Kiến tạo cơ chế, đồng hành để kiều bào đóng góp vào xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao. Ảnh: TTXVN

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến trong toàn Đảng bộ Bộ Ngoại giao.

Dự Hội nghị có: Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung; lãnh đạo Bộ Ngoại giao; các Đại sứ, Trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài...

Củng cố vững chắc khối đại đoàn kết dân tộc

Báo cáo tóm tắt kết quả, bài học kinh nghiệm qua quá trình tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW và các văn bản chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng khẳng định, nhận thức và hành động về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đầy đủ, thực chất. Nhiều chính sách mang tính đột phá được ban hành, tạo chuyển biến rõ nét và giúp đồng bào ở nước ngoài gắn bó lâu dài với quê hương, đất nước. Khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố vững chắc. Cộng đồng tích cực gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa, tiếng Việt.

Nguồn lực của cộng đồng được khơi thông và phát huy. Riêng về kiều hối, từ mức 2,3 tỷ USD vào năm 2004 (thời điểm Nghị quyết số 36-NQ/TW được ban hành) đã tăng lên 17,7 tỷ USD vào năm 2025. Từ năm 1993 đến nay, con số không đầy đủ là hơn 250 tỷ USD kiều hối - tương đương con số FDI giải ngân cùng kỳ.

Về hạn chế, còn một bộ phận rất nhỏ trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài vẫn còn định kiến, nhận thức và hành động chưa thật sự phù hợp với lợi ích quốc gia - dân tộc, thậm chí có hành động gây chia rẽ trong cộng đồng, phá hoại mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và các nước sở tại. Cộng đồng một số nơi còn khó khăn. Việc huy động nguồn lực của cộng đồng phục vụ phát triển đất nước chưa thực sự hiệu quả. Tình trạng vi phạm pháp luật ở các nước ngày một diễn biến phức tạp...

Nhấn mạnh các bài học kinh nghiệm, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao chia sẻ, về nhận thức và tư duy chiến lược, quan điểm cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của dân tộc và là nguồn lực của đất nước, là điều kiện tiên quyết để tạo đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin và khơi thông các nguồn lực phục vụ phát triển.

Đại đoàn kết trong và ngoài nước là nguồn lực chính trị - xã hội đặc biệt, có ý nghĩa lâu dài và quyết định.

Nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài phụ thuộc trực tiếp vào thể chế, môi trường, chính sách và cách thức kết nối, vận động.

Văn hóa và bản sắc dân tộc, là nền tảng để gắn kết lâu dài cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và lan tỏa hình ảnh của Việt Nam ra thế giới.

Về tổ chức thực hiện, công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài là lĩnh vực liên ngành, liên cấp và cần có nguồn lực tương xứng.

Nhiều điểm "rất mới, rất đặc biệt, rất trọng tâm"

Thông tin về quá trình xây dựng và nội dung Nghị quyết số 23-NQ/TW, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao cho biết, ngày 2/8/2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài với nhiều điểm "rất mới, rất đặc biệt, rất trọng tâm" (lời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên Khai mạc Hội nghị Ngoại giao 33).

"Nghị quyết số 23-NQ/TW không thay đổi nền tảng tư tưởng của Nghị quyết số 36-NQ/TW mà kế thừa toàn diện tinh thần đại đoàn kết dân tộc và phát triển lên một bước mới", Thứ trưởng Bộ Ngoại giao khẳng định.

Chia sẻ 2 điểm mới về tư duy, về công tác người Việt Nam ở nước ngoài của Nghị quyết số 23-NQ/TW, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng cho biết, tư tưởng bao trùm Nghị quyết 23-NQ/TW khẳng định, người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam và nhấn mạnh, là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Đây là bước phát triển mới trong nhận thức khi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài được nhìn nhận là một cấu phần quan trọng tạo nên sức mạnh tổng hợp quốc gia. Sức mạnh của Việt Nam giờ đây không chỉ được đo bằng những nguồn lực hiện hữu trong lãnh thổ quốc gia mà còn bao gồm nguồn lực trí tuệ, kinh tế, khoa học - công nghệ, văn hóa và quan hệ quốc tế của hơn 6,5 triệu đồng bào trên khắp thế giới. Với vị thế đó, người Việt Nam ở nước ngoài vừa là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, vừa là lực lượng đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 23-NQ-TW đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, nâng tầm tư duy từ "vận động, tập hợp, chăm lo" lên thành đồng hành, kiến tạo cơ chế để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu hơn vào hành trình hội nhập, xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

"Nghị quyết nhấn mạnh vai trò kiến tạo của Nhà nước, Chính phủ trong việc hoàn thiện các thể chế, cơ chế và chính sách để thu hút và phát huy hiệu quả nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài", Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng nhận định.

3 điểm mới về nhiệm vụ, giải pháp, phương thức

Thông tin về 3 điểm mới, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng cho biết, Nghị quyết 23-NQ/TW nhấn mạnh nhiệm vụ phát huy hiệu quả nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Cụ thể, về mục tiêu, Nghị quyết nhấn mạnh việc phát huy các nguồn lực chiến lược của người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển đất nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học và hệ sinh thái khởi nghiệp.

