Bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương để điều hành các mục tiêu phát triển

Chiều 23/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Luật Đấu thầu (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Phát biểu tại tổ, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao các đại biểu Quốc hội đã nghiên cứu rất kỹ, rất trách nhiệm, đưa ra các ý kiến xác đáng, lý luận cụ thể. Các cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiên cứu, tiếp thu ý kiến đại biểu cùng ý kiến thẩm tra của các cơ quan Quốc hội.

Củng cố vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương

Về Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Thủ tướng khẳng định việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công là hết sức cần thiết.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại tổ chiều 23/10. Ảnh: Đức Thanh

Một nội dung lớn được Thủ tướng nhấn mạnh là dự thảo đã khẳng định vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, đồng thời kế thừa quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Đối với bốn khoản thu phân chia gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường, tỷ lệ phân chia sẽ do Chính phủ trình Quốc hội quyết định tới từng nhóm địa phương theo định hướng ổn định lâu dài.

Dự thảo cũng bổ sung nguyên tắc khi ban hành chính sách, chế độ phải đánh giá đầy đủ tác động, xác định rõ nguồn lực và khả năng cân đối ngân sách của từng cấp. Theo Thủ tướng, đây là điểm rất quan trọng để khẳng định vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương.

Thủ tướng cho biết, quyết tâm năm nay là phải đưa cơ cấu thu của ngân sách trung ương tăng lên. Những năm vừa qua, tỷ lệ này giảm rất mạnh, trong khi ngân sách trung ương phải thực hiện các nhiệm vụ chi quan trọng ở lĩnh vực then chốt, hỗ trợ địa phương khó khăn và công trình, dự án trọng điểm, kể cả tại các địa phương đã tự cân đối ngân sách.

“Nếu không bảo đảm được vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương thì Chính phủ và Quốc hội không thể điều hành được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh”, Thủ tướng cho biết.

Gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Thủ tướng yêu cầu phân cấp, phân quyền phải đi cùng nguồn lực và trách nhiệm giải trình, “kiên quyết chấm dứt tình trạng giao nhiệm vụ nhưng không bảo đảm điều kiện thực hiện”.

Dự thảo kế thừa quy định giao HĐND cấp tỉnh quyết định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi, tỷ lệ phân chia các khoản thu; đồng thời bổ sung nguyên tắc bảo đảm nguồn lực cho cấp xã. Theo Thủ tướng, trách nhiệm của chính quyền xã, phường hiện rất lớn, yêu cầu công việc rất cao. Vì vậy, Luật phải có quy định khung bảo đảm phân cấp, phân bổ đầy đủ ngân sách, nguồn lực, phù hợp với nhiệm vụ quản lý, đặc điểm kinh tế, địa lý, dân cư và khả năng quản lý của cơ sở.

Đánh giá hiệu quả đầu tư trong suốt vòng đời dự án

Một nội dung quan trọng khác được Thủ tướng làm rõ là yêu cầu hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội đối với đầu tư công theo Kết luận số 18. Việc đánh giá hiệu quả không chỉ là hiệu quả kinh tế thuần túy. Đó còn là hiệu quả xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao năng lực hạ tầng, mức độ cải thiện đời sống và an sinh mà nhân dân được hưởng, Thủ tướng cho hay.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại tổ chiều 23/10. Ảnh: Chinhphu.vn

Việc đánh giá phải thực hiện liên tục trong toàn bộ vòng đời dự án, từ lập, thẩm định, phê duyệt đến tổ chức thực hiện, vận hành và khai thác sau đầu tư. Dự thảo đã quy định trách nhiệm của từng chủ thể, từ Chính phủ, các bộ, cơ quan trung ương đến thủ trưởng đơn vị dự toán, chủ chương trình và chủ đầu tư.

Riêng khoa học, công nghệ, Thủ tướng lý giải đây là lĩnh vực có nhiều vấn đề mới, đòi hỏi thẩm định chuyên môn kỹ lưỡng. Trách nhiệm phân bổ vốn vẫn thuộc cơ quan tài chính, nhưng phải có ý kiến thẩm định chuyên môn của Bộ Khoa học và Công nghệ để bảo đảm chắc chắn, khả thi, đúng yêu cầu phát triển.

