Triển khai Nghị quyết 71: Nỗ lực thể chế hóa, xây trường nội trú vùng biên

Ngày 31/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm dự lễ khánh thành Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Ngày 22/8/2925, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo với mục tiêu đưa giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực châu Á vào năm 2030 và lọt tốp 20 nền giáo dục tốt nhất thế giới vào năm 2045. Với nhiều giải pháp đột phá, các chính sách chưa từng có, Nghị quyết được coi là “giấc mơ có thật” của ngành giáo dục.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, từ trung ương đến địa phương, các bộ ngành, các nội dung của Nghị quyết đã được nỗ lực triển khai trong một năm qua, trong đó nổi bật nhất là việc hoàn thiện thể chế và xây trường biên giới vùng biên.

Hoàn thiện thể chế, đưa Nghị quyết vào trường học

“Đổi mới mạnh mẽ thể chế, tạo cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho phát triển giáo dục và đào tạo” là một trong những nhiệm vụ, giải pháp quan trọng hàng đầu được Bộ Chính trị nêu rõ trong Nghị quyết.

Trong một năm qua, các cấp từ Trung ương đến địa phương, các bộ ngành đã ban hành nhiều văn bản nhằm thực hiện Nghị quyết.

Theo thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong một năm qua, triển khai Nghị quyết 71, công tác hoàn thiện thể chế, chính sách về giáo dục và đào tạo được triển khai quyết liệt với số lượng lớn văn bản được ban hành.

Cụ thể, Quốc hội đã thông qua và quyết định ban hành 3 luật và 2 nghị quyết, gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), Nghị quyết số 248/2025/QH15 quy định một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để phát triển giáo dục và đào tạo, Nghị quyết số 249/2025/QH15 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035. Chính phủ đã ban hành 20 nghị định, 2 nghị quyết, 13 quyết định và chỉ thị. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành 70 thông tư.

Qua đó đã hình thành hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất, minh bạch; tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn; tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước gắn với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; tạo cơ sở triển khai các nhiệm vụ chiến lược của ngành trong giai đoạn 2026-2030 và tầm nhìn đến năm 2035.

Sách giáo khoa đã được phát miễn phí cho học sinh ở nhiều địa phương từ năm học 2026-2027. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Trong đó, nổi bật có thể kể đến là loạt chính sách hỗ trợ người học như miễn học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông từ năm học 2025-2026; hỗ trợ chi phí học tập và bữa ăn trưa cho học sinh trường nội trú biên giới; miễn phí sách giáo khoa và miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh.

Cùng với đó là hàng loạt cơ chế học bổng như học bổng cho sinh viên, học viên giỏi theo học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược; học bổng và hỗ trợ học tập đối với giảng viên và người học các ngành phục vụ điện hạt nhân; tín dụng ưu đãi đối với người học các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán; học bổng toàn phần cho 1.500 nhà khoa học trẻ, sinh viên xuất sắc đi đào tạo tại các trường đại học hàng đầu thế giới về công nghệ chiến lược.

Các nhóm chính sách nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ như quy định về mã số, chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm xếp lương đội ngũ nhà giáo các cấp, bậc học; tăng mức phụ cấp ưu đãi nghề cho giáo viên; lần đầu tiên có phụ cấp 20% cho nhân viên hỗ trợ giáo dục; thực hiện cơ chế “giảng viên đồng cơ hữu,” hợp đồng nhà giáo toàn thời gian sau khi nghỉ hưu để tăng cường nguồn nhân lực chất lượng cao tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học.

Nghị quyết số 249/2025/QH15 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035 đã tăng cường đầu tư, hiện đại hóa cơ sở vật chất và nguồn lực giáo dục, trọng tâm là chính sách kiên cố hóa trường lớp, bổ sung phòng học và trang thiết bị, phát triển giáo dục vùng khó khăn…

Việc kịp thời thể chế hóa các yêu cầu, nội dung của Nghị quyết 71 là bước đi tiên quyết để tạo cơ sở pháp lý cho việc đưa Nghị quyết vào thực tiễn. Theo đó, hàng loạt chính sách sẽ bắt đầu được áp dụng trong các nhà trường từ năm học 2026-2027, đưa Nghị quyết 71 vào cuộc sống. Hàng loạt địa phương đã công bố miễn phí sách giáo khoa cho học sinh, hàng loạt chế độ học bổng sẽ có hiệu lực từ năm học mới...

