Dự án Luật Phát triển đô thị: Chuyển từ 'gỡ khó khăn đơn lẻ' sang 'trao quyền kiến tạo'

Ngày 7-8, đại biểu (ĐB) Quốc hội thảo luận tổ về dự thảo Luật Phát triển đô thị.

Khẳng định vai trò đầu tàu của TPHCM

Dự thảo Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng sẽ trở thành "bệ phóng" pháp lý mạnh mẽ tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế. Thay vì manh mún giải quyết từng sự vụ, dự luật hướng tới một không gian sáng tạo rộng mở, phân quyền triệt để cho các siêu đô thị, đặc biệt là TPHCM, nhằm huy động tối đa nguồn lực, bứt tốc phát triển và dẫn dắt hệ thống đô thị cả nước.

Quang cảnh phiên thảo luận tại tổ tại Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, sáng 7-8. Ảnh: QUANG PHÚC

Phiên thảo luận tổ về dự thảo Luật Phát triển đô thị diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến tâm huyết từ các ĐB Quốc hội. Điểm chung lớn nhất được ghi nhận là sự đồng thuận cao về sự cần thiết của một đạo luật mang tính đột phá, thiết kế riêng cho các đô thị đặc biệt, nơi đóng góp phần lớn vào GDP và ngân sách quốc gia.

ĐB Nguyễn Phương Thủy (Hà Nội), Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đánh giá cao sự thay đổi mang tính bước ngoặt của ban soạn thảo. ĐB nhận định, dự thảo chuyển dịch mạnh mẽ từ việc chỉ tập trung tháo gỡ khó khăn đơn lẻ sang trao quyền kiến tạo. Sự thay đổi này giúp chính quyền đô thị chủ động hơn trong tổ chức bộ máy, xây dựng chính sách và lựa chọn mô hình quản trị phù hợp với đặc thù thực tiễn.

ĐB Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) phát biểu, góp ý cho dự thảo luật. Ảnh: QUANG PHÚC

Đồng quan điểm, ĐB Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) nhận xét, sự thay đổi này là bước chuyển từ những đô thị phải đi "xin cơ chế" thành những chủ thể "kiến tạo ra cơ chế". Ông đề xuất, luật cần tiến xa hơn, thay vì quy định thành phố "được làm gì" và quy định thành phố "được quyết định gì".

ĐB Nguyễn Vũ Trung nhấn mạnh sự cần thiết của một cơ chế thử nghiệm tổng quát. Theo đó, nếu các chính sách thí điểm đạt yêu cầu, thành phố được quyền tiếp tục áp dụng cho đến khi có quy định thay thế, tránh tình trạng phải dừng lại chờ đợi pháp luật gây đứt gãy đà phát triển.

ĐB Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng) phân tích thêm, TPHCM với vai trò đầu tàu và cực tăng trưởng của cả nước, đòi hỏi một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, dài hạn. Việc phân quyền cho TPHCM trong quy hoạch, đầu tư, tài chính và thu hút nhà đầu tư chiến lược là tất yếu để giải quyết các bài toán hóc búa của một siêu đô thị, đi kèm với trách nhiệm giải trình và giám sát minh bạch.

ĐB Trần Anh Tuấn (TPHCM). Ảnh: QUANG PHÚC

ĐB Trần Anh Tuấn (TPHCM) đóng góp dưới góc nhìn chiến lược khi đặt cơ chế của TPHCM trong tổng thể lợi ích quốc gia. ĐB Trần Anh Tuấn nêu quan điểm: Đặt tại TPHCM, Trung tâm tài chính quốc tế sẽ phục vụ cả nước, thu hút dòng vốn quốc tế và tạo điều kiện để các địa phương, doanh nghiệp huy động nguồn lực phát triển. Vì vậy, việc thiết kế chính sách cần được nhìn nhận trên góc độ quốc gia, bảo đảm tính toàn diện.

