Liên kết, mở hướng đi bền vững cho thanh niên

Cơ sở vật chất Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam.

Liên kết giữa địa phương, nhà trường và doanh nghiệp là hướng đi mới không chỉ góp phần bổ sung nguồn nhân lực cho ngành than - khoáng sản mà còn mở thêm cơ hội việc làm ổn định cho thanh niên, nhất là lao động ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Đưa cơ hội học nghề đến gần người lao động

Trường Cao đẳng Than – Khoáng sản Việt Nam đã đổi mới cách tiếp cận trong công tác tuyển sinh năm 2026, chuyển từ tuyên truyền tập trung sang phối hợp trực tiếp với chính quyền địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức ở cơ sở để tìm hiểu, tư vấn cho người lao động.

Tại Quảng Ninh, một số địa phương ghi nhận kết quả tuyển sinh đáng chú ý. Xã Bình Liêu có 89 học viên gắn với Công ty Than Khe Chàm; xã Lương Minh có 52 học viên gắn với Công ty Than Hòn Gai; xã Hoành Mô có 46 học viên gắn với Công ty Xây lắp mỏ; xã Lục Hồn có 34 học viên gắn với Công ty Than Hạ Long.

Cơ sở Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam (phân hiệu Hoành Bồ) đáp ứng được yêu cầu tuyển sinh, đào tạo học viên.

Ở các địa phương ngoài Quảng Ninh, mô hình cũng từng bước mở rộng, hướng tới những nơi có nguồn lao động trẻ nhưng còn thiếu cơ hội việc làm ổn định. Trường Cao đẳng Than – Khoáng sản Việt Nam đã ký kết với 39 xã ngoài tỉnh có tổng cộng 191 học viên trong mạng lưới phối hợp.

Những kết quả này cho thấy việc đưa công tác tư vấn nghề nghiệp về tận cơ sở có thể tạo thêm kênh tiếp cận người học, nhất là những thanh niên chưa có việc làm ổn định hoặc đang làm các công việc thời vụ. Qua đó, giáo dục nghề nghiệp không chỉ là nhiệm vụ của cơ sở đào tạo mà còn trở thành một giải pháp gắn với phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm sinh kế tại địa phương.

Tháo gỡ tâm lý e ngại, tạo niềm tin cho người học

Một trong những rào cản lớn đối với tuyển sinh nghề là tâm lý muốn đi làm ngay để có thu nhập, ngại học tập kéo dài hoặc lo lắng khi phải rời quê hương, xa gia đình.

Nhận diện những vấn đề này, nhà trường cùng các địa phương, doanh nghiệp tập trung tư vấn vào bốn nhóm băn khoăn chính: ngại học, muốn đi làm ngay; ngại xa gia đình và kỷ luật công nghiệp; ngại thay đổi lối sống; lo ngại về an toàn lao động và độ khó của nghề.

Để giải đáp, các bên tăng cường tổ chức cho thanh niên và đại diện địa phương đến tham quan trường, doanh nghiệp, trực tiếp tìm hiểu điều kiện học tập, sinh hoạt và môi trường làm việc. Việc được tận mắt chứng kiến hoạt động sản xuất, gặp gỡ công nhân đang làm việc giúp người lao động có thêm cơ sở đánh giá trước khi quyết định đăng ký học nghề.

Học viên nhận được sự quan tâm, hỗ trợ trong quá trình học và sau khi tốt nghiệp sẽ được bố trí việc làm ổn định, bền vững.

Đáng chú ý, những công nhân đang làm việc tại các đơn vị thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV), đặc biệt là người cùng quê với các ứng viên, được huy động tham gia chia sẻ kinh nghiệm thực tế. Những câu chuyện về quá trình học nghề, làm việc và ổn định cuộc sống giúp thông tin tuyển sinh trở nên gần gũi, dễ tiếp nhận hơn.

Tại xã Nam Tuấn, tỉnh Cao Bằng, mô hình phối hợp với Công ty Than Khe Chàm đã tổ chức lớp riêng gồm 32 học viên đi thực tập sản xuất. Quá trình triển khai có sự phối hợp giữa nhà trường, doanh nghiệp và địa phương trong việc theo dõi, hỗ trợ người học.

Đây là cách làm có ý nghĩa bởi giai đoạn đầu tiếp xúc với môi trường sản xuất thường đặt ra nhiều thách thức đối với người học. Việc chuyển từ sinh hoạt tại gia đình sang môi trường làm việc có kỷ luật, nề nếp và yêu cầu chuyên môn cụ thể đòi hỏi người lao động phải có thời gian thích nghi.

