Nghị quyết số 23-NQ/TW: Tạo cơ chế để kiều bào đóng góp hiệu quả cho đất nước

Đại sứ Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ truởng Bộ Ngoại giao. (Ảnh: An Đăng/TTXVN)

Nghị quyết số 23-NQ/TW mới được ban hành là kết quả của quá trình tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW và các văn bản chỉ đạo liên quan của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Nghị quyết kế thừa những quan điểm, tư tưởng xuyên suốt và còn nguyên giá trị của Nghị quyết số 36-NQ/TW, đồng thời thể hiện bước phát triển mới trong tư duy về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới và những chuyển biến của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Để làm rõ hơn những điểm mới nổi bật của Nghị quyết số 23-NQ/TW, Báo Điện tử VietnamPlus đã có cuộc trò chuyện với Đại sứ Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ truởng Bộ Ngoại giao.

'Hơi thở' mới trong công tác kiều bào

- Xin ông cho biết một số điểm mới đột phá của Nghị quyết số 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài?

Đại sứ Phạm Quang Vinh: Với hơn 6,5 triệu người đang sinh sống, học tập và làm việc tại hơn 130 quốc gia, vùng lãnh thổ, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng lớn mạnh cả về số lượng, chất lượng và mức độ hội nhập.

Nghị quyết 23 duy trì quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước từ trước đến nay - coi cộng đồng kiều bào Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận của đại gia đình các dân tộc Việt Nam.

Chương trình “Trại hè Việt Nam 2025” với chủ đề “Cùng nhau viết tiếp câu chuyện hòa bình” quy tụ 110 thanh niên, sinh viên kiều bào đến từ 31 quốc gia và vùng lãnh thổ. (Ảnh: TTXVN)

Điểm mới nổi bật của Nghị quyết là coi kiều bào là nguồn lực chiến lược, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia. Cần hiểu ở đây không chỉ là nguồn lực vật chất, mà còn là nguồn lực con người, tri thức, sự kết nối.

Cùng với đó là sự đổi mới tư duy và phương thức triển khai công tác người Việt Nam ở nước ngoài, từ vận động, tập hợp, chăm lo sang đồng hành, kiến tạo cơ chế và phát huy nguồn lực. Đây không chỉ là sự thay đổi về cách làm mà còn là sự nâng tầm nhận thức về vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Từ nhận thức sẽ tạo ra cơ chế. Trước đây, Nhà nước vận động kiều bào đóng góp cho quê hương một cách riêng lẻ, nghĩa là tùy điều kiện cá nhân. Khi kiều bào hướng về Tổ quốc, Nhà nước cũng luôn tạo điều kiện thuận lợi nhất, từ làm ăn, sinh sống, học tập đến đưa gia đình trở về.

Với Nghị quyết 23, Nhà nước sẽ tạo ra mạng lưới, cơ chế và hệ sinh thái để kiều bào có thể đóng góp một cách rộng rãi hơn. Cùng với sự phát triển của công nghệ, kiều bào có thể đóng góp từ xa trên cả 3 phương diện: Xây dựng đất nước, phát triển đất nước và bảo vệ đất nước.

Trong Nghị quyết cũng nêu rõ cơ chế kết nối các nhân sỹ, trí thức, các nhà khoa học, doanh nghiệp để đóng góp cho Tổ quốc.

Nguồn lực từ kiều bào không chỉ là kiều hối mà còn nằm ở tri thức, công nghệ, các chuẩn mực quản trị và mạng lưới quan hệ quốc tế. (Ảnh: Vietnam+)

- Thưa Đại sứ, với kinh nghiệm công tác tại các cơ quan đại diện Việt Nam tại Liên hợp quốc, Hoa Kỳ, ASEAN…, ông có đánh giá thế nào về tiềm năng chuyển hóa dòng tiền kiều hối thành các quỹ đầu tư trong nước?

Đại sứ Phạm Quang Vinh: Trong bối cảnh thế giới đang có những vận động mạnh mẽ, chúng ta cần nhìn nhận hai vấn đề.

Một là thích ứng ra sao với đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ. Hai là những thay đổi trong chính sách kinh tế của nước sở tại mà Việt Nam coi là đối tác thì chúng ta cũng phải có những điều chỉnh và thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế theo chiều sâu.

Trước đây, chúng ta coi kiều hối là một kênh thúc đẩy dòng tiền trở về Việt Nam. Thì nay, kiều bào không chỉ đầu tư cho quê hương ở các lĩnh vực sản xuất, họ tham gia thị trường chứng khoán, tài chính, đồng thời kết nối với các doanh nghiệp, đối tác ở nước sở tại để đầu tư tại Việt Nam.

