Những mô hình, chương trình, phong trào thiết thực góp sức xây dựng biên giới vững mạnh

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, khai thác các ứng dụng công nghệ số. Ảnh: Đức Duẩn

Xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh

Cùng với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, từ thực tiễn địa bàn, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng nhận thấy việc củng cố hệ thống chính trị cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với xây dựng khu vực biên giới vững mạnh. Từ yêu cầu đó, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã trao đổi, phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai đưa cán bộ đồn Biên phòng tăng cường cho các xã biên giới đặc biệt khó khăn; đồng thời, cử cán bộ tham gia cấp ủy cấp huyện, cấp xã và giới thiệu đảng viên đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt chi bộ ở các thôn, bản và phụ trách các hộ gia đình ở khu vực biên giới.

Sau 10 năm triển khai, các chương trình, mô hình, phong trào của Bộ đội Biên phòng đã ngày càng gắn với đặc điểm từng địa bàn và nhu cầu thực tế của nhân dân. Từ những việc làm cụ thể, bền bỉ ở cơ sở, Bộ đội Biên phòng đã cùng với cấp ủy, chính quyền và nhân dân từng bước quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, xây dựng khu vực biên giới ngày càng vững mạnh.

Trong đó, mô hình “Cán bộ tăng cường xã” được triển khai từ năm 1995, đã có khoảng 300 lượt cán bộ được tăng cường cho các xã đặc biệt khó khăn hằng năm để trực tiếp tham mưu, tham gia với cấp ủy, chính quyền địa phương củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, nhất là hoạt động của tổ chức đảng và công tác phát triển đảng viên vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đến nay, mô hình “Cán bộ tăng cường xã” đã xóa được hàng trăm thôn, bản trắng đảng viên, phát triển được hàng chục nghìn đảng viên mới, trong đó có hơn 8 nghìn đảng viên là người dân tộc thiểu số.

Đối với mô hình “Cán bộ đồn Biên phòng tham gia cấp ủy địa phương”; “Đảng viên đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt tại chi bộ thôn, bản và phụ trách các hộ gia đình ở khu vực biên giới”, nhiệm kỳ 2020-2025, có 171 cán bộ đồn Biên phòng tham gia cấp ủy cấp huyện và 517 cán bộ tham gia cấp ủy cấp xã. Bước vào nhiệm kỳ 2025-2030, tiếp tục có 435 cán bộ đồn Biên phòng được chỉ định tham gia cấp ủy cấp xã; 526 cán bộ cấp xã tham gia Đảng ủy BĐBP cấp tỉnh, thành phố. Việc cán bộ Biên phòng trực tiếp tham gia cấp ủy, sinh hoạt tại chi bộ thôn, bản giúp đơn vị nắm chắc hơn tình hình địa bàn, đời sống và tâm tư của nhân dân; đồng thời tham gia cùng địa phương củng cố tổ chức cơ sở đảng, giải quyết những vấn đề cụ thể ngay từ cơ sở.

Bên cạnh đó, các đồn Biên phòng giới thiệu hàng nghìn lượt đảng viên tham gia sinh hoạt đảng tạm thời tại chi bộ thôn, bản biên giới; trực tiếp tham mưu, giúp đỡ các chi bộ thôn, bản xây dựng, kiện toàn hệ thống hồ sơ sổ sách của chi bộ, duy trì, đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng. Thông qua việc sinh hoạt đảng tạm thời tại các chi bộ thôn, bản, các đảng viên đồn Biên phòng đặc biệt chú trọng bồi dưỡng, củng cố vai trò, trách nhiệm, năng lực lãnh đạo của cấp ủy viên; phát hiện, bồi dưỡng, giới thiệu cho các chi bộ những quần chúng ưu tú. Qua đó, góp phần tạo nguồn và phát triển được hơn 20 nghìn đảng viên, từng bước xây dựng đội ngũ đảng viên, tổ chức đảng ở cơ sở vững mạnh, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo ở cơ sở trong tình hình mới.

