Lãi suất huy động xuất hiện nhịp giảm mới, đà hạ nhiệt có kéo dài?

Đợt giảm lãi suất bất ngờ vào tháng 8 là một tín hiệu tích cực cho thấy sự nỗ lực của hệ thống ngân hàng trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp theo chỉ đạo của Chính phủ. Tuy nhiên, với áp lực từ rủi ro mất cân đối kỳ hạn và mục tiêu tăng trưởng kinh tế đầy thách thức, thị trường lãi suất trong những tháng cuối năm 2026 dự kiến sẽ còn nhiều biến động và phụ thuộc lớn vào khả năng điều tiết linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

Làn sóng hạ nhiệt bất ngờ

Từ ngày 11/8, Ngân hàng LPBank áp dụng biểu lãi suất mới đối với khách hàng cá nhân. Theo đó, LPBank thực hiện giảm lãi suất ở toàn bộ các nhóm kỳ hạn. Cụ thể là lãi suất kỳ hạn 1 tháng giảm 0,3% xuống còn 4,3%/năm và các kỳ hạn từ 2 - 6 tháng giảm 0,1%. Đối với kỳ hạn từ 7 - 11 tháng, mức giảm là 0,2% về còn 6,5%/năm. Nhóm kỳ hạn từ 12 -36 tháng cũng ghi nhận mức giảm 0,1%. Đáng chú ý nhất là tiền gửi từ 36 tháng trở lên giảm tới 0,5% xuống còn 5,37%/năm, đây là mức điều chỉnh mạnh nhất trong biểu lãi suất mới của ngân hàng này.

Ngân hàng LPBank thông báo giảm lãi suất áp dụng từ ngày 11/8.

Xu hướng giảm lãi suất huy động cũng được ghi nhận tại nhiều ngân hàng khác trong những ngày đầu tháng 8. VPBank đã áp dụng biểu lãi suất mới từ ngày 7/8 với mức giảm đáng kể ở nhiều kỳ hạn cho cả hình thức gửi trực tuyến và tại quầy. Với tiền gửi trực tuyến dưới 1 tỷ đồng lĩnh lãi cuối kỳ, lãi suất cao nhất tại VPBank hiện là 6,2%/năm cho kỳ hạn từ 6 - 13 tháng. Kỳ hạn từ 15 - 24 tháng có lãi suất 6%/năm và kỳ hạn 36 tháng ở mức 4,2%/năm.

Tại SeABank, ngân hàng đã giảm đồng loạt 0,3% lãi suất tiền gửi trực tuyến ở các kỳ hạn từ 6 - 36 tháng nhưng giữ nguyên các kỳ hạn dưới 6 tháng. Tương tự, BIDV cũng hạ lãi suất tiền gửi trực tuyến với mức giảm 0,6% cho kỳ hạn 6 - 12 tháng và giảm 0,4% cho các kỳ hạn từ 13 - 36 tháng.

Song song với việc giảm lãi suất huy động, lãi suất cho vay cũng có dấu hiệu hạ nhiệt thông qua các gói tín dụng ưu đãi. Ngân hàng NCB từ ngày 11/8 đã triển khai chính sách giảm 0,5%/năm lãi suất cho vay đối với khách hàng cá nhân và doanh nghiệp. Trong đó, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) được giảm đồng loạt 0,5%/năm ở tất cả kỳ hạn vay với lãi suất ngắn hạn từ 10%/năm trong 3 tháng đầu. NCB ưu tiên vốn cho các dự án xanh, kinh tế số và doanh nghiệp tham gia công trình trọng điểm quốc gia. Với khách hàng cá nhân, lãi suất cho vay từ 8,49%/năm áp dụng cho các mục tiêu sản xuất kinh doanh hoặc mua nhà.

Agribank cũng triển khai chương trình tín dụng ưu đãi quy mô 70.000 tỷ đồng kéo dài đến năm 2028 với lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 1 - 2%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn. Chương trình này hướng tới các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp nông thôn, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và các dự án xanh. Ngoài ra, Agribank còn thực hiện các gói cho vay nhà ở xã hội và hỗ trợ lĩnh vực lâm, thủy sản với doanh số giải ngân lớn.

