Hoàn thiện quy định, biện pháp bảo vệ công trình quan trọng đến an ninh quốc gia

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 26/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Quốc hội họp phiên toàn thể ở Hội trường, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Khắc phục những hạn chế, bất cập

Trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang nhấn mạnh sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, tương thích với các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Bên cạnh đó, việc xây dựng dự án Luật nhằm khắc phục các hạn chế, khó khăn trong triển khai thực hiện nhiệm vụ ở các lĩnh vực bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; đơn giản hóa thủ tục hành chính; góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh, trật tự và phát triển kinh tế-xã hội.

Dự thảo Luật trình Quốc hội gồm 41 Điều, được chia thành 07 Chương, quy định nhiều nội dung trọng tâm.

Về phạm vi điều chỉnh, dự thảo Luật quy định về nguyên tắc bảo vệ, tiêu chí xác định, thẩm quyền xác định, biện pháp bảo vệ, lực lượng bảo vệ, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, công dân trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; quản lý công trình an ninh, khu an ninh; chính sách trong hoạt động bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Đồng thời, quy định loại trừ việc bảo vệ công trình quốc phòng, khu quân sự theo quy định của Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Về phân loại công trình, dự thảo Luật quy định công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia gồm 03 nhóm: Công trình trọng điểm về an ninh quốc gia là các công trình thuộc khu vực trọng yếu theo quy định của pháp luật về cảnh vệ; Công trình an ninh, khu an ninh là công trình, khu vực do lực lượng Công an nhân dân quản lý, sử dụng phục vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; Công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia là công trình thuộc chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của các cơ quan, tổ chức, địa phương, trừ các công trình do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quản lý.

Về các biện pháp bảo vệ, đối với công trình trọng điểm về an ninh quốc gia và công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia, dự thảo Luật quy định theo hướng dẫn chiếu đến quy định của pháp luật chuyên ngành. Đối với công trình an ninh, khu an ninh, dự thảo Luật quy định việc xác định phạm vi bảo vệ và biện pháp bảo vệ trên cơ sở tham khảo và bảo đảm tương đồng với quy định của pháp luật về quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đại biểu dự phiên họp. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Về lực lượng bảo vệ, dự thảo Luật quy định lực lượng bảo vệ của Bộ Công an, lực lượng bảo vệ của cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình; không quy định về lực lượng của Bộ Quốc phòng vì đã được điều chỉnh tại Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang cũng cho biết, dự thảo Luật còn quy định về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong bảo vệ công trình; hợp tác quốc tế trong bảo vệ công trình; nội dung và trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Quán triệt quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, dự thảo Luật chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, còn những vấn đề thực tiễn thường xuyên biến động thì giao Chính phủ quy định để bảo đảm linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.

Hoàn thiện tiêu chí phân loại, cơ chế phối hợp

Nêu quan điểm thẩm tra dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, Thượng tướng Lê Tấn Tới nêu rõ, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới; khắc phục hạn chế, bất cập sau gần 20 năm thi hành Pháp lệnh năm 2007; đồng thời cụ thể hóa quy định tại khoản 2 Điều 14 Hiến pháp năm 2013 đối với các nội dung liên quan đến việc hạn chế quyền con người, quyền công dân.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới, nội dung dự thảo Luật phù hợp với Hiến pháp năm 2013, cơ bản bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan.

Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát quy định về chế độ, chính sách đối với lực lượng bảo vệ cho phù hợp với Kết luận số 226-KL/TW; luật hóa cụ thể hơn các tiêu chí, điều kiện hạn chế quyền công dân tại Điều 20 và khoản 5 Điều 10; tiếp tục rà soát để bảo đảm thống nhất với các luật chuyên ngành liên quan, bảo đảm phù hợp với Công ước Luật Biển năm 1982; đồng thời đánh giá kỹ tính khả thi về nguồn lực, nhân lực và chi phí vận hành hệ thống giám sát kỹ thuật.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới cho biết hồ sơ dự án Luật được Chính phủ chuẩn bị đầy đủ theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trình tự thủ tục đúng quy định, đủ điều kiện trình Quốc hội cho ý kiến. Bố cục gồm 07 chương, 41 điều là phù hợp. Có ý kiến đề nghị bổ sung điều khoản riêng về đối tượng áp dụng; rà soát sắp xếp lại các điều quy định về hợp tác quốc tế, quản lý nhà nước; bảo đảm cân đối dung lượng các điều quy định chế độ bảo vệ giữa các nhóm công trình.

