Khơi dậy nguồn lực của hơn 6,5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài cho phát triển đất nước

Cầu nối giữa Việt Nam với thế giới

Theo đồng chí Lê Hoài Trung, Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2-8-2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài là một quyết sách lớn của Đảng, có ý nghĩa rất quan trọng, thể hiện tầm nhìn chiến lược, tư duy đổi mới và sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào Việt Nam ở nước ngoài; đồng thời cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đại hội lần thứ XIV của Đảng về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và huy động mọi nguồn lực cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết số 23-NQ/TW được ban hành trong bối cảnh tình hình cộng đồng, thế giới và trong nước có những chuyển biến sâu sắc, đặt ra cả thời cơ và yêu cầu mới đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Các đại biểu tham dự Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị tại điểm cầu Trung ương. Ảnh: Quochoi.vn

Trước hết, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã phát triển và trưởng thành rõ rệt. Cộng đồng hơn 6,5 triệu đồng bào ở nước ngoài ngày càng đa dạng về thành phần, nâng cao về trình độ, có vị thế ngày càng tốt hơn tại các nước, giữ tình cảm gắn bó và mong muốn có nhiều đóng góp thiết thực cho quê hương, đất nước.

Tuy nhiên, ở một số địa bàn, đời sống và địa vị pháp lý của cộng đồng còn khó khăn; một bộ phận bà con vẫn cần được hỗ trợ về pháp lý, bảo hộ công dân, hội nhập, tiếng Việt, giữ gìn bản sắc văn hóa.

Cạnh tranh quốc tế về khoa học - công nghệ, nhân tài và sức mạnh mềm ngày càng gia tăng; các quốc gia ngày càng chú trọng phát huy nguồn lực của cộng đồng kiều dân ở nước ngoài cho phát triển đất nước. Trong khi đó, đất nước ta bước vào giai đoạn phát triển mới, hướng tới mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Nghị quyết số 23-NQ/TW xác định 4 quan điểm chỉ đạo và 3 mục tiêu, thể hiện rõ sự phát triển về nhận thức và tư duy của Đảng đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài, phù hợp với tình hình mới.

Theo đó, Nghị quyết số 23-NQ/TW tiếp tục khẳng định, người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, đồng thời xác định là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành, tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Đây là bước phát triển quan trọng, đòi hỏi sự đổi mới cả về nhận thức và phương thức triển khai công tác. Theo đó, cần chuyển mạnh từ cách tiếp cận cộng đồng chủ yếu dưới góc độ đối tượng của chính sách sang cách tiếp cận coi người Việt Nam ở nước ngoài là chủ thể tham gia, đối tác đồng hành, nguồn lực của quá trình phát triển đất nước.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày chuyên đề tại hội nghị. Ảnh: Quochoi.vn

Nghị quyết đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy và nội hàm
công tác người Việt Nam ở nước ngoài, xác định công tác người Việt Nam ở nước ngoài có vai trò quan trọng trong việc triển khai đường lối đối ngoại của Đảng; đồng thời khẳng định trách nhiệm của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đồng bào.

Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu “nâng tầm tư duy từ vận động, tập hợp, chăm lo lên thành đồng hành, kiến tạo cơ chế, huy động nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài”. Đây là một trong những điểm mới then chốt, đặt ra yêu cầu đổi mới không chỉ trong nhận thức mà cả trong cách tổ chức và triển khai công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Bên cạnh đó, Nghị quyết đặt công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tổng thể khối đại đoàn kết toàn dân tộc, công tác người Việt Nam ở nước ngoài là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị.

Trên cơ sở đó, mục tiêu trước hết là xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có địa vị pháp lý vững chắc, hòa nhập sâu rộng và phát triển ổn định; giữ gìn và lan tỏa truyền thống đoàn kết, bản sắc văn hóa dân tộc, các giá trị nhân văn, lịch sử, tiếng Việt đến thế hệ trẻ và các thế hệ người Việt Nam mai sau.

