TP.HCM chuẩn bị 'đường băng' để Luật Phát triển đô thị đi vào cuộc sống

Ngày 26/8, Thành ủy TP.HCM tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị. Luật được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý và động lực mới cho phát triển đô thị, nhất là trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số và TP.HCM giữ vai trò là một trong những đô thị hạt nhân của cả nước.

Không còn tư duy "chờ hướng dẫn"

Phát biểu kết luận Hội nghị, Bí thư Thành ủy TP.HCM ông Trần Lưu Quang nhấn mạnh, hội nghị không chỉ nhằm phổ biến các quy định của Luật mà quan trọng hơn là thống nhất cách thức triển khai, xác định rõ công việc, thời hạn và trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.

Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang phát biểu kết luận hội nghị.

Theo ông Trần Lưu Quang, câu hỏi xuyên suốt cần được trả lời là TP.HCM phải làm gì để triển khai Luật Phát triển đô thị, qua đó biến những cơ chế, thẩm quyền mới thành kết quả cụ thể trong thực tiễn.

Bí thư Thành ủy TP.HCM cho rằng giá trị lớn của Luật không chỉ nằm ở những quy định cụ thể mà trước hết là sự thay đổi về cách nhìn và tư duy phát triển. Nếu tiếp tục nhìn Luật bằng tư duy cũ, vận hành theo cách làm cũ thì những cơ chế mới sẽ khó phát huy hiệu quả.

"Đô thị phải là một chủ thể tạo ra sự tăng trưởng mới cho thành phố", ông Quang nhấn mạnh.

Theo người đứng đầu Thành ủy TP.HCM, có ba nội dung đặc biệt quan trọng đối với thành phố.

Thứ nhất là phân cấp, phân quyền thực chất, theo tinh thần địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm. Luật trao thẩm quyền hướng dẫn đối với 240 nội dung cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND, đồng thời đặt ra nguyên tắc ưu tiên áp dụng Luật trong trường hợp có sự xung đột giữa các quy định pháp luật.

Các đại biểu tham dự Hội nghị quán triệt, triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị tại TP.HCM.

Theo ông Quang, đây là thay đổi rất lớn bởi những cơ chế đặc thù của TP.HCM sẽ có thêm cơ sở để được thực thi, thay vì bị hạn chế bởi cách áp dụng các quy định chung.

Thứ hai, Luật mở ra không gian cho việc thí điểm chính sách và các mô hình kinh tế mới. Khác với những cơ chế đặc thù trước đây mang tính thử nghiệm, Luật Phát triển đô thị tạo khuôn khổ pháp lý ổn định, lâu dài hơn cho quá trình triển khai.

Thứ ba là tốc độ và hiệu năng thực thi. Luật có hiệu lực từ ngày 1/10 và TP.HCM không được rơi vào tình trạng tiếp tục chờ các hướng dẫn mới để triển khai.

"Điều chúng tôi rất vui là từ đây sẽ không ai có thể nói rằng thành phố đang chờ hướng dẫn của Trung ương về một vấn đề nào đó", ông Quang nói, đồng thời khẳng định nguyên tắc xuyên suốt của TP.HCM là biến nguồn lực đang có thành động lực phát triển.

Cụ thể hóa 240 nội dung được trao quyền

Theo Bí thư Thành ủy TP.HCM, cơ hội chỉ có thể trở thành kết quả nếu năng lực thực thi được nâng lên. Vì vậy, sau hội nghị, các cấp, ngành phải chuyển ngay từ quán triệt sang hành động, trước hết là hiểu rõ các quy định và cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch thực hiện.

Đối với cấp thành phố, ông Trần Lưu Quang giao Chủ tịch UBND TP.HCM trong hơn một tháng phải cụ thể hóa 240 nội dung mà Luật trao thẩm quyền thành 105 văn bản, gồm 73 nghị quyết của HĐND và 32 quyết định của UBND, Chủ tịch UBND.

Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng tạo thêm dư địa và động lực mới cho TP.HCM phát triển.

Mục tiêu là khi Luật có hiệu lực, thành phố phải có đầy đủ hành lang pháp lý và cơ sở để triển khai các nội dung được phân quyền, đồng thời tận dụng ngay cơ chế mới trong những tháng cuối năm.

Đối với các sở, ngành, Bí thư Thành ủy yêu cầu thay đổi cách tiếp cận. Thay vì khi gặp vấn đề lại đề xuất, xin ý kiến để tìm giải pháp, các đơn vị phải chủ động rà soát những gì Luật cho phép để thiết kế giải pháp, tháo gỡ vướng mắc và thúc đẩy phát triển.

