Đại biểu Quốc hội đề xuất xây dựng nhà máy điện mặt trời trên dọc tuyến đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội

Đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm phát biểu tại Tổ (Ảnh: Quang Vinh)

Tập trung nguồn lực đẩy nhanh tiến độ dự án

Tổ 8 gồm các đoàn: Bắc Ninh, Cà Mau. Phát biểu tại Tổ, đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm (Đoàn Bắc Ninh) cho biết, hiện nay tất cả các địa phương khi ở trong vùng liên kết với nhau đều phải qua đầu mối Hà Nội. Trong khi Hà Nội đang là điểm nghẽn về giao thông. Do đó việc có tuyến đường Vành đai 5- Vùng Thủ đô Hà Nội sẽ tạo ra sự liên kết giữa địa phương trong khu vực, giúp giảm tải áp lực phát triển đô thị của Hà Nội. “Việc xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội là cần thiết, đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội mang lại giá trị bền vững lâu dài”, ông Lâm nói.

Tuy nhiên theo ông Lâm, tiềm năng lớn nhưng thời gian triển khai thực hiện dự án dự kiến diễn ra quá dài (từ 2026 - 2030 ) sẽ tác động làm giảm hiệu quả của dự án. Do đó nên tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ dự án, đưa công trình này sớm hoàn thiện, phát huy tính hiệu quả.

“Vấn đề bây giờ phải tính toán lại tiến độ làm sao đẩy nhanh hơn, đặc biệt có cơ chế để những địa phương có điều kiện về đích sớm. Đồng thời trong quá trình thiết kế phải tính toán các yếu tố về môi trường, cảnh quan, đặt ra tiêu chuẩn trong quá trình khai thác để thực sự hiệu quả. Đi gần đến Hà Nội đã thấy con đường có cây xanh, có cảnh quan chứ không phải các khối bê tông”, ông Lâm nói.

Ông Lâm cũng đề nghị tính toán phương án kết nối về năng lượng. Bởi trong xu thế phát triển chuyển đổi năng lượng xanh rất nhanh hiện nay, các tuyến đường giao thông tới đây cũng phải phục vụ cho nhu cầu chuyển đổi, sử dụng năng lượng điện, bố trí các công trình phục vụ nhu cầu phát triển xe điện và năng lượng mới.

Đưa ra dẫn chứng một số tuyến đường bây giờ trên thế giới đã tính toán yếu tố nạp điện dọc đường. Trong khi các tuyến đường này sử dụng các khoảng không gian ở hai bên đường, dọc tuyến với chiều rộng 120 m, dài hơn 300 km. Như vậy có không gian rất lớn để phát triển các nhà máy điện mặt trời trên tuyến đường này, vừa phục vụ năng lượng cho tuyến đường, vừa cung cấp vào hệ thống lưới điện quốc gia. Từ đó ông Lâm đề xuất cần tối ưu hóa, nâng cao hiệu quả công trình, chứ không chỉ có mỗi mục tiêu giao thông. Cần có sự nghiên cứu để có định hướng chiến lược lâu dài, khai thác tối ưu hiệu quả sau khi công trình đi vào vận hành.

Về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, ông Lâm băn khoăn Quốc hội vừa mới quyết ở kỳ họp trước nhưng đến kỳ họp này đã thay đổi, tổng mức đầu tư đã đội lên đến 42%.

Đặc biệt về vấn đề an toàn nợ công, theo ông Lâm, nếu sau này tiếp tục quyết các dự án lớn hơn cần xem xét tổng thể hài hòa để đảm bảo an toàn nợ công quốc gia. Hiệu quả đầu tư phải đóng góp cho tăng trưởng lâu dài, nếu chỉ tăng trưởng trong giai đoạn xây dựng, khi vào vận hành không mang lại hiệu quả như kỳ vọng sẽ là gánh nặng nợ công, con cháu sẽ lãnh hậu quả. Do đó, nợ công phải tính toán trên tổng thể quốc gia, tổng thể các dự án dự kiến triển khai trong cả một giai đoạn.

