Dòng vốn chảy mạnh vào nền kinh tế, lãi suất vẫn neo cao

Theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến ngày 29/7/2026, tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã đạt 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,38% so với cuối năm 2025. Dòng vốn đang được tập trung đẩy mạnh vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các ngành động lực tăng trưởng theo định hướng của Chính phủ.

Để đạt được con số này, cơ quan quản lý đã liên tiếp đưa ra các cơ chế linh hoạt nhằm mở rộng dư địa cho các tổ chức tín dụng.

Liên tiếp nới lỏng cơ chế kỹ thuật

Từ đầu năm đến nay, NHNN luôn đảm bảo thanh khoản thanh toán cho thị trường liên ngân hàng bằng các công cụ, biện pháp như thị trường mở hàng ngày, cung ứng vốn cho các tổ chức tín dụng với các kỳ hạn, khối lượng rất linh hoạt theo yêu cầu của thị trường.

Tính đến ngày 29/7/2026, tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã đạt 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,38% so với cuối năm 2025.

Về lãi suất, NHNN giữ nguyên lãi suất điều hành để điều chỉnh cho các tổ chức tín dụng tiếp cận vốn từ NHNN với chi phí hợp lý. Kết quả là lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tương đối ổn định và duy trì ở mức hợp lý, thanh khoản tốt.

Điều này hỗ trợ nguồn vốn ngắn hạn cho các tổ chức tín dụng nhằm ổn định thị trường tiền tệ và qua đó góp phần thực hiện mục tiêu chính sách tiền tệ. Ngoài ra, NHNN đã thực hiện hoán đổi ngoại tệ sang Đồng Việt Nam (VND) để hỗ trợ thanh khoản cho các tổ chức tín dụng, cho các ngân hàng thương mại trong một số thời điểm thanh khoản có nhu cầu và áp lực lớn.

Đáng chú ý, từ cuối tháng 5 đến nay, NHNN đã thực hiện một loạt giải pháp nhằm gia tăng khả năng cung ứng vốn. Đầu tiên là việc cho phép 25 ngân hàng loại bỏ phần dư nợ tăng thêm đối với các khoản vay nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất ra khỏi hạn mức (room) tăng trưởng tín dụng. Tiếp đó, Công văn số 5386 ban hành ngày 22/6 cũng cho phép không tính dư nợ phát sinh mới của 18 dự án trọng điểm quốc gia vào room tín dụng của các ngân hàng tài trợ.

Đặc biệt, từ ngày 1/8, NHNN đã điều chỉnh cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) bằng cách giảm tỷ lệ khấu trừ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN) từ 80% xuống còn 50%. Thay đổi này giúp các ngân hàng, đặc biệt là nhóm ngân hàng quốc doanh đang nắm giữ lượng lớn tiền gửi của KBNN, có thêm dư địa để giải ngân mà vẫn đảm bảo an toàn hệ thống.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital nhận định, đây là những bước đi mang tính nới lỏng thanh khoản rõ rệt. Việc điều chỉnh các tỷ lệ an toàn linh hoạt hơn cho thấy ưu tiên hỗ trợ tăng trưởng của NHNN thông qua việc giải tỏa bớt áp lực về rủi ro và điều kiện thanh khoản cho các ngân hàng thương mại.

Dù chính sách điều hành mang tính hỗ trợ, các chuyên gia đồng loạt cảnh báo "nới lỏng kỹ thuật không đồng nghĩa với giảm lãi suất". Thực tế, lãi suất thị trường vẫn đang chịu áp lực lớn do nhu cầu vốn của nền kinh tế đang ở mức khổng lồ.

TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng, phân tích việc thay đổi cách tính LDR thực chất không làm tăng lượng tiền gửi thực tế trong hệ thống. "Khi cầu vốn tăng nhanh hơn cung vốn thì lãi suất khó hạ nhiệt, thậm chí còn chịu áp lực tăng", ông Hiếu nhấn mạnh. Tiền gửi KBNN có bản chất khác với tiền gửi từ dân cư và doanh nghiệp, do đó, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ ngắn hạn.

Trên thị trường tiền tệ, lãi suất huy động đã rục rịch tăng từ cuối năm ngoái. Hiện nay, mặt bằng huy động kỳ hạn 12 tháng phổ biến ở mức 7-8%/năm, thậm chí một số ngân hàng triển khai các chương trình với lãi suất lên tới 9%/năm cho các kỳ hạn và điều kiện nhất định. Cuộc cạnh tranh huy động vốn giữa các ngân hàng và ngay cả với thị trường trái phiếu, chứng khoán đang diễn ra vô cùng gay gắt để đáp ứng nhu cầu đầu tư công và các chương trình phát triển kinh tế.