Trong khi đó, BIDV triển khai gói tín dụng 50.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất hiện hành nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế năm 2026 theo Nghị quyết 168/NQ-CP.

Diễn biến giảm lãi suất huy động không phải là ngẫu nhiên mà xuất phát từ những chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và NHNN. Theo Văn bản số 7092 ngày 7/8/2026, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng báo cáo về tình hình lãi suất, tín dụng và tỷ giá phục vụ buổi làm việc của Thủ tướng Chính phủ dự kiến trong tuần này.

Trước đó, tại buổi làm việc ngày 10/8, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã đề nghị các ngân hàng tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động và nâng cao năng suất để tạo dư địa giảm thực chất lãi suất cho vay, đồng thời minh bạch hóa các loại phí để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn.

Nghịch lý thanh khoản và áp lực tăng trưởng

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu đà giảm lãi suất có kéo dài hay không? Nhìn lại thời điểm trước đó, vào ngày 9/4/2026, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn đã chủ trì cuộc họp với 46 ngân hàng thương mại bàn về việc giảm lãi suất. Các ngân hàng thương mại sau đó đã cam kết đồng thuận giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phục hồi, phát triển sản xuất kinh doanh.

Tuy nhiên, chỉ sau khi lãi suất hạ nhiệt khoảng 1 tháng, từ tháng 5/2026 tới nay, lãi suất lại bật tăng trở lại. Nguyên nhân là chênh lệch giữa huy động vốn và tăng trưởng tín dụng vẫn còn rất lớn, đặc biệt là chênh lệch cung - cầu vốn trung, dài hạn.

Thực tế này xuất phát từ việc áp lực thanh khoản hệ thống gia tăng khi tốc độ tăng trưởng tín dụng cao hơn tốc độ huy động vốn. Số liệu đến ngày 31/7/2026 cho thấy dư nợ toàn nền kinh tế tăng 8,98% so với cuối năm 2025. Tính đến giữa tháng 6, tín dụng tăng 6,38% trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 4,3%. Sự chênh lệch này khiến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) ở mức cao, tạo áp lực lên hệ thống ngân hàng.

Nhận định về triển vọng cuối năm, Tổng Giám đốc MB Phạm Như Ánh cho rằng thanh khoản là yếu tố đáng lo ngại nhất trong 6 tháng cuối năm. MB khẳng định sẽ không bằng mọi giá tăng lãi suất huy động quá cao để tránh phá vỡ mặt bằng thị trường mà sẽ cân bằng giữa huy động và tín dụng. Lãnh đạo VPBank cũng cho biết hoạt động huy động vốn sẽ đối mặt với thách thức lớn để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng tín dụng 35% của ngân hàng này.

Dưới góc nhìn chuyên gia, TS Châu Đình Linh nhận định lãi suất toàn cầu và tại Mỹ vẫn đang ở mức cao nên lãi suất trong nước khó hạ nhiệt sâu mà kỳ vọng sẽ đi ngang. Công ty Chứng khoán VCBS cũng dự báo mặt bằng lãi suất sẽ duy trì quanh vùng hiện tại để đảm bảo hỗ trợ tín dụng cuối năm và cân bằng thanh khoản hệ thống. Áp lực này còn được thể hiện qua việc một số ngân hàng phải phát hành trái phiếu với lãi suất tới 10%/năm hoặc chứng chỉ tiền gửi lãi suất 9%/năm để thu hút vốn.

Như vậy, dù đã xuất hiện đà giảm bất ngờ ở một số đơn vị, nhưng việc lãi suất có duy trì được xu hướng này hay không sẽ phụ thuộc rất lớn vào khả năng cân đối nguồn vốn của hệ thống và các quyết sách điều hành từ Chính phủ cùng NHNN trong thời gian tới.

Thanh Hoa