Đại biểu Quốc hội góp ý hoàn thiện tiêu chí bảo vệ công trình an ninh quốc gia

Đại biểu Quốc hội Trần Lan Phương thảo luận lại tổ sáng 26/10. Ảnh: Lâm Hiển

Sáng 26/10, góp ý dự thảo Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, bà Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam, đại biểu Quốc hội đoàn TP Hải Phòng, cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành luật, song góp ý làm rõ 3 nhóm vấn đề nhằm bảo đảm tính khả thi và hài hòa giữa yêu cầu an ninh với quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Cần cụ thể hóa tiêu chí phân loại công trình

Đánh giá cao việc dự thảo phân loại công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia thành 3 loại, tương ứng với thẩm quyền quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an và Chủ tịch UBND cấp tỉnh, bà Trần Lan Phương cho rằng cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Để việc triển khai thuận lợi và thống nhất, nữ đại biểu cho rằng, làm rõ hơn các tiêu chí phân loại công trình. Hiện một số tiêu chí trong dự thảo còn mang tính định tính, trong khi việc xác định công trình thuộc loại nào có liên quan đến thẩm quyền quản lý, mức độ bảo vệ, trách nhiệm của các cơ quan và những hạn chế có thể áp dụng đối với hoạt động kinh tế - xã hội.

Cụ thể, khoản 2 Điều 7 xác định công trình loại I trên cơ sở khả năng gây tê liệt hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành quốc gia hoặc gây hậu quả nghiêm trọng trên phạm vi toàn quốc. Khoản 3 và khoản 4 tiếp tục sử dụng tiêu chí hậu quả nghiêm trọng tương ứng với phạm vi từ hai tỉnh, thành phố trở lên hoặc trong phạm vi một tỉnh, thành phố.

Theo nữ đại biểu, dự thảo có thể bổ sung hướng dẫn cụ thể hơn về cách đánh giá mức độ nghiêm trọng, khả năng xảy ra nguy cơ và mức độ phụ thuộc của các hoạt động thiết yếu vào công trình cần bảo vệ.

Chẳng hạn, đối với công trình hạ tầng năng lượng, hệ thống truyền tải điện, trung tâm dữ liệu hoặc hệ thống điều khiển hạ tầng thiết yếu, việc đánh giá mức độ quan trọng nên tính đến không chỉ vị trí địa lý, phạm vi quản lý hành chính mà còn cả khả năng ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác và thời gian cần thiết để khôi phục hoạt động khi xảy ra sự cố.

Tại Báo cáo số 1470/BC-BCA, Bộ Công an cũng đã đề cập một số vấn đề trong việc xác định công trình quan trọng, như tiêu chí còn chung chung, chưa thống nhất; thủ tục đưa công trình vào danh mục còn phức tạp, kéo dài. Cơ quan này kiến nghị cụ thể hóa và lượng hóa các tiêu chí phân loại công trình.

Từ đó, bà Trần Lan Phương cho rằng, nghiên cứu bổ sung vào Điều 7 một số tiêu chí có thể đánh giá khách quan, như mức độ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, phạm vi tác động, hậu quả dự kiến nếu công trình bị xâm phạm, tính thiết yếu và khả năng phục hồi hoạt động. Trên cơ sở đó, Chính phủ quy định chi tiết các tiêu chí kỹ thuật, ngưỡng đánh giá phù hợp với từng lĩnh vực.

Đối với việc phân cấp tại Điều 21, nữ đại biểu đề nghị làm rõ hơn cơ chế phối hợp, thẩm định và kiểm tra tính thống nhất trong trường hợp công trình nằm trên địa bàn nhiều tỉnh, thành phố hoặc có phạm vi tác động vượt ra ngoài địa giới hành chính của địa phương quyết định đưa công trình vào danh mục.

