Vành đai 5 cần được định vị là vành đai phát triển mới của Hà Nội và Vùng Thủ đô

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên thảo luận. Ảnh: media.quochoi.vn

Dự án hạ tầng chiến lược có tác động vượt ra ngoài phạm vi

Theo tờ trình của Chính phủ, dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội có chiều dài khoảng 349km, đi qua địa bàn 7 địa phương. Tuyến chính cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100 - 120km/h; đường song hành quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60 - 80km/h.

Sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 288.268 tỷ đồng, bao gồm phần tuyến chính cao tốc khoảng 215.192 tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách Trung ương; phần đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng, thực hiện bằng vốn ngân sách địa phương.

Dự kiến tiến độ thực hiện dự án được chuẩn bị đầu tư từ năm 2026, thực hiện dự án năm 2027, cơ bản hoàn thành công trình năm 2030. Các đoạn còn lại trong giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục huy động các nguồn vốn để ưu tiên đầu tư sớm, phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Thảo luận về chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, các đại biểu Quốc hội khẳng định, việc sớm đầu tư dự án là cấp thiết. Trong đó, Vành đai 5 có vai trò quan trọng đối với Vùng Thủ đô nói chung và Thủ đô Hà Nội nói riêng, kết nối các hành lang Đông - Tây, các trục hướng tâm để tạo động lực lan tỏa phát triển kinh tế - xã hội. Dự án cũng đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng, giảm ùn tắc giao thông trong khu vực phát triển năng động nhất cả nước, từ đó mở rộng không gian phát triển, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Đại biểu Tạ Thị Yên (Đoàn Điện Biên) phát biểu thảo luận. Ảnh: media.quochoi.vn

Đại biểu Tạ Thị Yên (Đoàn Điện Biên) nhận định, đây là công trình hạ tầng chiến lược có tác động vượt ra ngoài phạm vi các địa phương có hướng tuyến đi qua. Đối với Vành đai 5, đại biểu cho rằng giá trị của dự án không chỉ nằm ở khoảng 349km đường mà ở khả năng kết nối các cao tốc hướng tâm, phân phối lại luồng giao thông và mở rộng khả năng tiếp cận Vùng Thủ đô, các trung tâm sản xuất logistics, cảng biển, cảng hàng không cho khu vực trung du, miền núi phía Bắc và các địa bàn phía Tây Bắc.

Thảo luận về chủ trương đầu tư dự án, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (Đoàn Hà Nội) cho rằng Vành đai 5 cần đặc biệt bảo đảm 4 yêu cầu: Phát huy vai trò phân luồng và tổ chức không gian phát triển vùng; đầu tư đồng bộ hệ thống kết nối; khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai; và phân định hợp lý trách nhiệm nguồn vốn giữa Trung ương với địa phương. “Vành đai 5 không nên chỉ được nhìn nhận là một tuyến đường bao quanh Hà Nội, mà cần được định vị là một vành đai phát triển mới của Thủ đô và cả Vùng Thủ đô”, đại biểu nói.

Đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Đoàn Phú Thọ) thảo luận. Ảnh: media.quochoi.vn

Cần ưu tiên phân bổ nguồn vốn hợp lý

Đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Đoàn Phú Thọ) đề nghị phải đồng bộ hai nguồn vốn: Vốn Trung ương cho tuyến chính và vốn địa phương cho giải phóng mặt bằng, đường bên. Đoạn chưa ưu tiên chỉ nên thu hồi đất, tái định cư khi đã xác định vốn và tiến độ tuyến chính. Nếu cần giải phóng mặt bằng sớm toàn tuyến, Trung ương phải bố trí phần chi phí thuộc tuyến chính, không để địa phương ứng thay không thời hạn. Đại biểu cũng cho rằng cần thay cách lựa chọn đoạn ưu tiên từ "nơi có lưu lượng hiện tại lớn nhất" sang "nơi một đồng vốn bổ sung tạo ra giá trị kết nối lớn nhất".

Bày tỏ băn khoăn việc bố trí theo nguyên tắc nào để phần vốn đã bỏ ra sớm phát huy hiệu quả khi dự kiến ngân sách Trung ương bố trí giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 59.700 tỷ đồng, trong khi sơ bộ tổng mức đầu tư phần tuyến chính cao tốc khoảng khoảng 215.192 tỷ đồng, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) đề nghị bổ sung nguyên tắc ưu tiên vốn theo các tuyến có khả năng hoàn thành, khai thác đồng bộ, tránh dàn trải nguồn lực.

Đại biểu Lê Đào An Xuân (Đoàn Đắk Lắk) phát biểu. Ảnh: media.quochoi.vn

Quan tâm đến 2 chính sách mới về công tác bồi thường, hỗ trợ đối với doanh nghiệp bị thu hồi đất sản xuất; thẩm quyền quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư được áp dụng khi thực hiện dự án, đại biểu Lê Đào An Xuân (Đoàn Đắk Lắk) tiếp tục nghiên cứu thiết kế theo hướng rõ ràng, chặt chẽ hơn.

Về phạm vi áp dụng các cơ chế, chính sách đối với các dự án hạ tầng giao thông tương tự trên cả nước, đại biểu cho rằng việc mở rộng các cơ chế, chính sách đã được thí điểm, chứng minh hiệu quả đối với các dự án có quy mô tương tự trên phạm vi cả nước là yêu cầu cần được xem xét từ thực tiễn phát triển.

“Kiến nghị Quốc hội xem xét, ban hành một Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển hạ tầng giao thông trọng điểm giai đoạn 2026 - 2030, trong đó cho phép áp dụng 10 nhóm chính sách đặc thù của dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội đối với các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, dự án có tính chất liên kết vùng, dự án quan trọng quốc gia đáp ứng các tiêu chí, điều kiện được quy định. Đồng thời, kiến nghị khẩn trương nghiên cứu luật hóa những chính sách đã được thí điểm hoặc những chính sách đặc thù đã được thực tiễn chứng minh hiệu quả nhằm hoàn thiện và thống nhất hệ thống pháp luật”, đại biểu nói.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh tiếp thu, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: media.quochoi.vn

Tiếp thu, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, quy mô đầu tư dự án bảo đảm phải tầm nhìn dài hạn. Sau khi hoàn thành, dự án có quy mô 6 làn xe cao tốc và 2 làn đường song hành mỗi bên; đồng thời dự án cũng dự kiến thì cũng tạo quỹ đất dự trữ để phát triển dự án trong giai đoạn tương lai.

Bộ trưởng cũng cho biết sẽ điều chỉnh các chính sách đặc thù cho các dự án giao thông trọng điểm trong giai đoạn 2026 - 2030, bên cạnh đó, những chính sách đặc thù tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong thời gian qua sẽ được luật hóa trong hệ thống pháp luật.

Cùng ngày, Quốc hội cũng thảo luận về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Mai Hữu