Đưa Nghị quyết 23-NQ/TW đi vào đời sống kiều bào

Các ý kiến nhấn mạnh việc sớm xây dựng cơ sở dữ liệu số về trí thức, doanh nhân kiều bào; đổi mới phương thức truyền thông theo nhu cầu, thị hiếu của cộng đồng; đồng thời kích hoạt mạng lưới trí thức trẻ và phát huy vai trò của tôn giáo truyền thống như những kênh quan trọng để kết nối, quy tụ và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc nơi xứ người.

Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu phát biểu trong Đại lễ Phật đản 2026 tại Chùa Đại Ân Tokyo vào ngày 31/5/2026. (Nguồn: BTC)

Sớm xây dựng cơ sở dữ liệu số về chuyên gia, trí thức, doanh nhân kiều bào

Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu cho rằng, Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị thực sự là một chuyển biến mạnh mẽ về tư duy, nâng tầm công tác người Việt Nam ở nước ngoài, với yêu cầu cao hơn là khơi dậy, phát huy mạnh mẽ nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, góp phần phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Từ thực tiễn tại Nhật Bản, Đại sứ nhận thấy, đây vừa là định hướng, vừa là yêu cầu cấp thiết hiện nay. Hiện nay, cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản có hơn 700.000 người đang sinh sống trên toàn địa bàn, là cộng đồng người nước ngoài lớn thứ hai tại Nhật Bản; trong đó, khoảng 30% là trí thức, chuyên gia và du học sinh; trên 50% là lao động, kỹ sư, thực tập sinh.

Đặc biệt, cộng đồng người Việt tại Nhật Bản đã hình thành khoảng 1.000 trí thức, nhà khoa học có trình độ cao, giữ vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực. Trong số này, gần 300 giáo sư, phó giáo sư thuộc thế hệ 7X, 8X đang làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu của Nhật Bản, trong đó có nhiều người hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Cùng với đó, một thế hệ doanh nhân Việt Nam tại Nhật Bản đang phát triển năng động. Nhiều doanh nghiệp đã chuyển từ lĩnh vực thương mại truyền thống sang các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, logistics và công nghệ phụ trợ. Riêng trong lĩnh vực công nghệ thông tin, hiện có khoảng 100 doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động, với doanh thu khoảng 1 tỷ USD mỗi năm. Đây là lực lượng quan trọng trong kết nối đầu tư, công nghệ và thị trường giữa hai nước.

Trên cơ sở đó, Đại sứ Phạm Quang Hiệu nêu ba kiến nghị:

Thứ nhất, các cơ quan đại diện chủ động phát hiện, tập hợp chuyên gia, doanh nhân và hình thành mạng lưới theo từng lĩnh vực; kết nối với địa phương, doanh nghiệp trong nước, đồng thời theo dõi, hỗ trợ để phát triển thành các chương trình hợp tác lâu dài.

Thứ hai, xây dựng mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài trên phạm vi toàn cầu, gắn với nhu cầu phát triển và các lĩnh vực công nghệ cao của đất nước; tận dụng các nhóm chuyên gia sẵn có, như trong lĩnh vực bán dẫn, làm hạt nhân kết nối và mở rộng hợp tác với các hội chuyên ngành trên thế giới.

Thứ ba, sớm xây dựng cơ sở dữ liệu số về chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân và các mạng lưới người Việt Nam ở nước ngoài, giúp các cơ quan đại diện, bộ, ngành chủ động kết nối, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Cần chiến lược tổng thể với tầm nhìn dài hạn

Bày tỏ ấn tượng với những điểm mới trong tư duy và cách tiếp cận đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài tại Nghị quyết số 23-NQ/TW, Đại sứ Việt Nam tại Czech Dương Hoài Nam cho biết, trước hết, Nghị quyết đã nâng tầm tư duy từ tập hợp, vận động, chăm lo lên đồng hành, kiến tạo cơ chế, qua đó huy động nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu hơn vào tiến trình hội nhập quốc tế, xây dựng và phát triển đất nước.

Đại sứ Việt Nam tại Czech Dương Hoài Nam (thứ 5 từ phải qua) dự Hội nghị Thường niên lần thứ 5 Liên hiệp Hội Người Việt Nam tại Czech vào ngày 12/6/2026. (Nguồn: BTC)

“Nghị quyết số 23-NQ/TW dành sự ưu tiên đặc biệt cho việc huy động trí thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào tiến trình xây dựng và phát triển đất nước, trong đó đề cập đến chế độ đãi ngộ thỏa đáng và môi trường làm việc minh bạch”, Đại sứ Dương Hoài Nam nhấn mạnh.

Đại sứ Dương Hoài Nam nhất trí với quan điểm của Nghị quyết số 23-NQ/TW, khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là nguồn lực chiến lược quan trọng, cầu nối giữa Việt Nam với thế giới và đồng hành trong sự nghiệp xây dựng, phát triển, bảo vệ Tổ quốc.

