Chỉ thị của Ban Bí thư: Xử lý nghiêm lợi dụng người khuyết tật để trục lợi

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú vừa ký ban hành Chỉ thị số 14 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người khuyết tật trong tình hình mới, đặt mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm quyền bình đẳng và tạo điều kiện để người khuyết tật hòa nhập, đóng góp cho xã hội.

Chuyển từ chăm sóc, trợ giúp sang bảo đảm quyền bình đẳng

Chỉ thị xác định công tác người khuyết tật là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, gắn với bảo đảm an sinh xã hội, phát triển con người, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội.

Ban Bí thư yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ nhận thức, tư duy và chính sách đối với người khuyết tật, từ chăm sóc, trợ giúp sang bảo đảm quyền bình đẳng, ưu tiên cơ hội hòa nhập và phát triển. Sự tham gia, khả năng hòa nhập và chất lượng cuộc sống của người khuyết tật được xác định là thước đo hiệu quả chính sách.

Việc chăm lo, bảo đảm quyền và tạo cơ hội phát triển cho người khuyết tật với tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau" không chỉ là trách nhiệm, đạo lý truyền thống mà còn là yêu cầu của phát triển bền vững. Người khuyết tật không chỉ là đối tượng được hỗ trợ, thụ hưởng chính sách mà còn có năng lực, khát vọng và tiềm năng cần được tạo điều kiện phát huy, đóng góp cho đất nước.

Đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống, ưu tiên người khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn hoặc không có khả năng tự bảo đảm cuộc sống. Đồng thời, mở rộng cơ hội học tập, lao động, khởi nghiệp, sáng tạo, sản xuất, kinh doanh và tham gia các hoạt động xã hội; bảo đảm sự tham gia phù hợp của người khuyết tật vào các cơ quan dân cử.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú. Ảnh: TTXVN

Chính sách an sinh xã hội được nâng cao chất lượng, hiệu quả theo hướng tôn trọng quyền của người khuyết tật, bảo đảm mức sống tối thiểu, hỗ trợ bảo hiểm y tế, phát triển năng lực, tính tự chủ và khả năng hòa nhập xã hội.

Đáng chú ý, trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc, phát hiện sớm khuyết tật bẩm sinh, rối loạn phát triển và can thiệp phù hợp. Trẻ em và người khuyết tật được tiếp cận dịch vụ phẫu thuật chỉnh hình, phục hồi chức năng, dụng cụ trợ giúp; trẻ em khuyết tật trong độ tuổi mầm non và phổ thông có cơ hội tiếp cận giáo dục phù hợp, hòa nhập và phát triển toàn diện.

Người khuyết tật có nhu cầu được hỗ trợ đào tạo kỹ năng nghề, tiếp cận việc làm, vay vốn tạo sinh kế, khởi nghiệp hoặc phát triển sản xuất, kinh doanh. Các công trình xây dựng mới, công trình công cộng được cải tạo, nâng cấp phải đáp ứng tiêu chuẩn tiếp cận, sử dụng; người khuyết tật được tiếp cận dịch vụ công, công nghệ thông tin, truyền thông và trợ giúp pháp lý miễn phí.

Tầm nhìn đến năm 2045 là phát triển hệ thống an sinh xã hội bao trùm, bình đẳng, hòa nhập; tạo điều kiện để người khuyết tật sống độc lập, phát triển toàn diện, thụ hưởng thành quả phát triển kinh tế - xã hội và trở thành nguồn nhân lực đóng góp vào sự thịnh vượng của đất nước.

Đẩy mạnh phát hiện sớm, phục hồi chức năng và bảo đảm tiếp cận

Để thực hiện các mục tiêu, Ban Bí thư yêu cầu nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan, tổ chức và nhân dân. Công tác người khuyết tật phải được xác định là nhiệm vụ thường xuyên trong phát triển kinh tế - xã hội, gắn với tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhằm xóa bỏ định kiến, kỳ thị, phân biệt đối xử; xây dựng môi trường xã hội tôn trọng, bình đẳng, nhân ái, tạo điều kiện để người khuyết tật tự tin, tự chủ, hòa nhập và tham gia đóng góp cho cộng đồng.

Ban Bí thư yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về người khuyết tật; nâng cao hiệu quả chính sách về an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, phục hồi chức năng, đào tạo nghề, việc làm, sinh kế, vay vốn và trợ giúp pháp lý. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số để hỗ trợ người khuyết tật phát huy năng lực, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Công tác phòng ngừa khuyết tật, phát hiện sớm, chẩn đoán, can thiệp sớm và phục hồi chức năng cần được tăng cường. Chỉ thị nhấn mạnh việc chủ động giảm thiểu các nguyên nhân gây khuyết tật có thể phòng ngừa, nhất là do tai nạn giao thông, tai nạn nghề nghiệp và bệnh tật; khuyến khích người dân khám sức khỏe trước khi kết hôn, sàng lọc trước sinh, sơ sinh và sàng lọc các bệnh có nguy cơ gây khuyết tật phù hợp với từng nhóm tuổi.

Đặc biệt, khả năng tiếp cận của người khuyết tật phải là yêu cầu bắt buộc trong toàn bộ quá trình hoạch định chính sách, quy hoạch, thiết kế, đầu tư, xây dựng công trình, cung cấp sản phẩm, dịch vụ và phát triển nền tảng số. Nguồn lực cần được ưu tiên để cải tạo, nâng cấp công trình công cộng, giao thông và hạ tầng thiết yếu; phát triển hệ sinh thái công nghệ trợ giúp toàn diện, thuận tiện, an toàn.

Trong lĩnh vực giáo dục, cần phát hiện sớm trẻ có dấu hiệu bất thường, bảo đảm cơ hội đến trường, học tập và tiếp cận giáo dục phù hợp. Chỉ thị yêu cầu phát triển các trung tâm hỗ trợ giáo dục hòa nhập, cơ sở giáo dục chuyên biệt, trường học, cơ sở chăm sóc ban ngày và chương trình giáo dục, can thiệp phù hợp với trẻ tự kỷ, trẻ có nhu cầu hỗ trợ đặc biệt.

Các cơ quan bảo vệ pháp luật, chính quyền và lực lượng chức năng phải chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm hành vi bạo lực, xâm hại, ngược đãi, bỏ rơi, phân biệt đối xử hoặc lợi dụng người khuyết tật để trục lợi.

Lê Bảo