Sửa Luật Chứng khoán: Giảm thủ tục và chi phí tuân thủ, nâng hạng thị trường

Cắt giảm thủ tục, thúc đẩy chuyển đổi số

Chiều 3/9, tại phiên họp thứ 6 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Ông Tạ Anh Tuấn cho biết, Luật Chứng khoán hiện hành đã tạo khuôn khổ pháp lý cơ bản cho thị trường. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới về cải cách thủ tục hành chính, phát triển kinh tế tư nhân, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, hội nhập và nâng cao năng lực thị trường, cần tiếp tục hoàn thiện một số quy định.

Theo Thứ trưởng, Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP của Chính phủ đã xác định việc sửa đổi Luật Chứng khoán để thực hiện các phương án cắt giảm, đơn giản hóa, bảo đảm có hiệu lực trước ngày 1/3/2027.

Thực tiễn phát triển của giao dịch điện tử, công nghệ, sản phẩm và dịch vụ mới cũng đặt ra yêu cầu có cơ sở pháp lý phù hợp, đồng thời tăng cường quản lý, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn (Ảnh: Media Quốc hội).

Mục tiêu của việc sửa đổi là giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ; thúc đẩy hiện đại hóa, chuyển đổi số; hoàn thiện hành lang pháp lý đối với những vấn đề mới; bảo đảm tính thống nhất pháp luật; nâng cao hiệu lực quản lý và hỗ trợ phát triển, góp phần nâng hạng thị trường chứng khoán.

Dự thảo Luật không thay đổi phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và các chính sách cơ bản so với Luật hiện hành. Dự thảo sửa đổi, bổ sung 23 điều, bổ sung mới 1 điều và giữ nguyên 112 điều.

Một trong những nhóm nội dung trọng tâm là hoàn thiện quy định nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Theo đó, dự thảo Luật hóa phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính theo Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP.

Trong đó, có việc cắt giảm điều kiện, hồ sơ về đăng ký hoạt động lưu ký đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; ngân hàng thương mại được chọn làm ngân hàng thanh toán; cấp giấy phép thành lập và hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán.

Dự thảo tiếp tục rà soát, đơn giản hóa một số quy định về chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, hồ sơ đăng ký chào bán cổ phiếu ra công chúng, hồ sơ đăng ký chào bán trái phiếu chuyển đổi ra công chúng, công bố bản thông báo phát hành, hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng, hồ sơ đăng ký công ty đại chúng và hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán để phù hợp với việc xử lý trên môi trường điện tử.

"Việc cắt giảm thủ tục được thực hiện gắn với hậu kiểm, giám sát và quản lý rủi ro", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Cùng với đó, bổ sung, hoàn thiện khung khổ pháp lý để thể chế hóa kịp thời chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Dự thảo luật bổ sung cơ sở pháp lý cho giao dịch điện tử và an toàn giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán; cho phép giao kết hợp đồng theo pháp luật về giao dịch điện tử; quy định việc ứng dụng công nghệ mới trong cung cấp dịch vụ chứng khoán.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán. Cơ chế này được thực hiện trong giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian; đồng thời quy định các nguyên tắc về an toàn, điều kiện tham gia, cấp và xử lý giấy chứng nhận, giám sát và trách nhiệm. Chính phủ được giao quy định chi tiết.

Dự thảo luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định đáp ứng yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành và tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán, nâng cao năng lực thị trường và thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Các nội dung được đề xuất hoàn thiện còn bao gồm tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán; quy định liên quan đến hành nghề chứng khoán như: cấp chứng chỉ, quản lý, giám sát người hành nghề.

Đồng thời, sửa đổi, bổ sung một số quy định về quỹ đầu tư chứng khoán; chính sách phát triển thị trường chứng khoán và thu hút nguồn nhân lực trong ngành.

Dự thảo chuẩn hóa một số tên gọi, thuật ngữ để phù hợp, thống nhất với pháp luật về thanh tra, doanh nghiệp và thủ tục hành chính trên môi trường điện tử; bãi bỏ một số điểm, khoản không còn cần thiết, trùng lặp hoặc không phù hợp với phương thức quản lý mới.

Nâng cao tính minh bạch, an toàn, hiệu quả của thị trường chứng khoán

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh. 

Tạo cơ sở cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử, ứng dụng công nghệ mới và phát triển sản phẩm, dịch vụ mới; đồng thời, nâng cao tính minh bạch, an toàn, hiệu quả của thị trường chứng khoán trong bối cảnh thị trường được nâng hạng. Hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu theo quy định.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi (Ảnh: Media Quốc hội).

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành chủ trương giảm giấy tờ, điều kiện không còn cần thiết, nhưng đề nghị thuyết minh rõ hơn về cơ sở cắt giảm, đơn giản thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, công cụ hậu kiểm sau khi cắt giảm điều kiện, bảo đảm việc cắt giảm các điều kiện không làm giảm chuẩn an toàn và không chuyển rủi ro từ khâu tiền kiểm sang nhà đầu tư và thị trường.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán, nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tháo gỡ vướng mắc, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo cơ sở cho sản phẩm, dịch vụ và phương thức giao dịch mới; đồng thời nâng cao tính minh bạch, an toàn, hiệu quả của thị trường, phát huy tốt hơn vai trò của thị trường chứng khoán là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, góp phần giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng (Ảnh: Media Quốc hội).

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật phải đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường chứng khoán, trong đó chú trọng khả năng tiếp cận thị trường, chất lượng hàng hóa, minh bạch thông tin, hạ tầng giao dịch - thanh toán và bảo vệ các nhà đầu tư.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra, hoàn thiện hồ sơ, dự thảo Luật để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai theo đúng quy định.

Hoàng Thị Bích