Bộ Tài chính đề nghị nới trần tiền gửi kho bạc Nhà nước để tiếp sức thanh khoản, hạ nhiệt lãi suất

Bộ Tài chính vừa gửi văn bản số 11557/BTC-KBNN tới Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nhằm đẩy mạnh việc phối hợp điều hành nguồn ngân quỹ nhàn rỗi. Đây là động thái chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu quả quản lý tài chính công đồng thời hỗ trợ nguồn vốn ngắn hạn cho nền kinh tế.

Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, nguồn ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi được ưu tiên cho ngân sách trung ương vay nhằm bảo đảm nhu cầu chi trong bối cảnh huy động vốn qua phát hành trái phiếu Chính phủ còn khó khăn, đồng thời giảm chi phí vay nợ.

Đề xuất nâng thêm tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động.

Tính từ đầu năm 2026 đến nay, ngân sách trung ương đã thực hiện vay khoảng 262.000 tỷ đồng từ nguồn nhàn rỗi này. Dự kiến trong giai đoạn từ nay đến cuối năm 2026, con số vay mượn nội bộ có thể tăng thêm khoảng từ 220.000 tỷ đồng đến 280.000 tỷ đồng. Đối với phần ngân quỹ còn lại, Kho bạc Nhà nước (KBNN) đã chủ động triển khai các nghiệp vụ mua bán lại trái phiếu Chính phủ và gửi tiền có kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại (NHTM).

Hiện tại, hạn mức gửi tiền nhàn rỗi đang được duy trì ở mức tối đa là 50% theo quy định pháp luật hiện hành. Những con số thực tế cho thấy quy mô hỗ trợ thị trường là rất lớn khi dư nợ tiền gửi có kỳ hạn hiện đạt khoảng 740.000 tỷ đồng, tăng hơn 250.000 tỷ đồng so với đầu năm 2026. Nếu cộng thêm khoảng 40.000 tỷ đồng từ các giao dịch mua bán lại trái phiếu Chính phủ thì tổng số dư ngân quỹ mà KBNN đang cung ứng ra thị trường đã lên tới 780.000 tỷ đồng.

Nhằm tạo cơ chế linh hoạt hơn, Bộ Tài chính đang rà soát để sửa đổi Nghị định số 24/2016/NĐ-CP theo hướng không quy định cụ thể hạn mức tiền gửi có kỳ hạn tại Nghị định của Chính phủ mà giao Bộ Tài chính chủ động điều hành. Dự kiến quy định mới này sẽ có hiệu lực từ ngày 01/01/2027.

Bộ Tài chính đề nghị NHNN tiếp tục nghiên cứu nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của KBNN tại các NHTM vào nguồn vốn huy động của các NHTM để bổ sung thanh khoản cho hệ thống ngân hàng theo chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết 168/NQ-CP.

Trường hợp vẫn cần thiết tăng thêm số dư tiền gửi ngân quỹ nhà nước có kỳ hạn tại NHTM, Bộ Tài chính đề nghị NHNN phản hồi trước ngày 15/8/2026 để kịp thời báo cáo Chính phủ ban hành Nghị quyết điều chỉnh.

Tuần qua, NHNN đã ban hành Quyết định số 1743/QĐ-NHNN với những điều chỉnh quan trọng về kỹ thuật ngân hàng. Thay đổi đáng chú ý nhất là việc nâng tỷ lệ khấu trừ số dư tiền gửi có kỳ hạn của KBNN khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) từ mức 20% lên 50%. Quy định mới này có hiệu lực trong vòng hai năm bắt đầu từ ngày 01/8/2026 đến hết ngày 31/7/2028.

Việc nới lỏng tỷ lệ này mang lại lợi ích trực tiếp và to lớn cho nhóm 4 ngân hàng thương mại có vốn nhà nước bao gồm Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank và MB. Do đây là những đơn vị nắm giữ quy mô tiền gửi KBNN lớn nhất nên khi chỉ số LDR giảm xuống, các ngân hàng này sẽ có thêm dư địa để tăng trưởng tín dụng mà không bị áp lực phải chạy đua huy động vốn từ dân cư và tổ chức. Hệ quả tất yếu là áp lực lên mặt bằng lãi suất trên thị trường sẽ được giảm bớt đáng kể.

Những tác động tích cực đã nhanh chóng lan tỏa trên thị trường tài chính khi lãi suất cho vay qua đêm liên ngân hàng trong phiên giao dịch ngày 30/7 đã lùi về mức 0,7% vốn là mức thấp kỷ lục trong nhiều năm qua. Giới chuyên gia nhận định rằng sự chuyển dịch dòng tiền linh hoạt giữa Kho bạc và hệ thống ngân hàng giúp vòng quay của tiền nhanh hơn và tránh được tình trạng ách tắc cục bộ. Ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng giám đốc AFA Capital cũng nhấn mạnh rằng cơ chế điều chuyển này là giải pháp trọng yếu để tránh lặp lại tình trạng tiền thừa trong kho nhưng ngân hàng lại thiếu vốn như từng xảy ra vào năm 2023.

Với việc nhóm 5 ngân hàng lớn đang chiếm giữ hơn 50% thị phần toàn hệ thống được hưởng lợi, xu hướng hạ nhiệt lãi suất được dự báo sẽ tiếp tục diễn ra trong nửa cuối năm 2026. Mặc dù lãi suất huy động khó có thể giảm sâu do chênh lệch đầu vào đầu ra hiện nay nhưng các quy định nới lỏng thanh khoản mới chắc chắn sẽ chặn đứng đà tăng và giúp thị trường tài chính vận hành ổn định hơn để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Thanh Hoa