Ông Quang nhấn mạnh các sở, ngành không được tiếp tục "hỏi lòng vòng" lẫn nhau. Thành phố sẽ kiểm điểm nếu còn tình trạng phát văn bản hỏi ý kiến nội bộ đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền và trách nhiệm của đơn vị.

Đối với 168 xã, phường, đặc khu, Bí thư Thành ủy cho rằng đây là cấp có vai trò đặc biệt quan trọng để Luật thực sự đi vào cuộc sống. Người đứng đầu địa phương phải chủ động xây dựng chương trình hành động, kế hoạch phát triển trên cơ sở quyền hạn được giao, thay vì chờ cấp trên chỉ đạo từng việc.

Một nội dung được Bí thư Thành ủy đặc biệt lưu ý là cơ chế kiểm soát quyền lực và bảo vệ cán bộ trong quá trình thực thi Luật.

Theo ông Trần Lưu Quang, khi quyền hạn được mở rộng thì trách nhiệm cũng phải lớn hơn. Cách thức quản lý cần chuyển từ kiểm soát bằng xin phép sang kiểm soát bằng công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Hạ tầng, không gian đô thị và các nguồn lực mới đang tạo thêm dư địa phát triển cho TP.HCM.

Ông cảnh báo hai biểu hiện cần được khắc phục là chậm trễ, trì hoãn và không nắm chắc quy định dẫn đến áp dụng sai hoặc lạm quyền. Thành phố không chấp nhận tình trạng cán bộ được giao quyền nhưng không sử dụng quyền, có cơ hội nhưng không dám quyết định, chờ nơi khác làm trước rồi mới làm theo.

Tuy nhiên, với cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, nếu quyết định trên cơ sở đúng quy định, minh bạch, không vụ lợi và có sai sót trong quá trình đổi mới, thành phố sẽ bảo vệ. Theo ông, đây không chỉ là lời động viên mà là cơ chế đã được Luật xác lập và sẽ được cụ thể hóa bằng quy trình.

Ngược lại, những trường hợp lợi dụng cơ chế để vụ lợi, hình thành lợi ích nhóm hoặc làm thất thoát nguồn lực sẽ bị xử lý nghiêm, không có vùng cấm.

Đánh giá cán bộ bằng sản phẩm và hiệu quả thực tế

Bí thư Thành ủy TP.HCM cho biết thành phố sẽ xây dựng cơ chế đánh giá hiệu quả quản trị và hiệu quả phân quyền, đồng thời tổ chức kiểm tra định kỳ và đột xuất, tập trung vào các sản phẩm, kết quả cụ thể tại địa bàn.

Cán bộ sẽ được đánh giá qua ba kênh: hệ thống chỉ số về năng lực và sản phẩm đầu ra (KPI); đánh giá của cơ quan, tổ chức, lãnh đạo và đồng nghiệp; trong đó đặc biệt quan trọng là đánh giá của người dân và doanh nghiệp.

TP.HCM đặt mục tiêu đưa Luật Phát triển đô thị vào thực tiễn ngay khi Luật có hiệu lực từ 1/10.

Theo ông Quang, những con số như bao nhiêu văn bản được rút ngắn, bao nhiêu thủ tục được cắt giảm, bao nhiêu thuận lợi được tạo ra cho người dân, bao nhiêu dự án được khởi động… mới là những kết quả phản ánh hiệu quả thực chất của việc phân quyền.

Từ những kết quả đo lường được, thành phố sẽ thực hiện khen thưởng, bố trí và đề bạt cán bộ. Người làm được việc, có sản phẩm cụ thể sẽ được ghi nhận, tạo cơ hội thăng tiến và đề bạt kịp thời, không nhất thiết phải theo tuần tự.

"Không nhất thiết muốn lên trưởng thì phải từ phó", ông Quang nói, cho rằng đây là một trong những điểm mới, tạo động lực để cán bộ phát huy năng lực trong thực thi nhiệm vụ.

Bí thư Thành ủy khẳng định TP.HCM không đánh giá thành công của việc phân quyền bằng số lượng thẩm quyền được trao, mà bằng kết quả cụ thể được tạo ra từ những thẩm quyền đó.

Luật Phát triển đô thị vì vậy được kỳ vọng không chỉ tạo thêm hành lang pháp lý cho TP.HCM chủ động phát triển đô thị, mà còn tạo áp lực đổi mới phương thức quản trị, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ và thúc đẩy các nguồn lực xã hội được chuyển hóa thành động lực tăng trưởng.

Mỹ Quỳnh