Xây dựng và phát triển các mạng lưới chuyên gia, trí thức trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã thông tin về việc Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2-8-2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN). Nghị quyết số 23 khẳng định, NVNONN không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, mà còn là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc. Bên cạnh đó, tư duy về công tác NVNONN đã được nâng tầm, từ “vận động, tập hợp, chăm lo” sang “đồng hành, kiến tạo cơ chế” để NVNONN tham gia sâu hơn trong hành trình hội nhập, xây dựng và phát triển đất nước.

 Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng phát biểu tại hội thảo. Ảnh: TIÊU NGUYỄN

Hội thảo ghi nhận gần 20 tham luận, ý kiến đóng góp của các đại biểu ở trong và ngoài nước. Trong đó, các đại biểu đều nhất trí rằng, với vốn tri thức chuyên môn sâu rộng, được đào tạo bài bản và kinh nghiệm làm việc dày dặn trong môi trường quốc tế, đội ngũ trí thức NVNONN chính là một trong những nguồn lực quan trọng đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Các đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho sự tham gia của chuyên gia, trí thức kiều bào trong việc giải quyết các bài toán lớn, các nhiệm vụ khoa học, công nghệ ở trong nước.

Bên cạnh đó, các cơ quan, doanh nghiệp trong nước cũng cần có những đề bài cụ thể, có cơ chế kết nối, đặt hàng hiệu quả để “cung gặp cầu”, bảo đảm kết nối được “đúng người, đúng việc”. Hội thảo cũng đã nghe đại diện các cơ quan quản lý, lãnh đạo của một số mạng lưới chuyên gia NVNONN trình bày về những bài học kinh nghiệm trong việc thành lập, duy trì, vận hành mạng lưới, từ đó đưa ra những khuyến nghị về mặt chính sách, cũng như bài học thực tiễn trong việc triển khai xây dựng, phát triển mạng lưới chuyên gia NVNONN trong các lĩnh vực chiến lược.

 Quang cảnh hội thảo. Ảnh: TIÊU NGUYỄN

Một số ý kiến nhấn mạnh, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vận hành bền vững thường được xây dựng từ những con người hội đủ 3 đặc điểm: Có năng lực chuyên môn thực chất, có tinh thần hợp tác, có mong muốn tạo ra giá trị cho cộng đồng. Điều này đặc biệt quan trọng đối với thế hệ trí thức trẻ.

Nhiều nhà khoa học trẻ hiện nay không tìm đến các tổ chức vì chức danh hay cơ cấu tổ chức mà vì họ tìm thấy một cộng đồng có cùng hệ giá trị, một môi trường cởi mở để học hỏi, hợp tác và tạo ra tác động thực tế. Chính sự đồng điệu về giá trị, chứ không phải cơ cấu hành chính, mới là chất kết dính bền vững nhất của một mạng lưới tri thức.

Cũng có ý kiến cho rằng, giá trị của một mạng lưới chuyên gia không nằm ở số lượng thành viên mà ở khả năng kết nối và tạo ra giá trị thực chất. Một mạng lưới chỉ 100 người nhưng có thể huy động 30 chuyên gia cùng giải quyết những bài toán cụ thể sẽ hiệu quả hơn một danh sách hàng nghìn thành viên nhưng thiếu hoạt động thực chất.

Vì vậy, việc xây dựng mạng lưới chuyên gia không nên chạy theo số lượng mà phải tìm được đúng người. Từ thực tiễn đó, các đại biểu đã cung cấp một số gợi ý cho việc phát triển các mạng lưới chuyên gia Việt Nam trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược. Theo đó, việc xây dựng một mạng lưới có thể bắt đầu bằng những nhóm chuyên gia tinh hoa theo từng lĩnh vực cụ thể như AI, dữ liệu, công nghệ lượng tử, công nghệ sinh học, điện toán đám mây... được xác định theo nhu cầu quốc gia. Quan trọng hơn, mỗi mạng lưới cần gắn với những nhiệm vụ cụ thể của đất nước.

THU UYÊN