Dồn lực “may áo mới” cho giáo dục vùng biên

Trước thềm năm học mới 206-2027, 22 tỉnh biên giới đang dốc sức để hoàn thiện 108 trường nội trú liên cấp giai đoạn 1 trước ngày 30/8 theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ. Xây dựng mạng lưới trường phổ thông nội trú tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn và biên giới cũng là một nhiệm vụ được Bộ Chính trị đặt ra trong Nghị quyết 71. Với các xã biên giới đất liền, kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị yêu cầu thí điểm đầu tư xây mới hoặc cải tạo 100 trường, hoàn thành chậm nhất là đến thời điểm khai giảng năm học 2026-2027.

Trường Phổ thông dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên, trường nội trú biên giới đầu tiên được khánh thành với cơ sở vật chất hiện đại. (Ảnh: Xuân Tư/TTXVN)

Ngày 9/11/2025, lễ khởi công đồng loạt 108 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền đã diễn ra tại 17 tỉnh, thành phố với mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/8. Ngày 19/3/2026, 121 trường tiếp tục được khởi công giai đoạn 2, mục tiêu hoàn thành trước năm học 2027-2028.

Trong năm qua, trên khắp các xã biên giới, các công trình xây dựng trường học nội trú liên cấp với tiêu chuẩn cao đã được triển khai với tiến độ thần tốc. Nguồn nhân lực được huy động tối đa, chia ba ca, bốn kíp, làm việc xuyên ngày đêm để đảm bảo tiến độ. Việc xây dựng trường được sự quan tâm đôn đốc của cả hệ thống chính trị.

Theo ông Phạm Văn Sinh, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiện hầu hết các trường đều đảm bảo tiến độ hoàn thành trước ngày 30/8. Có 4 địa phương có trường chậm tiến độ gồm Quảng Ninh, Cao Bằng, Lai Châu và Nghệ An. Trong đó Quảng Ninh có đặc thù riêng khi địa phương không dùng ngân sách Trung ương mà tự cân đối ngân sách địa phương, không áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 298/NQ-CP của Chính phủ nên công tác chuẩn bị và tổ chức triển khai chậm hơn các địa phương khác. Đến ngày 16/8, có 4/6 trường của Quảng Ninh còn ở mức từ 70% trở xuống; riêng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Đồng Tâm mới đạt 35%, là mức thấp nhất trong các trường.

Tại các tỉnh Cao Bằng, Lai Châu và Nghệ An, một số công trình chậm tiến độ do đặc thù địa hình, địa chất phức tạp. Trong quá trình thi công có nơi xảy ra sạt lở ta luy, phải xử lý và thi công lại, ảnh hưởng đến tiến độ. Trong đó một trường ở Lai Châu dự kiến sẽ chậm tiến độ khoảng một tháng so với mốc thời gian đặt ra là 30/8.

Dù một số trường chậm tiến độ, ông Sinh nhận định việc cùng lúc xây dựng hàng trăm trường là quy mô rất lớn so với các địa phương khu vực miền núi. Vì vậy, việc hầu hết các trường đảm bảo tiến độ thi công đã thể hiện nỗ lực và quyết tâm chính trị rất lớn của lãnh đạo các cấp, từ Trung ương đến địa phương, sự vào cuộc của các ban ngành, các lực lượng, từ quân đội, công an đến người dân địa phương.

Việc thần tốc xây dựng trường học biên giới cũng có thể coi là “phép thử” cho nhiệm vụ, giải pháp đầu tiên Bộ Chính trị đặt ra trong Nghị quyết số 71 với yêu cầu “nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và hành động, xác định quyết tâm chính trị mạnh mẽ để đột phá phát triển giáo dục và đào tạo”, yêu cầu quán triệt trong cả hệ thống quan điểm sự nghiệp giáo dục là “trách nhiệm của tất cả các bộ, ban, ngành Trung ương, các tổ chức chính trị-xã hội, các cấp uỷ, chính quyền địa phương, các cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp và toàn dân.”

Chỉ còn ít ngày nữa, năm học mới sẽ chính thức bắt đầu, năm học đầu tiên trong những ngôi trường mơ ước của học trò vùng biên, năm học đầu tiên với hàng loạt chính sách mới cho học sinh, sinh viên và cho ngành giáo dục có hiệu lực, năm học đầu tiên Nghị quyết 71 từ tầm nhìn chiến lược của Bộ Chính trị chính thức đi vào cuộc sống, mở ra hành trình mới cho giáo dục Việt Nam: hành trình vươn mình để sánh vai với những nền giáo dục chất lượng của thế giới./.

(Vietnam+)