Đồng thời, các đồn Biên phòng phân công hàng chục nghìn lượt đảng viên đồn biên phòng phụ trách hơn 40 nghìn hộ gia đình ở khu vực biên giới, trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ nhân dân lao động, sản xuất, phát triển kinh tế hộ gia đình, gắn với thực hiện phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới”.

Cùng với tham gia xây dựng hệ thống chính trị, các chương trình an sinh xã hội được triển khai theo từng nhóm đối tượng, từng nhu cầu cụ thể. Với học sinh có hoàn cảnh khó khăn, Chương trình “Nâng bước em tới trường-Con nuôi đồn Biên phòng” được duy trì nhiều năm. Cán bộ, chiến sĩ không chỉ hỗ trợ vật chất, mà còn thường xuyên gặp gỡ, động viên, theo dõi việc học tập, rèn luyện của các em.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Vĩnh Long trao tặng bò giống, hỗ trợ sinh kế, giúp hộ dân có hoàn cảnh khó khăn từng bước ổn định cuộc sống. Ảnh: Sa Rây

Trong lĩnh vực hỗ trợ sinh kế, nhà ở, Chương trình “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo” đã trao tặng hơn 7.000 căn nhà cùng hơn 300 công trình dân sinh, với tổng giá trị trên 300 tỷ đồng. Chương trình “Bò giống giúp người nghèo nơi biên giới” trao tặng 24.966 con bò giống, trị giá hơn 374 tỷ đồng. Còn Chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương” lại huy động nguồn lực hỗ trợ 210 xã biên giới với tổng kinh phí hơn 291 tỷ đồng. Bên cạnh đó, các chương trình, mô hình như “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, “Biên cương-Đêm hội trăng rằm”, “Thầy giáo quân hàm xanh”, “Thầy thuốc quân hàm xanh” được tổ chức ở nhiều địa bàn. Nội dung hoạt động tập trung vào những nhu cầu thiết thực, từ hỗ trợ học tập, chăm sóc sức khỏe đến giúp các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Bằng nhiều hình thức và cách làm sáng tạo, hiệu quả của các đơn vị, đến nay nhiều mô hình phát triển kinh tế đang được nhân rộng ở nhiều địa phương. Điểm chung của những mô hình, chương trình, phong trào này không chỉ giải quyết một phần khó khăn trước mắt cho người dân, mà còn tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng hiểu rõ hơn hoàn cảnh, nhu cầu của từng hộ nghèo. Từ đó, việc chăm lo đời sống nhân dân, hỗ trợ sản xuất, giáo dục, y tế được thực hiện sát thực tế, mang lại hiệu quả thiết thực, được cấp ủy, chính quyền và nhân dân ghi nhận, đánh giá cao.

Phát huy sức dân bảo vệ biên giới

Cùng với xây dựng cơ sở chính trị, Bộ đội Biên phòng chú trọng phát huy vai trò của nhân dân trong quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc và giữ gìn an ninh, trật tự. Nhiều mô hình được xây dựng phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, trong đó, người dân tham gia những phần việc thiết thực, vừa sức.

Ở khu vực biên giới đất liền, các mô hình tự quản đường biên, cột mốc, an ninh, trật tự thu hút đông đảo người dân tham gia. Người dân sinh sống gần đường biên, mốc quốc giới thường xuyên nắm tình hình địa bàn, thông báo cho lực lượng Biên phòng khi phát hiện dấu hiệu bất thường; nhiều hộ còn tham gia tuần tra, phát quang đường tuần tra, bảo vệ mốc giới và phối hợp với cán bộ, chiến sĩ khi có yêu cầu. Lợi thế của các mô hình này là những vụ việc phát sinh từ thôn, bản, đường biên, khu vực sản xuất được phản ánh sớm, giúp Bộ đội Biên phòng có thêm cơ sở xác minh, xử lý kịp thời. Tại các khu dân cư, hoạt động tự quản còn gắn với phòng ngừa vi phạm pháp luật. Người dân cùng nhắc nhở con em chấp hành nghiêm pháp luật, không tiếp tay cho xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu, vận chuyển hàng cấm và các hành vi vi phạm khác. Thông qua các tổ, nhóm tự quản, cán bộ Biên phòng đồng thời tuyên truyền chủ trương, chính sách, pháp luật và tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của nhân dân.