Tại xã Gia Phù, tỉnh Sơn La, sau các hoạt động tìm hiểu điều kiện học tập và làm việc tại Công ty Than Hà Lầm, địa phương đã có 7 học viên nhập học, đồng thời triển khai kế hoạch vận động thêm thanh niên tham gia đào tạo. Xã Chiềng Hoa cũng tổ chức đoàn tham quan doanh nghiệp và dự kiến mở lớp riêng gắn với Công ty Than Núi Béo.

Việc phát huy mạng lưới cộng tác viên góp phần mở rộng khả năng tiếp cận người lao động, nhất là tại những địa bàn xa trung tâm. Đồng thời, những người am hiểu địa phương có thể hỗ trợ nhà trường nắm bắt nhu cầu thực tế, giải thích chính sách và kết nối với các gia đình có con em trong độ tuổi lao động.

Gắn đào tạo với tuyển dụng, nâng cao việc làm

Theo định hướng của Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam và các doanh nghiệp thuộc TKV, chuỗi liên kết cần được thực hiện xuyên suốt từ trước tuyển sinh, nhập học, đào tạo, thực tập sản xuất đến sử dụng lao động.

Trong đó, 30 ngày đầu thực tập được xác định là giai đoạn cần quan tâm đặc biệt để kịp thời nắm bắt tâm lý, tháo gỡ khó khăn về sinh hoạt, công việc và chế độ chính sách.

Kinh nghiệm từ lớp học viên xã Nam Tuấn (tỉnh Cao Bằng) cho thấy việc duy trì kết nối giữa học viên, nhà trường, doanh nghiệp và địa phương có thể góp phần tạo sự yên tâm cho người học.

Học viên được đào tạo bài bản về kiến thức gắn với thực hành, đáp ứng được yêu cầu thực tế.

Các hoạt động giao lưu với công nhân, đoàn viên thanh niên tại doanh nghiệp cũng giúp học viên giảm cảm giác xa lạ, từng bước thích nghi với môi trường sản xuất.

Từ thực tế đó, việc hỗ trợ người học cần được xem là một phần của quá trình đào tạo, thay vì chỉ tập trung vào thời điểm tuyển sinh. Những khó khăn về kinh tế, tâm lý, sinh hoạt hoặc việc xa gia đình cần được phát hiện sớm để có biện pháp hỗ trợ phù hợp, hạn chế tình trạng bỏ học, bỏ thực tập.

Về phía doanh nghiệp, tham gia vào quá trình đào tạo và tuyển dụng giúp chủ động hơn trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực, đồng thời tạo điều kiện để người học hiểu rõ yêu cầu công việc trước khi chính thức làm việc. Tuy nhiên, để người lao động gắn bó lâu dài, thông tin về thu nhập, chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc và cơ hội phát triển cần được cung cấp đầy đủ, minh bạch.

Trong quý IV/2026 và định hướng năm 2027, nhà trường tập trung nguồn lực vào những địa bàn có tiềm năng, phân công rõ trách nhiệm của từng bên và theo dõi kết quả xuyên suốt quá trình học tập, thực tập, tuyển dụng.

Có thể thấy, đổi mới giáo dục nghề nghiệp gắn với tạo việc làm không chỉ giúp doanh nghiệp bổ sung nguồn nhân lực mà còn mở ra cơ hội để thanh niên lựa chọn con đường lập nghiệp phù hợp.

Đối với những người chưa có việc làm ổn định, một chương trình đào tạo gắn với nhu cầu tuyển dụng, cùng sự hỗ trợ trong quá trình học và thực tập, có thể tạo tiền đề để nâng cao kỹ năng và cải thiện thu nhập.

Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam, xã Hồng Thu (Lai Châu) và Công ty Than Thống Nhất ký hợp tác tuyển sinh, đào tạo nhân lực.

Về lâu dài, hiệu quả của mô hình phụ thuộc vào sự phối hợp thực chất giữa địa phương, nhà trường và doanh nghiệp; chất lượng đào tạo; tính minh bạch của chính sách việc làm và khả năng đồng hành với người học sau tuyển sinh.

Khi những yếu tố này được bảo đảm, giáo dục nghề nghiệp sẽ trở thành cầu nối quan trọng giữa người lao động và thị trường việc làm, góp phần phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng, tạo sinh kế bền vững và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương.

Hà Long