Lãi suất tiết kiệm tăng nhiệt, dòng tiền lại chảy về ngân hàng

Ngân hàng tăng tốc hút dòng tiền nhàn rỗi. (Ảnh: Trần Việt/TTXVN)

Mặt bằng lãi suất tiết kiệm đang bước vào chu kỳ tăng mới khi nhiều ngân hàng triển khai các chương trình ưu đãi đưa lãi suất thực nhận lên 8%-9%/năm, thậm chí 10%/năm với các khoản tiền gửi đặc biệt lớn.

Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, thanh khoản chịu áp lực và các kênh đầu tư khác kém hấp dẫn, dòng tiền nhàn rỗi tiếp tục đổ mạnh vào ngân hàng, tạo nên cuộc cạnh tranh huy động vốn sôi động hơn so với cùng kỳ năm trước.

Lãi suất cao trở thành "nam châm" hút tiền gửi

Nếu mức lãi suất niêm yết phổ biến hiện dao động quanh 6%-7%/năm thì trên thực tế, nhiều ngân hàng đang áp dụng các chương trình ưu đãi dành cho khách hàng gửi tiền giá trị lớn, đưa mức lãi thực nhận lên khoảng 8%-9%/năm.

Với khoản tiền gửi từ khoảng 100 triệu đồng, không ít nhà băng đã chào mức sinh lời hấp dẫn như Sacombank 8,6%/năm, MBV 8,75%/năm, TPBank 8,6%/năm, VPBank 8,5%/năm, VikkiBank 9,13%/năm hay KienlongBank lên tới 9,6%/năm. Dẫn đầu thị trường hiện là PVcomBank với lãi suất 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng, áp dụng với khoản tiền gửi từ 2.000 tỷ đồng.

Mặt bằng lãi suất này cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái và đang trở thành lực hút mạnh đối với dòng tiền nhàn rỗi.

Số liệu mới nhất của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, đến cuối tháng 5/2026, tiền gửi của khu vực dân cư tại các tổ chức tín dụng đạt 10,82 triệu tỷ đồng, tăng hơn 108.000 tỷ đồng so với tháng trước và tăng khoảng 492.000 tỷ đồng so với cuối năm 2025. Chỉ sau 5 tháng đầu năm, quy mô tiền gửi dân cư đã tăng 4,76%.

Đây cũng là giai đoạn tiền gửi của người dân liên tục lập kỷ lục mới sau khi lần đầu vượt mốc 10 triệu tỷ đồng vào tháng 10/2025, cho thấy dòng tiền nhàn rỗi đang quay trở lại hệ thống ngân hàng với tốc độ mạnh mẽ.

Trong khi đó, bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế cho biết đến ngày 13/7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,1 triệu tỷ đồng, tăng 7,86% so với cuối năm 2025. Như vậy, chỉ trong hơn nửa đầu năm, hệ thống ngân hàng đã bơm thêm khoảng 1,46 triệu tỷ đồng cho nền kinh tế.

Tốc độ tăng tín dụng cao hơn tốc độ huy động vốn khoảng 2 điểm phần trăm đang tạo áp lực đáng kể lên thanh khoản, đồng nghĩa cuộc cạnh tranh hút tiền gửi giữa các ngân hàng nhiều khả năng sẽ còn tiếp diễn trong những tháng cuối năm.

Bên cạnh tiền gửi truyền thống, chứng chỉ tiền gửi đang nổi lên như một kênh huy động vốn quan trọng khi được nhiều ngân hàng đẩy mạnh phát hành nhờ lãi suất hấp dẫn và khả năng giao dịch linh hoạt trên nền tảng số.

Tại ACB, giá trị chứng chỉ tiền gửi cuối tháng 6 đạt hơn 160.355 tỷ đồng, tăng tới 98% so với đầu năm. Trong đó, chứng chỉ tiền gửi dưới một năm đạt hơn 104.000 tỷ đồng, còn kỳ hạn từ 1-2 năm đạt khoảng 36.000 tỷ đồng, tăng gấp 6,5 lần.

Khách hàng giao dịch tại ngân hàng. (Ảnh: TTXVN)

VPBank cũng ghi nhận lượng giấy tờ có giá tăng lên gần 169.000 tỷ đồng, tăng 57,7% sau 6 tháng. Riêng chứng chỉ tiền gửi phát hành cho cá nhân và tổ chức kinh tế đạt gần 128.000 tỷ đồng, tăng gấp đôi so với đầu năm.