Về đề xuất phân cấp cho HĐND TPHCM quy định phát hành trái phiếu trong nước và quốc tế, ĐB Trần Anh Tuấn đề xuất cần có sự đồng bộ với hệ thống quản lý vĩ mô. Theo ông, dù phân cấp mạnh, việc phát hành trái phiếu của chính quyền địa phương hay doanh nghiệp vẫn phải cân đối, xin ý kiến Bộ Tài chính và không vượt ngưỡng nợ công quốc gia.

Phân quyền mạnh các vấn đề dân sinh

Một chủ đề cũng được các ĐB thảo luận là cơ chế quản lý vốn tại doanh nghiệp Nhà nước được quy định tại điều 17 của dự thảo luật. Thực tiễn cho thấy, các quy định hiện hành đang làm chậm trễ cơ hội đầu tư của nhiều doanh nghiệp chủ lực tại địa phương.

ĐB Trần Anh Tuấn chỉ ra sự thiếu triệt để trong dự thảo khi chỉ phân quyền cho UBND TPHCM quyết định bổ sung vốn điều lệ cho doanh nghiệp Nhà nước 100% vốn nhà nước. ĐB đề nghị giao UBND thành phố, với vai trò cơ quan đại diện chủ sở hữu, được quyết định tăng vốn điều lệ cho các doanh nghiệp Nhà nước, nhất là trong những lĩnh vực ưu tiên phát triển của thành phố.

ĐB Trương Minh Huy Vũ (TPHCM). Ảnh: QUANG PHÚC

ĐB Trương Minh Huy Vũ (TPHCM) phân tích thêm, động lực phát triển kinh tế, văn hóa của Việt Nam trong 5-10 năm tới nằm ở khu vực đô thị. Theo ĐB, việc xây dựng cơ chế đặc thù, phân quyền mạnh cho các đô thị đặc biệt sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, hình thành mô hình quản trị hiện đại, minh bạch và năng động cho hệ thống đô thị Việt Nam

Trong khi đó, ĐB Nguyễn Thế Duy (TPHCM) nêu quan điểm để hoàn thiện về cơ chế quản lý quỹ đất. Cụ thể, để giảm áp lực ngân sách nhà nước, cần cho phép cơ chế bù trừ, khấu trừ khi thực hiện dự án ở 2 vị trí địa lý khác nhau. Việc tận dụng quỹ đất có sẵn của nhà đầu tư để giải tỏa, di dời khu công nghiệp ô nhiễm sẽ giúp TPHCM đạt đa mục tiêu: tái thiết đô thị nhanh, bảo vệ môi trường và tối ưu hóa nguồn lực tài chính.

ĐB Phạm Khánh Phong Lan (TPHCM). Ảnh: QUANG PHÚC

Không chỉ lĩnh vực kinh tế, các vấn đề an sinh xã hội cũng được thảo luận. ĐB Phạm Khánh Phong Lan (TPHCM) ủng hộ phân quyền mạnh cho ngành y tế thành phố, đặc biệt là quyền của Chủ tịch UBND TPHCM trong việc cấp phép thuốc hiếm để cứu mạng bệnh nhân, thay vì chờ quy trình dài của Bộ Y tế. ĐB còn đề xuất cơ chế dự trữ thuốc hiếm phục vụ người dân TPHCM và các khu vực lân cận.

ĐB Tạ Văn Đẹp (TPHCM). Ảnh: QUANG PHÚC

Tham gia góp ý, ĐB Tạ Văn Đẹp (TPHCM) ủng hộ quy định (điều 16) cho phép HĐND TPHCM áp dụng mức xử phạt hành chính cao hơn quy định chung, đồng thời sử dụng biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với các công trình vi phạm (như chưa đảm bảo phòng cháy chữa cháy). Đây được xem là biện pháp ngăn chặn từ sớm, từ xa, hiệu quả hơn việc để xảy ra hậu quả rồi mới cưỡng chế.

ĐB Trần Hoàng Ngân (TPHCM) kỳ vọng dự thảo luật sẽ được Quốc hội thông qua, bởi phạm vi điều chỉnh rộng, không chỉ liên quan đến TPHCM mà còn tác động đến phát triển đô thị cả nước.

ĐỖ TRUNG - BẢO VÂN