Về phương thức huy động nguồn lực, Thứ trưởng cho biết, thay vì chủ yếu vận động, thu hút các cá nhân riêng lẻ, Nghị quyết yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu, mạng lưới và hệ sinh thái toàn cầu để kết nối chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ và thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài. "Việc đóng góp của kiều bào cũng được mở rộng và linh hoạt hơn, không chỉ thông qua trở về nước làm việc trực tiếp trở về nước mà còn thể hiện từ xa dưới nhiều hình thức phù hợp, hiệu quả", Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh.

Về mức độ tham gia của kiều bào, Nghị quyết chuyển từ định hướng khuyến khích đồng bào đóng góp xây dựng quê hương, đất nước sang tạo điều kiện để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu rộng hơn vào quá trình phát triển đất nước thông qua góp ý xây dựng chủ trương, chính sách, tham gia các chương trình phát triển quốc gia, tổ chức chính trị - xã hội phù hợp cũng như các hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, Nghị quyết đề cao vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; không chỉ là cầu nối hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam với các nước mà còn là lực lượng góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc.

Nghị quyết khẳng định, kiều bào là lực lượng trực tiếp tham gia đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch, các hoạt động lợi dụng người Việt Nam ở nước ngoài để chống phá đất nước.

Nghị quyết nhấn mạnh việc phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài là "đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam", góp phần nâng cao vị thế, uy tín của cộng đồng tại nước sở tại, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác quốc tế. Đây là bước phát triển mới trong tư duy khi chuyển từ mục tiêu chủ yếu gìn giữ bản sắc văn hóa, ngôn ngữ mẹ đẻ sang phát huy văn hóa như một nguồn lực và công cụ của sức mạnh mềm quốc gia.

Nghị quyết cũng khuyến khích, hỗ trợ người Việt Nam có năng lực tham gia các tổ chức quốc tế, qua đó góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Đồng thời, Nghị quyết dành sự quan tâm đặc biệt, hỗ trợ thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài hiểu biết sâu sắc và gắn bó bền vững với quê hương, đất nước thông qua công tác giáo dục, các hoạt động trải nghiệm, về nguồn, học tập, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, tình nguyện và giao lưu nhân dân.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao cho biết, Nghị quyết 23-NQ/TW yêu cầu tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành, lĩnh vực, địa bàn; nâng cao trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Đặc biệt, Nghị quyết khẳng định cơ quan làm công tác người Việt Nam ở nước ngoài cần có đủ thẩm quyền, vị thế để chủ trì, điều phối toàn diện, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng công tác trong tình hình mới. Nhấn mạnh trách nhiệm của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Yêu cầu các cơ quan, địa phương lồng ghép nội dung này vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển của các ngành, lĩnh vực, địa bàn; tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện.

"Điều quan trọng nhất, phải bố trí cán bộ, bộ phận ở các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài chuyên trách về công tác người Việt Nam ở nước ngoài", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Nội dung cần triển khai trong thời gian tới

Trong thời gian tới, Bộ Ngoại giao, đầu mối là Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, khẩn trương xây dựng Nghị quyết của Chính phủ, kèm theo các Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao đề nghị các Cơ quan đại diện, đứng đầu là các đồng chí Đại sứ, Tổng Lãnh sự tích cực phối hợp phổ biến nội dung Nghị quyết 23-NQ/TW đến đông đảo cộng đồng người Việt Nam ở địa bàn; nắm bắt, đánh giá dư luận, phản ứng của bà con về Nghị quyết.

Để triển khai hiệu quả Nghị quyết 23-NQ/TW, trước hết cần có sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy và phương thức hành động. Mỗi cán bộ ngoại giao, Đại sứ, Tổng Lãnh sự cần xác định công tác người Việt Nam ở nước ngoài là một nhiệm vụ quan trọng của công tác đối ngoại phục vụ phát triển.

Mỗi Cơ quan đại diện cần trở thành một trung tâm kết nối nguồn lực Việt Nam tại địa bàn, không chỉ nắm chắc tình hình cộng đồng mà còn phải hiểu rõ thế mạnh của từng nhóm cộng đồng, chuyên gia, nhà khoa học, đội ngũ trí thức; đặc biệt có kết nối giữa nhu cầu ở trong nước, từng địa phương, bộ, ngành với các nguồn lực kiều bào ở nước ngoài.

"Mỗi cán bộ đối ngoại không chỉ là người làm công tác cộng đồng mà còn là người kết nối cơ hội hợp tác, kết nối tri thức, công nghệ, đầu tư và các nguồn lực khác trong phát triển cho đất nước", Thứ trưởng Bộ Ngoại giao nhấn mạnh; yêu cầu, trong thời gian tới, sau khi có Chương trình hành động của Bộ Ngoại giao, mỗi cơ quan đại diện có chương trình hành động cụ thể triển khai Nghị quyết.

* Tại Hội nghị, các đại biểu nghe quán triệt, triển khai Kết luận số 49-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW về tăng cường và nâng cao hiệu quả quan hệ đối ngoại đảng trong tình hình mới.

Diệp Trương (TTXVN )