Như việc bổ sung đoạn từ Yên Viên - Gia Lâm, ông Lâm cho biết cảm thấy băn khoăn và cần giải trình rõ hơn về vấn đề này. Trước đây tuyến đến Yên Viên là coi như đến Hà Nội, bây giờ lại nối một đoạn từ Yên Viên đến Gia Lâm. Do đó cần xem xét tính cần thiết của việc này đến đâu?

“Chúng ta đang muốn giãn các cơ sở tập trung đông người ra khỏi nội đô, bây giờ lại kéo vào nội đô thì có thực sự cần thiết? Kho hàng để ở Yên Viên chứ không về tận Gia Lâm. Nếu bổ sung đoạn từ Yên Viên đến Gia Lâm thì giải phóng mặt bằng, chi phí đầu tư sẽ lớn vì phải vượt tuyến, đi vào trong đô thị. Chỉ một đoạn ngắn, vậy hiệu quả của việc kéo dài có tương xứng với việc phát triển đô thị Hà Nội trong lâu dài không? Nếu chỉ lo vận tải hành khách thì Hà Nội còn có các tuyến đường sắt đô thị. Sao phải kéo đường sắt tốc độ cao từ Yên Viên vào Gia Lâm? Đường sắt đô thị sau này còn phải vươn ra các đô thị vệ tinh xung quanh, kết nối một đoạn tiêu chuẩn tốc độ cao chạy trong nội đô thì rất tốn kém, và khoản đội vốn này tương đối lớn”, ông Lâm nêu vấn đề và đề nghị báo cáo rõ hơn hiệu quả của việc bổ sung đoạn từ Yên Viên-Gia Lâm.

Cần kết nối ngang giữa 5 tuyến đường vành đai

Đại biểu Quốc hội Leo Thị Lịch (Đoàn Bắc Ninh) cho rằng, hiện nay chúng ta có 5 tuyến đường Vành đai gồm: Vành đai 1; Vành đai 2; Vành đai 3: Vành đai 4; Vành đai 5 nhưng hiện mới đầu tư theo hướng dọc. Còn kết nối ngang của các vành đai chưa được đề cập. Do đó cần có sự kết nối ngang giữa các tuyến đường vành đai, từ Vành đai 1 đến Vành đai 5 để phát triển kinh tế - xã hội các vùng và liên vùng giữa các địa phương trong giao thương hàng hóa.

Bên cạnh đó, kết nối 5 tuyến vành đai, bà Lịch đề nghị các tuyến đường Vành đai cần được kết nối với các tuyến đường cao tốc để đáp ứng nguyện vọng của người dân. “Khi một tuyến đường vành đai ra đời, phải đáp ứng được nhiều tiêu chuẩn, nhiều yêu cầu, tránh ùn ứ giao thông trong nội đô của các thành phố lớn Đây đang là vấn đề cần được đặt ra”, bà Lịch nói và đề nghị quan tâm tới vấn đề liên vùng giữa Vành đai 5 đến các địa phương để đảm bảo tính kết nối, phát triển dân cư và lưu thông hàng hóa trong phát triển kinh tế - xã hội.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Phương Bắc (Đoàn Cà Mau) nêu vấn đề, thu hồi hơn 300 km dọc tuyến để thực hiện một lần. Như vậy sẽ liên quan đến tổng mức đầu tư của dự án là 228.000 tỷ đồng, trong khi đó, bố trí vốn mới được 59.700 tỷ đồng trong giai đoạn 2026 – 2030. Hiện nay cả nước đang đồng loạt khởi công nhiều dự án trọng điểm. Do đó, cần quan tâm tới khả năng cân đối vốn cho các dự án trọng điểm hiện nay đang triển khai. Tránh việc dồn lực cho dự án này lại thiếu dự án khác, trong khi chưa có bức tranh tổng thể về nợ công.

Anh Vũ - Việt Thắng - Quang Vinh