Ở khu vực biên giới biển, vai trò của nhân dân được thể hiện rõ qua các Tổ tàu thuyền đoàn kết. Ngư dân vừa hỗ trợ nhau trong sản xuất, vừa trao đổi, cung cấp thông tin về tình hình trên biển cho lực lượng chức năng. Khi có sự cố, các tàu trong tổ hỗ trợ nhau; khi phát hiện vấn đề liên quan đến chủ quyền, an ninh, trật tự trên biển, ngư dân kịp thời thông báo cho cán bộ Biên phòng. Nhờ đó, các Tổ tàu thuyền đoàn kết không chỉ hỗ trợ ngư dân trong quá trình vươn khơi, mà còn góp phần tạo mạng lưới nắm tình hình trên biển. Mỗi chuyến đánh bắt vì thế không chỉ mang lại thu nhập cho gia đình, mà còn giúp cung cấp thêm thông tin phục vụ công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới biển.

Cùng với các mô hình tự quản, công tác tuyên truyền, vận động nhân dân được duy trì thường xuyên. Cán bộ Biên phòng đến thôn, bản, khu dân cư, gặp gỡ các hộ gia đình để phổ biến quy định pháp luật, nhất là tại những nơi có đường mòn, lối mở hoặc khu dân cư sống gần đường biên. Nội dung tuyên truyền được gắn với những tình huống cụ thể trong đời sống để người dân dễ hiểu, dễ nhớ và chủ động phòng ngừa. Qua đó, người dân trở thành một trong những nguồn cung cấp thông tin quan trọng cho Bộ đội Biên phòng.

Sau nhiều năm thực hiện, các mô hình tự quản đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh, trật tự, các Tổ tàu thuyền đoàn kết... đã trở thành hoạt động thường xuyên tại nhiều địa bàn. Từ đó, người dân tham gia ngày càng trực tiếp hơn vào việc cung cấp thông tin, giữ gìn an ninh, trật tự và phối hợp với Bộ đội Biên phòng bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu phối hợp với các ngành, địa phương, trực tiếp hướng dẫn người dân kỹ năng bán hàng trực tuyến, ứng dụng thương mại điện tử để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm địa phương. Ảnh: Đức Duẩn

Đưa kỹ năng số đến với người dân biên giới

Cùng với những yêu cầu mới trong đời sống, việc sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và bán hàng qua mạng đang dần trở thành nhu cầu thực tế của người dân biên giới. Đây cũng là lĩnh vực mới được Bộ đội Biên phòng đưa vào công tác vận động quần chúng.

Mô hình “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới” được triển khai trong toàn lực lượng từ tháng 4/2026. Các đồn Biên phòng thành lập tổ gồm 3-5 cán bộ, chiến sĩ, trực tiếp xuống địa bàn hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, thương mại điện tử và nhận diện thông tin xấu độc trên không gian mạng. Nội dung tập trung vào những thao tác thiết thực, có thể áp dụng ngay trong sinh hoạt, sản xuất và giao dịch hằng ngày.

Tại Lai Châu, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã xây dựng các mô hình: “Thầy giáo quân hàm xanh-Đẩy nhanh chuyển đổi số”, “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm ẩn danh”, “Hòm thư điện tử thực hiện dân chủ ở cơ sở”, “Hướng dẫn người dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử” và “Thư viện pháp luật số”. Đến nay, đơn vị đã triển khai 6 mô hình chuyển đổi số gắn với nhiệm vụ biên phòng và đời sống nhân dân. Đáng chú ý, mô hình hướng dẫn người dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử do chính cán bộ, chiến sĩ trực tiếp hỗ trợ xây dựng gian hàng, giới thiệu sản phẩm nông nghiệp, dược liệu, sản phẩm OCOP. Một số đơn vị như Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải, Sin Suối Hồ, Huổi Luông đã triển khai cách làm này tại địa bàn phụ trách.

Xuân Khoa