Theo Đại sứ, để hiện thực hóa quan điểm này, cần sớm xây dựng chiến lược tổng thể, tầm nhìn dài hạn, huy động sự tham gia của toàn hệ thống chính trị và nguồn lực phù hợp. Đây không thể là nhiệm vụ riêng của một cơ quan đại diện, hội đoàn hay Bộ Ngoại giao mà cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống.

Tại Czech, cộng đồng người Việt được lãnh đạo nước sở tại đánh giá là hình mẫu về hội nhập thành công; từ ngày 3/7/2013 được công nhận là một trong những dân tộc thiểu số của Czech. Nhiều doanh nghiệp người Việt hoạt động hiệu quả, có uy tín trong cộng đồng và xã hội sở tại, cũng như tại châu Âu.

Cộng đồng đặc biệt chú trọng gìn giữ tiếng Việt cho thế hệ trẻ. Đại sứ quán phối hợp các hội đoàn tổ chức nhiều hoạt động, trong đó có Cuộc thi Tôn vinh Tiếng Việt 2026, dự kiến diễn ra ngày 12/9, đã có khoảng 700 em đăng ký. Đại sứ quán cũng phối hợp đưa sách giáo khoa, truyện tranh tiếng Việt vào tủ sách, thư viện phục vụ cộng đồng.

Hiện có 3 trường đại học tại Czech giảng dạy tiếng Việt và 2 trường phổ thông cơ sở tại hai vùng triển khai thí điểm môn học này, góp phần duy trì tiếng Việt và bản sắc văn hóa trong thế hệ trẻ người Việt tại Czech. Đây chính là cơ sở để cộng đồng người Việt Nam tại Czech có thể cùng với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài góp phần triển khai thực hiện nhiệm vụ chính trị mà Nghị quyết số 23-NQ/TW đề ra.

Truyền thống là điểm mạnh để quy tụ cộng đồng

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Houston Hoàng Thùy Dương cho biết cộng đồng người Việt tại Mỹ hiện có khoảng 2,2 - 2,4 triệu người, chiếm khoảng 1/3 cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Người Việt sinh sống trên khắp nước Mỹ, tập trung đông tại California (gần 40%), Texas (12%), Florida (4%), Virginia (3%) và các trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, công nghệ như Washington D.C., New York. Hiện có khoảng 30.000 du học sinh Việt Nam tại Mỹ, chiếm 2,2% tổng số sinh viên quốc tế.

Người Mỹ gốc Việt là một trong những nhóm người nhập cư có mức độ hội nhập cao, với khoảng 78% đã nhập tịch. Cộng đồng nhìn chung duy trì tốt bản sắc văn hóa, trong đó tiếng Việt vẫn được sử dụng rộng rãi, nhất là tại các địa bàn tập trung đông người Việt.

Theo Tổng Lãnh sự Hoàng Thùy Dương, các Cơ quan đại diện Việt Nam tại Mỹ thời gian qua triển khai đồng bộ công tác người Việt Nam ở nước ngoài, từ thông tin về tình hình, chính sách của đất nước; tổ chức hoạt động văn hóa, gắn kết cộng đồng, đến hỗ trợ kiều bào về thăm, đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam và vượt qua khó khăn do thiên tai, dịch bệnh. Công tác huy động nguồn lực kiều bào cũng được đẩy mạnh thông qua kết nối trí thức, khoa học, đầu tư, giáo dục, từ thiện và vun đắp quan hệ Việt Nam - Mỹ.

Trong bối cảnh Mỹ tăng cường kiểm soát nhập cư, các Cơ quan đại diện tiếp tục phối hợp, vận động chính quyền sở tại tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng. Ông cũng cho rằng các cơ sở tôn giáo truyền thống có thể là điểm kết nối hiệu quả, bởi đây là không gian quy tụ cộng đồng đa dạng và tiếng nói của các chức sắc có ảnh hưởng nhất định.

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Houston Hoàng Thùy Dương.

Tổng Lãnh sự Hoàng Thùy Dương kiến nghị ba nhóm giải pháp: Tiếp tục hoàn thiện chính sách, cơ chế khuyến khích kiều bào đầu tư, đóng góp và phát huy nguồn lực trí thức; tăng cường tương tác trực tuyến, tiếp nhận ý kiến kiều bào, nhất là thế hệ trẻ, đồng thời phát triển các chương trình dạy tiếng Việt trực tuyến phù hợp; và có chính sách đột phá nhằm tăng cường đoàn kết, phát huy cộng đồng người Việt tại Mỹ thành nguồn lực đóng góp cho đất nước.

Từ những đề xuất trên, việc đưa Nghị quyết số 23-NQ/TW vào đời sống cần được chuyển hóa thành những cơ chế, chính sách và hành động thiết thực, để mỗi người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là cầu nối với quê hương mà thực sự trở thành nguồn lực chiến lược, đồng hành cùng đất nước trong kỷ nguyên mới.

Bảo Anh