Về thủ tục, dự án nhóm C không thực hiện phê duyệt chủ trương đầu tư riêng mà tích hợp một số nội dung vào bước phê duyệt quyết định đầu tư. Với dự án nhóm A, nhóm B, dự án quan trọng quốc gia, vẫn bắt buộc có bước phê duyệt chủ trương đầu tư. Chính phủ tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, hồ sơ, nhưng “quan trọng nhất là phải bảo đảm hiệu quả và mục tiêu đầu tư”.

Đối với Luật Đấu thầu (sửa đổi), Thủ tướng nhấn mạnh trước hết phải phân định hoạt động đấu thầu thực hiện theo Luật Đấu thầu với hoạt động áp dụng pháp luật khác có liên quan. Đây là vấn đề vướng mắc nhiều trong các lĩnh vực y tế, khoa học, công nghệ và năng lượng.

Dự thảo đồng thời trao quyền, nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư trong quyết định các hoạt động đấu thầu, mua sắm, bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả; làm rõ hành vi bị cấm, thẩm quyền xử lý vi phạm và trách nhiệm của các bên.

Đối với mua sắm trong y tế, Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát kỹ quy định về mua thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế. Những nội dung này liên quan ngân sách, bảo hiểm y tế và cả các biện pháp khẩn cấp vì sức khỏe nhân dân. Chính phủ cũng nghiên cứu quy định về mua sắm trực tiếp cho bệnh viện, cơ sở y tế và một số lĩnh vực đặc thù để tiết giảm khâu trung gian, tiết giảm chi phí.

Theo Thủ tướng, các gói thầu rất đa dạng về tính chất, ngành, lĩnh vực, không thể có một quy định pháp luật điều chỉnh hết mọi tình huống thực tiễn. Dự thảo cần điều chỉnh những vấn đề chung nhất; với đặc thù phải có hướng dẫn cụ thể, vừa đạt hiệu quả cao nhất, đem lại lợi ích cho dự án, vừa kiểm soát chi phí.

Đấu thầu hay chỉ định thầu, chủ đầu tư là người quyết định

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại tổ chiều 23/10. Ảnh: Đức Thanh

Trao đổi về đấu thầu và chỉ định thầu, Thủ tướng dẫn thực tế có gói thầu thực hiện đấu thầu nhưng mức tiết kiệm thấp, trong khi có trường hợp chỉ định thầu kèm yêu cầu giảm giá 5% hoặc 10% lại triển khai nhanh, đúng tiến độ.

“Nên cuối cùng vai trò của chủ dự án, của chủ đầu tư mới là người quyết định; trách nhiệm cuối cùng vẫn là con người. Người tổ chức thực hiện mà không trung thực, không khách quan, không vì lợi ích chung, thì đấu thầu vẫn có sai phạm, vi phạm, kể cả đấu thầu quốc tế”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Về sửa đổi các luật thuế, Thủ tướng cho biết các đề xuất nhằm thể chế hóa Nghị quyết 71, Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.

Đối với miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân từ kinh doanh dịch vụ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Thủ tướng cho biết số thu thuế của các doanh nghiệp này không lớn nhưng ý nghĩa sẽ lớn hơn rất nhiều. Với hóa đơn, chứng từ tài chính đầy đủ, có thể bóc tách chi phí; các cơ sở giáo dục, y tế hoàn toàn có thể kiểm soát. Ý nghĩa của chính sách là tăng cường chất lượng phục vụ người bệnh và học sinh.

Thủ tướng đồng thời phân biệt chính sách thuế với yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm. Dù có miễn thuế hay không miễn thuế thì đây cũng là yêu cầu ưu tiên hàng đầu, phải thực hiện theo pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Về vấn đề thuế suất đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, đất chậm đưa vào sử dụng, Thủ tướng tán thành ý kiến của các đại biểu Quốc hội. Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phối hợp chặt chẽ, rà soát để quy định về đất bỏ hoang, đất không đưa vào sử dụng sao cho rõ ràng, dễ áp dụng và khả thi trên thực tế; cũng như không chồng chéo về thuế suất, bảo đảm đồng bộ, thống nhất với Luật Đất đai.

Hoàng Yến