Nhiều ngân hàng khác như VIB hay ABBank cũng chứng kiến tốc độ tăng trưởng chứng chỉ tiền gửi vượt tiền gửi thông thường. Theo khảo sát, lãi suất sản phẩm này hiện dao động khoảng 8,5-9%/năm, cao hơn gửi tiết kiệm truyền thống, trong khi việc mua bán, chuyển nhượng trực tuyến ngày càng thuận tiện đã góp phần gia tăng sức hút.

Dòng tiền sẽ tiếp tục ở lại ngân hàng?

Theo các chuyên gia, diễn biến tăng của lãi suất không chỉ xuất phát từ nhu cầu hút vốn mà còn phản ánh áp lực thanh khoản khi nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao.

Tiến sỹ Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV cho rằng mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao khiến nhu cầu vốn gia tăng, buộc các tổ chức tín dụng phải điều chỉnh lãi suất để thu hút tiền gửi và đảm bảo nguồn vốn cho vay.

Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các kênh đầu tư như bất động sản, vàng, tiền số và tài sản số khiến việc duy trì lãi suất quá thấp trở nên khó khăn. Cùng với kỳ vọng lạm phát và nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế, những yếu tố này tiếp tục tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất.

Ở góc độ điều hành, tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết việc điều hành lãi suất thời gian qua khá "vất vả" do nhu cầu vốn tăng mạnh trong khi khả năng huy động còn hạn chế.

Theo Thống đốc, khi nền kinh tế tập trung thúc đẩy tăng trưởng tín dụng nhưng nguồn vốn chưa theo kịp thì lãi suất huy động tăng là điều khó tránh khỏi, kéo theo chi phí vốn của doanh nghiệp gia tăng. Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp để giảm áp lực này, đồng thời định hướng các ngân hàng hạn chế cạnh tranh huy động vốn bằng lãi suất nhằm giữ mặt bằng lãi vay ở mức hợp lý.

Một thách thức khác là cơ cấu nguồn vốn của hệ thống hiện vẫn chủ yếu là vốn ngắn hạn, trong khi nhu cầu vay trung và dài hạn của doanh nghiệp ngày càng lớn, buộc các ngân hàng phải cân đối giữa mục tiêu tăng trưởng tín dụng và bảo đảm an toàn thanh khoản.

Tình trạng sở hữu chéo trong hệ thống ngân hàng từng bước được xử lý. (Ảnh: Vietnam+)

Ngoài yếu tố lãi suất, sự thay đổi về hiệu quả của các kênh đầu tư cũng góp phần đưa dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng.

Nửa đầu năm 2026, giá bạc giảm khoảng 50% so với đỉnh, giá vàng mất khoảng một phần ba giá trị, trong khi thị trường chứng khoán trải qua giai đoạn điều chỉnh mạnh. Trong bối cảnh đó, gửi tiết kiệm với mức lãi suất ngày càng hấp dẫn trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều nhà đầu tư theo hướng bảo toàn vốn.

Theo chuyên gia tài chính - ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu, lượng tiền gửi liên tục lập kỷ lục phản ánh niềm tin của người dân vào hệ thống ngân hàng cũng như xu hướng ưu tiên an toàn trong bối cảnh thị trường biến động. Tuy nhiên, nếu dòng tiền chỉ dừng ở kênh tiết kiệm trong thời gian dài mà chưa chuyển hóa thành vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thì hiệu quả sử dụng nguồn lực của nền kinh tế sẽ chưa được phát huy tối đa.

Đánh giá triển vọng những tháng cuối năm, ông Vũ Bình Minh, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ HSBC Việt Nam, nhận định dù lãi suất điều hành được giữ nguyên nhưng mặt bằng lãi suất huy động vẫn chịu áp lực đi lên do tín dụng tăng nhanh hơn huy động, đồng thời các ngân hàng còn phải duy trì chênh lệch hợp lý giữa lãi suất VND và USD để ổn định tỷ giá. Nếu các yếu tố bên ngoài như chính sách của Fed hoặc giá dầu diễn biến bất lợi, áp lực lãi suất có thể kéo dài hơn dự kiến.

Cùng quan điểm, nhóm phân tích của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng mặt bằng lãi suất sẽ tiếp tục neo ở mức cao do thanh khoản hệ thống chưa thực sự dồi dào. Hiện nhiều ngân hàng đã nâng lãi suất tiền gửi ở hầu hết các kỳ hạn, trong đó lãi suất trên 24 tháng dao động khoảng 7,1-7,8%/năm.

Trong bối cảnh đó, bài toán của cơ quan điều hành vẫn là tìm điểm cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và giữ chi phí vốn ở mức hợp lý cho doanh nghiệp. Đây được xem là thách thức lớn đối với chính sách tiền tệ trong nửa cuối năm 2026./.

(Vietnam+)