Đặc biệt, phát huy vai trò của cộng đồng như những “đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam”, không chỉ nhằm gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mà còn phát huy văn hóa như một nguồn lực, công cụ của sức mạnh mềm, uy tín quốc gia, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác quốc tế.

Khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, khát vọng cống hiến và phát huy nguồn lực của kiều bào. Không chỉ dừng lại ở “chăm lo tốt hơn cho cộng đồng”, Nghị quyết đặt mục tiêu khơi dậy niềm tự hào dân tộc; phát huy vai trò của kiều bào vừa là cầu nối hữu nghị, hợp tác, vừa là nguồn lực quan trọng trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội, văn hóa, y tế, giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, hoàn thiện thể chế và hình thành mạng lưới hệ sinh thái kết nối người Việt Nam toàn cầu. Bên cạnh việc thu hút và phát huy hiệu quả nguồn lực, trí tuệ của kiều bào, Nghị quyết đặt mục tiêu gắn kết cộng đồng thông qua mạng lưới hệ sinh thái kết nối bền vững người Việt Nam trên toàn cầu, đóng góp thiết thực cho sự nghiệp xây dựng, phát triển, bảo vệ Tổ quốc. Đây là một trong những điểm thể hiện rõ tầm nhìn mới của Nghị quyết: Không chỉ xây dựng mạng lưới để kết nối, mà hướng tới một hệ sinh thái có khả năng vận hành, liên kết nguồn lực và tạo ra kết quả.

Chuyển từ tư duy “tìm nguồn lực” sang “kết nối nguồn lực với nhu cầu”

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, trên cơ sở các quan điểm chỉ đạo và mục tiêu, Nghị quyết xác định 7 nhóm nhiệm vụ.

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo môi trường, điều kiện thuận lợi để đồng bào Việt Nam ở nước ngoài nâng cao vị thế, uy tín, phát huy tiềm năng, thế mạnh, tích cực đóng góp cho quê hương, đất nước.

Các đại biểu tham dự hội nghị tại điểm cầu Thành ủy Hà Nội. Ảnh: Quang Thái

Thứ ba, xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đoàn kết, phát triển và tích cực hướng về quê hương, đất nước.

Thứ tư, phát huy hiệu quả nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển nhanh, bền vững và bảo vệ Tổ quốc.

Thứ năm, phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài trong gìn giữ ngôn ngữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường gắn kết với quê hương, đất nước.

Thứ sáu, phát huy vai trò chủ thể của người Việt Nam ở nước ngoài trong công tác thông tin, tuyên truyền.

Thứ bảy, kiện toàn tổ chức bộ máy, tăng cường cơ chế phối hợp và nguồn lực cho công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Nghị quyết xác định rõ Bộ Ngoại giao là cơ quan đầu mối, thống nhất quản lý nhà nước; các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trực tiếp triển khai thực hiện; các ban, bộ, ngành, địa phương phát huy vai trò chủ động, gắn công tác người Việt Nam ở nước ngoài với chiến lược phát triển của ngành, lĩnh vực và địa bàn, chú trọng bố trí kinh phí từ ngân sách nhà nước, khuyến khích huy động các nguồn lực xã hội hợp pháp.

Ngay sau hội nghị, Bộ Ngoại giao sẽ trình Chính phủ Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ, nguồn lực của từng cơ quan, địa phương.

Rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách, quy định pháp
luật, tập trung bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi để đồng bào tham gia vào quá trình phát triển đất nước.

Song song với đó, xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài, từng bước xác định rõ ở đâu có chuyên gia, năng lực, mạng lưới nào, khả năng kết nối với nhu cầu trong nước.

Xây dựng danh mục nhu cầu về chuyên gia, công nghệ, đầu tư và các nguồn lực khác của các bộ, ngành, địa phương, qua đó, chuyển từ tư duy “tìm nguồn lực” sang “kết nối nguồn lực với nhu cầu”.

Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện công tác người Việt
Nam ở nước ngoài, chuyển từ đánh giá số lượng hoạt động sang đánh giá hiệu quả, những chuyển biến thực chất, có thể đo lường và kiểm chứng.

Phương Ngân