Thanh niên kiều bào nghe giới thiệu về sự kiện Gạc Ma và truyền thống đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam. (Ảnh: Đặng Tuấn/TTXVN)

- Vậy, chúng ta cần những bước đột phá như thế nào về thể chế kinh tế để các doanh nhân, kiều bào thực sự cảm nhận được vai trò kiến tạo của Nhà nước?
Cải cách thể chế kinh tế là câu chuyện mà chúng ta hướng tới vì một Việt Nam phát triển từ nay đến 2030-2045.

Đại sứ Phạm Quang Vinh: Kinh tế trong nước cần phải dựa trên quy luật của kinh tế thị trường, tranh thủ được nguồn vốn, tăng cường liên doanh, liên kết về về kinh doanh và sản xuất.

Cùng với đó là đột phá về thể chế, giải quyết điểm nghẽn, triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW năm 2025 về phát triển kinh tế tư nhân.

Quan trọng hơn cả là đặt mục tiêu nâng cao chất lượng của nền kinh tế, bao gồm cả năng lực sản xuất của nền kinh tế lẫn sự hội nhập kinh tế như Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã nêu rõ.

Tôi nghĩ “thước đo” không phải là nguồn tiền vào bao nhiêu mà quan trọng hơn là đầu ra của nguồn tiền ấy đóng góp gì cho kinh tế Việt Nam, cho chuyển giao công nghệ.

Những điểm cốt lõi ấy cần phải được phổ biến cho kiều bào, để kết hợp với những cơ chế mới theo Nghị quyết 23. Tôi tin rằng Nghị quyết 23 cùng với các chủ trương trước đó sẽ tạo ra một sức cộng hưởng rất lớn, thu hút kiều bào đóng góp nguồn lực cho sự phát triển đất nước.

Củng cố vị thế người Việt ở nước ngoài

- Thưa Đại sứ, việc coi nguồn lực kiều bào là một cấu phần tạo nên sức mạnh tổng hợp quốc gia có ý nghĩa như thế nào trong củng cố khối đại đoàn kết dân tộc?

Đại sứ Phạm Quang Vinh: Trước hết, chúng ta nhận thức rõ kiều bào là một phần không thể tách rời của đại gia đình Việt Nam, là một bộ phận của khối đại đoàn kết dân tộc.

Saigon Lotus: Ngôi nhà văn hóa Việt–Anh chính thức ra đời vào tháng 10/2024, đã trở thành nơi kết nối cộng đồng kiều bào với cội nguồn dân tộc, đồng thời quảng bá văn hoá Việt Nam đến bạn bè quốc tế. (Ảnh: TTXVN phát)

Nghị quyết 23 có một quan điểm rất mới là: Xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có địa vị pháp lý vững chắc, hoà nhập sâu rộng và phát triển ổn định.

Không phải kiều bào ở đâu cũng có những vị trí ổn định ở sở tại, có những địa bàn phức tạp, khó khăn hơn. Với chính sách mới, Nhà nước không chỉ giúp kiều bào ổn định cuộc sống mà còn có vai trò, vị thế. Có như vậy, người Việt mới phát huy vai trò "đại sứ văn hoá, đất nước và con người Việt Nam," góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao sức mạnh mềm và uy tín quốc gia.

Với việc giữ gìn tiếng Việt và bản sắc văn hóa Việt, kiều bào chính là cầu nối giữa quê hương với nước sở tại, quảng bá hình ảnh đất nước ở nước ngoài. Nếu địa vị của người Việt được củng cố vững chắc thì họ sẽ làm công tác ngoại giao văn hóa hiệu quả hơn.

Các tầng lớp nhân dân, kiều bào tham dự lễ dâng hương các vị Vua Hùng tại Khánh Hòa. (Ảnh: Phan Sáu/TTXVN)

- Vai trò của các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài cần được thể hiện thế nào trong bối cảnh công tác người Việt có nhiều điểm mới, thưa ông?

Đại sứ Phạm Quang Vinh: Các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài ngoài cần phải trở thành những trung tâm kết nối chiến lược của kiều bào với trong nước, giữa kiều bào ở nước sở tại với nhau.

Nghị quyết 23 mới đây cũng đã chỉ ra rõ vai trò của cơ quan đại diện là phối hợp với trong nước xây dựng bản đồ về nguồn lực kiều bào, tức là phải số hóa dữ liệu về kiều bào với những tiềm năng, nguồn lực có thể đóng góp cho đất nước.

Cơ quan đại diện phải biết rất rõ yêu cầu của trong nước, chẳng hạn công nghệ bán dẫn, chip đang cần những gì, từ đó có thể kết nối nguồn cung-cầu, hình thành mạng lưới bộ, ngành, các tổ chức, các địa phương, đặc biệt là các doanh nghiệp để làm cầu nối, phát huy nguồn lực kiều bào.

- Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ./.

(Vietnam+)