Nâng tiền đặt trước khi đấu giá đất, Quốc hội lo ngại giảm cạnh tranh

Sáng 19/10, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình Quốc hội dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Ảnh: QH

Nâng mức tiền đặt trước

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đề xuất nhiều quy định mới nhằm khắc phục những bất cập trong hoạt động đấu giá, trong đó đáng chú ý là nâng tiền đặt trước khi đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân và bổ sung chế tài đối với người trúng đấu giá nhưng bỏ cọc. Những thay đổi này hướng tới hạn chế tình trạng lợi dụng đấu giá để trục lợi, gây ảnh hưởng đến thị trường bất động sản.

Dự thảo Luật dành Chương III quy định về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản mà pháp luật yêu cầu phải bán thông qua đấu giá. Theo đó, đối với tài sản là bất động sản, chỉ yêu cầu niêm yết tại UBND cấp xã.

Tỷ lệ tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân nâng lên, mức từ 20% đến 50% giá khởi điểm.

"Quy định này được xây dựng trên cơ sở luật hóa Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP về xử lý khó khăn, vướng mắc trong đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai" - Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết.

Dự thảo bổ sung quy định người đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, tham gia đấu giá nhưng không có nhu cầu mua thực sự, gây ảnh hưởng đến tính nghiêm túc và hiệu quả của cuộc đấu giá.

Một nội dung đáng chú ý khác là chế tài xử lý người trúng đấu giá trong một số trường hợp, được quy định tại Điều 56 dự thảo Luật.

Theo Dự thảo Luật, cá nhân trúng đấu giá quyền sử dụng đất ở nhưng bỏ cọc có thể bị cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở. Quy định này được xây dựng trên cơ sở luật hóa Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, nhằm khắc phục tình trạng tham gia đấu giá với mục đích trục lợi, gây ảnh hưởng xấu đến thị trường bất động sản.

Đáng chú ý, dự thảo còn bổ sung chế tài đối với người trúng đấu giá có hành vi vi phạm Luật Đấu giá tài sản hoặc pháp luật có liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy. Theo đó, người vi phạm không được nhận lại khoản tiền đặt cọc, nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do kết quả đấu giá bị hủy.

Các đại biểu Quốc hội trong phiên làm việc ngày 19/10. Ảnh: QH

Đề nghị làm rõ căn cứ của tỷ lệ 20-50%

Thẩm định nội dung này, Uỷ ban Kinh tế Tài chính (UBKTTC) của Quốc hội ủng hộ việc tăng mức tiền đặt nhằm tăng trách nhiệm của người tham gia và hạn chế tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ.

Tuy nhiên, UBKTTC đánh giá mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể tác động đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh.

UBKTTC đề nghị bổ sung số liệu, đánh giá cụ thể về tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, hiệu quả của việc tăng tiền đặt trước. Đồng thời làm rõ căn cứ lựa chọn mức từ 20% đến 50% và tiêu chí để lựa chọn mức cụ thể trong khoảng này, bảo đảm tương xứng giữa yêu cầu phòng ngừa vi phạm và cạnh tranh trong đấu giá tài sản.

Đối với trường hợp hủy kết quả đấu giá, UBKTTC đề nghị cần xác định rõ phạm vi bảo vệ người mua ngay tình trong trường hợp đã thanh toán đầy đủ, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng sau đó kết quả đấu giá bị hủy.

Theo UBKTTC cần làm rõ cơ chế xử lý tài sản, tiền đã thanh toán, chi phí hợp lý, trách nhiệm bồi thường và quyền lợi của bên thứ ba ngay tình.

Đồng thời, cần bổ sung hậu quả pháp lý tương ứng đối với trường hợp người có tài sản đấu giá hủy giao kết, hủy bỏ hợp đồng mua bán...; rà soát sự thống nhất về thời hạn, thời hiệu khiếu nại, khởi kiện và yêu cầu hủy kết quả đấu giá với pháp luật về dân sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính và pháp luật có liên quan.

Bùi Trang