Đại biểu Quốc hội: Chống bỏ cọc nhưng không làm khó người mua đất có nhu cầu thực

Tiền đặt trước cần phù hợp với thực tiễn

Sáng 19/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Các đại biểu cơ bản thống nhất về sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tăng cường công khai, minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong đấu giá quyền sử dụng đất và tài sản công.

Thảo luận tại Tổ 4, đại biểu Quốc hội Tạ Thị Yên (tỉnh Điện Biên) đồng tình cần có giải pháp nâng cao trách nhiệm của người tham gia đấu giá, hạn chế trường hợp không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân. Hiện nay, Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP áp dụng biên độ từ 10% đến 50%, còn dự thảo nâng mức tối thiểu lên 20%.

Đại biểu Tạ Thị Yên, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên phát biểu.

Theo đại biểu, với một lô đất có giá khởi điểm vài tỷ đồng, mức đặt trước 50% đã là khoản tiền lớn. Nếu áp dụng phổ biến, điều kiện này có thể gây khó khăn cho người có nhu cầu mua đất để ở, có năng lực tài chính nhưng chưa có sẵn lượng tiền mặt lớn. Đại biểu đề nghị Chính phủ giải trình rõ cơ sở thực tiễn của việc lựa chọn mức tối thiểu 20%, đồng thời có tiêu chí xác định mức cụ thể căn cứ vào giá trị tài sản, tính chất cuộc đấu giá và mức độ rủi ro. Bên cạnh đó, cần kế thừa và luật hóa phù hợp cơ chế cấm tham gia đấu giá đối với người trúng đấu giá cố tình không thực hiện nghĩa vụ tài chính.

"Mỗi biện pháp siết phải đúng đối tượng và đúng hành vi cần xử lý", đại biểu Tạ Thị Yên nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn (thành phố Hải Phòng), thảo luận tại Tổ 3 cho rằng, việc nâng tiền đặt trước đồng loạt có thể hạn chế cơ hội tham gia của người dân, nhất là trong đấu giá đất ở. Theo đại biểu, giá trúng đấu giá cao chỉ là tín hiệu tích cực khi phản ánh cạnh tranh thực chất và được thanh toán đầy đủ.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng phát biểu.

Bảo đảm cạnh tranh, minh bạch trong hoạt động đấu giá

Đối với quy định bốc thăm chọn người trúng đấu giá với giá bằng giá khởi điểm khi không có người trả giá hợp lệ, đại biểu Tạ Thị Yên cho rằng đăng ký tham gia, đến dự phiên và trả giá là ba việc khác nhau. Vì vậy, khi không có giá trả hợp lệ thì nên xác định cuộc đấu giá không thành và tổ chức lại theo quy định. Bốc thăm chỉ nên dùng khi nhiều người cùng trả một mức giá hợp lệ. Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng băn khoăn cơ chế này có thể làm suy giảm động lực trả giá cạnh tranh, và đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ thêm.

Cùng mục tiêu bảo đảm tính cạnh tranh, thảo luận tại Tổ 14, đại biểu Quốc hội Vương Thị Hương (tỉnh Tuyên Quang) đề nghị thống nhất quy định về bảo mật thông tin người đăng ký tham gia đấu giá. Theo đại biểu, nghĩa vụ bảo mật cần được xác định rõ từ khi người có tài sản tiếp nhận thông tin đến khi kết thúc cuộc đấu giá. Việc tiết lộ thông tin cho người không có thẩm quyền phải bị nghiêm cấm, kể cả khi thông qua trung gian.

Đại biểu Vương Thị Hương, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang phát biểu.

Về công khai thông tin, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn lưu ý giá trúng tại thời điểm công bố chưa đồng nghĩa với việc nghĩa vụ tài chính đã được thực hiện. Vì vậy, khi công khai kết quả cần thể hiện rõ trạng thái "chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính", "đã hoàn thành" hoặc "đã hủy". Đồng thời, cần xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn cập nhật thông tin.

Cùng với việc mở rộng đấu giá trực tuyến, một số ý kiến đề nghị làm rõ giá trị sử dụng của hồ sơ điện tử, trách nhiệm của các bên và cách xử lý khi xảy ra sự cố kỹ thuật. Mục đích là tạo thuận lợi cho người tham gia khi thực hiện thủ tục trực tuyến và bảo vệ quyền lợi chính đáng của họ.

Đối với tài sản giá trị nhỏ, đại biểu Tạ Thị Yên đồng tình đơn giản hóa thủ tục lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá, nhưng đề nghị Luật xác định rõ ngưỡng, điều kiện và nguyên tắc chỉ định. Đại biểu gợi ý nghiên cứu cơ chế lựa chọn luân phiên hoặc lựa chọn ngẫu nhiên trên hệ thống điện tử, vừa giảm thủ tục, vừa bảo đảm khách quan, công bằng giữa các tổ chức đấu giá.

Các ý kiến tại tổ cho thấy yêu cầu xuyên suốt đối với dự án Luật là vừa nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia, vừa tạo môi trường đấu giá cạnh tranh, minh bạch, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Qua đó, nguồn lực tài sản của Nhà nước được phát huy hiệu quả.

Phương Hà