Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Vành đai 5 là trục liên kết chiến lược của Vùng Thủ đô

Vành đai 5 hoàn thiện mạng lưới giao thông vận tải vùng Thủ đô

Sáng 12/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh. Ảnh: Media Quốc hội.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu Quốc hội cơ bản thống nhất về sự cần thiết đầu tư dự án, đồng thời đề nghị làm rõ nhiều nội dung liên quan đến nguồn vốn, cân đối vốn giữa Trung ương và địa phương, quy mô, hướng tuyến và cơ chế, chính sách đặc thù.

Cuối phiên thảo luận, giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, Chính phủ đã rà soát kỹ lưỡng cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn trong quá trình lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án.

Theo quy hoạch được phê duyệt, mạng lưới giao thông vùng Thủ đô được tổ chức theo mô hình các trục hướng tâm kết nối với các tuyến vành đai. Mỗi tuyến vành đai có vị trí, vai trò, chức năng riêng trong tổ chức không gian và phát triển giao thông.

Trong đó, Vành đai 3 chủ yếu phục vụ khu vực nội đô và đô thị Hà Nội; Vành đai 4 góp phần kết nối đô thị trung tâm với các khu vực phát triển mở rộng. Vành đai 5 có vai trò đặc biệt liên kết Thủ đô với các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp và đầu mối giao thông quan trọng trong toàn vùng.

Tuyến đường này được kết nối với các trục hướng tâm và 6 tuyến cao tốc như Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Lạng Sơn, Hà Nội - Hải Phòng, tuyến cao tốc Bắc – Nam, Hà Nội - Hòa Bình; đồng thời liên kết với các tuyến Hà Nội – Gia Bình, kết nối Hải Phòng, Quảng Ninh, liên thông các quốc lộ và hệ thống đường sắt, sân bay, bến cảng.

"Việc đầu tư xây dựng tuyến đường Vành đai 5 sẽ bảo đảm hoàn thiện mạng lưới giao thông vận tải Vùng Thủ đô Hà Nội", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Trước ý kiến đại biểu đề nghị làm rõ quy mô đầu tư và đảm bảo tầm nhìn dài hạn, Bộ trưởng cho biết Bộ Xây dựng đã nghiên cứu trên cơ sở dự báo nhu cầu vận tải đến năm 2050, đồng thời tính toán sự liên kết giữa 5 phương thức vận tải.

Theo phương án được tính toán, toàn tuyến dự kiến đầu tư 6 làn xe cao tốc, kết hợp với đường song hành 2 làn mỗi bên. Khi hoàn thành, tuyến có tổng cộng 10 làn xe, gồm 6 làn cao tốc và 4 làn đường song hành.

Phạm vi chiều rộng đường khoảng 120m, đồng thời dự án bố trí quỹ đất dự trữ để tiếp tục phát triển trong tương lai.

Quang cảnh phiên họp thảo luận về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội sáng 12/8. Ảnh: Media Quốc hội.

22 dự án thành phần triển khai trên địa bàn 7 địa phương

Liên quan đến hướng tuyến, Bộ trưởng cho biết, phương án qua Thái Nguyên được điều chỉnh trên cơ sở quy hoạch mới, nhằm tạo thêm không gian phát triển cho địa phương.

Theo quy hoạch cũ, đoạn từ Thái Nguyên đi Chợ Mới dài khoảng 34km, hiện là tuyến BOT đang được nâng cấp với quy mô 4 làn xe. Phương án mới tách riêng khoảng 28km để đầu tư, qua đó tạo không gian phát triển cho các khu công nghiệp, logistics, thương mại và dịch vụ của tỉnh.

Đối với khu vực Ninh Bình, việc bố trí khoảng 15km cầu cạn được tính toán dựa trên đặc điểm hai bên tuyến đã hình thành các khu công nghiệp, thương mại, đô thị và dịch vụ. Theo Bộ trưởng, giải pháp cầu cạn nhằm hạn chế chia cắt không gian phát triển.

 Về hình thức đầu tư, Bộ trưởng cho biết, phương án PPP đã được nghiên cứu, tuy nhiên chưa khả thi. Theo quy định hiện hành, tỷ lệ vốn nhà nước tham gia tối đa là 50%, trong khi kết quả tính toán cho thấy dự án cần khoảng 80% vốn nhà nước để bảo đảm khả năng thực hiện, thời gian hoàn vốn khoảng 20 năm. 

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư từng tham gia một số dự án trước đây đang gặp khó khăn về nguồn vốn chủ sở hữu. Trong khi theo quy định nhà đầu tư phải đáp ứng tỷ lệ vốn chủ sở hữu theo quy định và có xác nhận tín dụng của ngân hàng.

"Đây là những yếu tố khiến việc lựa chọn phương thức PPP cho dự án ở thời điểm hiện nay gặp nhiều khó khăn", Bộ trưởng nêu.

Bộ trưởng cho biết, dự án Vành đai 5 được chia thành 22 dự án thành phần, triển khai trên địa bàn 7 địa phương.

Việc phân chia nhằm tách các nhóm công việc gồm tuyến cao tốc, đường song hành và giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện để từng địa phương chủ động triển khai các phần việc thuộc trách nhiệm của mình.

Theo Bộ trưởng, cách tổ chức này phù hợp với điều kiện thực tế và phạm vi quản lý của từng địa phương.

Trước kiến nghị của các đại biểu về việc mở rộng cơ chế, chính sách đặc thù của Vành đai 5 cho các dự án giao thông khác, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu, trình Quốc hội để các tuyến cao tốc trong giai đoạn 2025-2030 có thể được áp dụng các cơ chế phù hợp.

Qua đó, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện các dự án trước đây.

Yến Chi