Bên cạnh đó, dự thảo có thể bổ sung cơ chế rà soát, đánh giá lại, điều chỉnh hoặc đưa công trình ra khỏi danh mục khi tính chất, chức năng, mức độ quan trọng hoặc yêu cầu bảo vệ thay đổi. Việc quy định cụ thể thời hạn thẩm định, trách nhiệm của cơ quan thẩm định và cơ chế phối hợp cũng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện, hạn chế kéo dài thủ tục.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 3, gồm Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng, tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Lạng Sơn, sáng 26/10

Có biện pháp bảo vệ cần phù hợp với từng công trình

Nữ đại biểu đồng tình với việc thiết lập các khu vực cấm, khu vực bảo vệ và hành lang bảo vệ để phòng ngừa, ngăn chặn hành vi xâm phạm công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Theo bà Trần Lan Phương, khi xây dựng các quy định này, cần đồng thời tính đến đặc điểm của từng công trình và tác động đối với quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh, quyền đi lại cùng các quyền, lợi ích hợp pháp khác của tổ chức, cá nhân.

Theo Điều 19, dự thảo đã quy định một số giới hạn về phạm vi khu vực cấm. Đáng chú ý, đối với công trình an ninh, phần mở rộng khu vực cấm có thể được xác định không vượt quá 55 mét trên mặt đất, 500 mét trên mặt nước; phạm vi khu vực cấm trong lòng đất, dưới mặt nước không giới hạn về chiều sâu và trên không có chiều cao không quá 5.000 mét.

Bà Trần Lan Phương cho rằng, làm rõ thêm căn cứ xác định phạm vi bảo vệ cụ thể đối với từng công trình, bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tế và đặc điểm của khu vực.

Một số công trình quan trọng có thể nằm trong hoặc đi qua khu dân cư, khu sản xuất, khu vực có hoạt động kinh tế - xã hội thường xuyên. Vì vậy, việc xác định phạm vi bảo vệ cần tính đến điều kiện sinh sống, sinh kế, hoạt động sản xuất, kinh doanh và quyền sử dụng tài sản hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, tại Điều 20, dự thảo quy định nhiều hạn chế đối với hoạt động ghi âm, ghi hình, khảo sát, hoạt động đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; đồng thời yêu cầu giám sát liên tục bằng phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ tại khu vực cấm, khu vực bảo vệ và hành lang bảo vệ.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu các quy định này theo hướng xác định rõ điều kiện, phạm vi và mức độ áp dụng, bảo đảm các biện pháp bảo vệ phù hợp với yêu cầu thực tế của từng công trình.

Đặc biệt, khoản 4 Điều 20 quy định việc giám sát bằng phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ có khả năng truyền tải hình ảnh, âm thanh liên tục, trực tiếp đến đơn vị chuyên trách quản lý, bảo vệ công trình. Theo bà, cần quan tâm bổ sung các quy định về an toàn dữ liệu, mục đích sử dụng, phạm vi tiếp cận, thời gian lưu trữ và trách nhiệm bảo mật thông tin thu thập được, nhất là tại những khu vực có người dân sinh sống hoặc thường xuyên đi lại.

Ngoài ra, khoản 6 Điều 20 có quy định riêng đối với người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Bà đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm quy định phù hợp với sự khác biệt về địa vị pháp lý giữa người có quốc tịch Việt Nam và người nước ngoài, đồng thời thống nhất với các quyền hợp pháp được pháp luật ghi nhận.

Theo đại biểu Trần Lan Phương, việc đánh giá tác động đối với người dân, doanh nghiệp khi xác lập khu vực bảo vệ cũng cần được quan tâm. Trong trường hợp quyền sử dụng đất hoặc hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh hợp pháp bị hạn chế đáng kể, dự thảo nên làm rõ cơ chế bảo đảm quyền lợi, bồi thường, hỗ trợ theo pháp luật liên quan.

Từ những vấn đề trên, bà Trần Lan Phương đề nghị tiếp tục hoàn thiện Điều 19 và Điều 20 theo hướng quy định rõ mức độ hạn chế tương ứng với từng loại công trình, từng khu vực và mức độ nguy cơ thực tế; đồng thời xác định cụ thể tiêu chí áp dụng biện pháp bảo vệ và cách thức thông báo phạm vi bảo vệ phù hợp với yêu cầu giữ bí mật nhà nước.

Đối với hoạt động giám sát bằng phương tiện kỹ thuật, đại biểu góp ý bổ sung nguyên tắc bảo vệ dữ liệu, quyền riêng tư và trách nhiệm quản lý, sử dụng thông tin thu thập được, qua đó góp phần bảo đảm hiệu quả bảo vệ công trình và quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Hải Yến