Về tên gọi, phạm vi điều chỉnh và giải thích từ ngữ, Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản nhất trí với tên gọi và phạm vi điều chỉnh tại Điều 1 dự thảo Luật. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị: Làm rõ ranh giới với các luật chuyên ngành, nhất là đối với công trình lưỡng dụng và hạ tầng phi vật lý (hạ tầng số, trung tâm dữ liệu); hoàn thiện khái niệm tại khoản 1 Điều 2 theo hướng tiếp cận từ vai trò, chức năng đối với an ninh quốc gia, bổ sung tiêu chí an ninh chuỗi cung ứng và hiệu ứng dây chuyền (điện, viễn thông, tài chính, logistics...).

Về tiêu chí xác định, phân loại công trình, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị nghiên cứu thống nhất một hệ thống tiêu chí, phương pháp phân loại; bổ sung tiêu chí định lượng cho công trình loại I (an ninh năng lượng, hạ tầng số); quy định trong Luật nguyên tắc và nhóm tiêu chí (mức độ phụ thuộc, khả năng thay thế, tính liên tục), giao Chính phủ quy định ngưỡng kỹ thuật cụ thể.

Về biện pháp bảo vệ công trình trọng điểm về an ninh quốc gia, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị đối với thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ áp dụng biện pháp bảo vệ chưa được pháp luật quy định tại khoản 5 Điều 10, đề nghị luật hóa cụ thể tiêu chí “đặc biệt cấp thiết,” phạm vi, thời hạn, đầu mối chỉ huy, cơ chế báo cáo và quy trình chấm dứt áp dụng; tham khảo Luật Tình trạng khẩn cấp quy định Thủ tướng Chính phủ chỉ áp dụng sau khi được cấp có thẩm quyền đồng ý; rà soát xây dựng nguyên tắc chung tại Chương I để quản lý thống nhất các trường hợp “chưa được pháp luật quy định” trong toàn bộ dự thảo Luật.

Về chuyển mục đích sử dụng công trình an ninh, khu an ninh, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản nhất trí với nguyên tắc, trường hợp và thẩm quyền chuyển mục đích sử dụng đã được quy định trong dự thảo Luật, bên cạnh đó cũng đề nghị: Việc bố trí quỹ đất mới phải trên cơ sở quy hoạch sử dụng đất an ninh và quy hoạch cấp tỉnh theo khoản 4 Điều 68 Luật Đất đai năm 2024; bảo đảm thống nhất về thứ tự ưu tiên áp dụng pháp luật bồi thường, hỗ trợ với Luật Đất đai.

Về chế độ bảo vệ đối với khu vực cấm, khu vực bảo vệ công trình an ninh, khu an ninh, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho rằng, Điều 20 dự thảo Luật quy định nhiều nội dung hạn chế quyền tự do đi lại, cư trú, ghi âm, ghi hình... nhưng lại giao Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết; đề nghị quy định cụ thể ngay trong Luật các tiêu chí, điều kiện áp dụng biện pháp hạn chế quyền (đi lại, cư trú, ghi âm, ghi hình); bổ sung nguyên tắc giám sát kỹ thuật (thu thập đúng mục đích, thời hạn lưu giữ) bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân.

Về biện pháp áp dụng đối với khu vực bảo vệ, hành lang bảo vệ công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị quy định biện pháp áp dụng đối với khu vực bảo vệ, hành lang bảo vệ phân hóa theo từng loại công trình; quy định khung giới hạn tối đa cho khu vực, hành lang bảo vệ, thể hiện trên bản đồ và cơ sở dữ liệu đất đai; khẳng định thẩm quyền cho phép cư trú, sản xuất trong hành lang bảo vệ phải thuộc cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đơn vị quản lý công trình (kể cả doanh nghiệp) chỉ tham gia ý kiến về kỹ thuật.

Về trách nhiệm phối hợp và điều khoản chuyển tiếp, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nêu ý kiến, cần bổ sung trách nhiệm của chính quyền cấp xã, lực lượng an ninh cơ sở và chính sách phát huy vai trò cộng đồng dân cư, người có uy tín; làm rõ cơ chế phối hợp giữa Công an và Quân đội tại địa bàn đặc thù quốc phòng và công trình lưỡng dụng (như cảng hàng không); quy định rõ thời hạn chuyển tiếp rà soát Danh mục cũ và nguyên tắc không hồi tố đối với hoạt động cư trú, sản xuất hợp pháp đã có từ trước./.

(Vietnam+)