Áp lực thực tế lên người đi vay

Sự gia tăng của chi phí vốn đầu vào đã nhanh chóng chuyển sang lãi suất cho vay đầu ra, gây áp lực lớn lên người dân và doanh nghiệp. Tại các ngân hàng lớn, lãi suất cho vay bình quân đối với khoản giải ngân mới đã tăng đáng kể. Ví dụ, tại BIDV, con số này tăng từ 5,6% vào cuối năm ngoái lên 7,06% vào tháng 6. Shinhan Bank cũng ghi nhận mức tăng từ 5% lên 6,33%.

Đối với khách hàng cá nhân, lãi suất ưu đãi cho vay mua nhà hay tiêu dùng hiện phổ biến từ 9-10%/năm, có nơi vượt ngưỡng 11%. Anh Thanh Tuấn (Ninh Bình) chia sẻ, cuối năm ngoái, anh vay vốn ngắn hạn để nhập hàng chuẩn bị cho dịp Tết với lãi suất ở mức 5,5-6%/năm. Tuy nhiên, cuối tháng 7 vừa qua, do có nhu cầu vay vốn ngắn hạn, khảo sát một số ngân hàng thì lãi suất đã tăng lên tới 8,5-9%/năm. "Mức lãi suất quá cao, nếu vay ngân hàng sẽ không đủ bù đắp chi phí và áp lực trả lãi ngân hàng sẽ trở thành gánh nặng. May mắn tôi đã xoay xở được vốn từ người thân", anh Tuấn cho hay.

Tình trạng này dẫn đến tâm lý e dè của người vay. Nhiều nhà băng vốn mạnh về bán lẻ nay đã phải chuyển hướng tập trung vào khối doanh nghiệp lớn thay vì khách hàng cá nhân, do nhu cầu vay mua nhà, tiêu dùng sụt giảm mạnh trước mức lãi suất cao.

Thực tế, báo cáo tài chính quý II/2026 tại một số nhà băng cũng cho thấy mảng cho vay mua nhà cá nhân sụt giảm, như tại Techcombank đã giảm từ mức 30.600 tỷ đồng của quý I xuống chỉ còn 18.600 tỷ đồng trong quý II.

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, việc điều hành lãi suất thời gian qua "tương đối vất vả" khi phải cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng và khả năng huy động vốn có hạn. Khi nền kinh tế tập trung vào tín dụng để tăng trưởng, tình trạng thiếu hụt vốn sẽ tự nhiên đẩy lãi suất lên cao.

Ngoài yếu tố nội tại, áp lực từ quốc tế cũng là một rào cản lớn. Ông Nguyễn Minh Tuấn đánh giá, dù Fed có thể điều chỉnh lãi suất trong ngắn hạn, nhưng xu hướng lãi suất toàn cầu vẫn neo ở mức cao. Cùng với đó, xung đột địa chính trị kéo dài và giá dầu tăng cao đang gây áp lực lên lạm phát trong nước, làm hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ.

Tại phiên họp Chính phủ ngày 3/8, Thủ tướng đã yêu cầu NHNN tập trung các giải pháp ổn định lãi suất, bảo đảm thanh khoản và phấn đấu giảm chi phí cho nền kinh tế. Đồng thời, cần xử lý nghiêm hành vi cạnh tranh lãi suất không lành mạnh và kiểm soát chặt chẽ tín dụng vào các lĩnh vực rủi ro.

Ông Huỳnh Duy Sang, Giám đốc Khối thị trường tài chính ACB, dự báo mặt bằng lãi suất cho vay sẽ tiếp tục neo ở mức hiện tại ít nhất đến quý IV. Chỉ khi các yếu tố vĩ mô như lạm phát hạ nhiệt và các lo ngại về xung đột quốc tế giảm bớt, NHNN mới có thêm dư địa để tăng cung tiền, từ đó tạo điều kiện cho lãi suất giảm dần một cách bền vững.

Về lâu dài, các chuyên gia như TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, Việt Nam cần phát triển mạnh hơn nữa thị trường trái phiếu doanh nghiệp và chứng khoán. Việc giảm sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng mới là bài toán căn cơ để xây dựng một hệ thống dẫn vốn đa dạng, cân bằng và bền vững cho nền kinh tế trong tương lai.

Thanh Hoa