Trao quyền thực chất cho TP HCM để mở rộng không gian phát triển

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 7/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Phát triển đô thị. Nhiều đại biểu đánh giá cao dự thảo luật, đồng thời kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn cho các đô thị đặc biệt, nhất là TP HCM.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP HCM)

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP HCM) cho rằng mục tiêu lớn nhất của dự án luật là tạo hành lang pháp lý để TP HCM và các đô thị lớn không còn ở vị thế phải "xin cơ chế", mà có thể chủ động kiến tạo cơ chế, tự quyết định và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Theo đại biểu, mặc dù dự thảo đã đưa ra các nguyên tắc "phân quyền triệt để, toàn diện", song trên thực tế rất khó có thể dự liệu đầy đủ mọi tình huống phát sinh trong quá trình quản trị một đô thị đặc biệt.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc theo hướng: đối với những vấn đề phát sinh từ yêu cầu quản trị đô thị mà pháp luật chưa quy định hoặc chưa xác định rõ thẩm quyền, chính quyền thành phố được quyền quyết định và chịu trách nhiệm, ngoại trừ các lĩnh vực thuộc thẩm quyền riêng của cơ quan Trung ương hoặc bị pháp luật cấm.

Theo đại biểu, quy định này sẽ mở rộng không gian chủ động cho chính quyền địa phương, giúp thành phố kịp thời xử lý các vấn đề mới phát sinh thay vì phải chờ sửa đổi hoặc bổ sung quy định ở cấp Trung ương.

Đối với Điều 7 của dự thảo về thẩm quyền ban hành quy định khác với quy định của Trung ương, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng mục tiêu không chỉ là tạo ra quy định "khác", mà phải hướng tới các chính sách "tốt hơn, nhanh hơn và thuận lợi hơn" cho người dân và doanh nghiệp.

Đại biểu đề xuất các quy định của thành phố được ưu tiên áp dụng nếu giúp rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm các tiêu chuẩn về an toàn, môi trường, sức khỏe cộng đồng và quyền con người. Theo đại biểu, đây sẽ là bước đột phá về thể chế, tạo điều kiện để TP HCM xây dựng mô hình quản trị phù hợp với đặc thù của một đô thị đặc biệt.

Liên quan đến Điều 8 về cơ chế thử nghiệm chính sách, đại biểu đề nghị xây dựng mô hình "sandbox" thể chế tổng quát cho TP HCM. Theo đó, thành phố không chỉ được thí điểm các chính sách mới mà những mô hình đã được đánh giá hiệu quả cũng cần được tiếp tục áp dụng cho đến khi cơ quan có thẩm quyền ban hành quy định thay thế.

Theo đại biểu, nếu các mô hình thành công phải dừng triển khai chỉ vì hết thời hạn thí điểm sẽ làm gián đoạn quá trình đổi mới, hạn chế khả năng phát huy hiệu quả của các chính sách đã được kiểm chứng trong thực tiễn.

Bên cạnh vấn đề phân quyền, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cũng góp ý về chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược. Theo đại biểu, dự thảo không nên chỉ dựa vào quy mô vốn đầu tư mà cần bổ sung các tiêu chí về công nghệ lõi, tài sản trí tuệ, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng phát triển hệ sinh thái công nghệ.

Đại biểu cho rằng nhiều dự án có tổng vốn đầu tư không quá lớn nhưng sở hữu công nghệ chiến lược, có khả năng chuyển giao công nghệ hoặc xây dựng trung tâm nghiên cứu, phát triển sẽ mang lại giá trị lâu dài hơn những dự án quy mô vốn lớn nhưng chủ yếu tập trung vào sản xuất thông thường.

Theo đó, đại biểu đề xuất mở rộng tiêu chí xác định nhà đầu tư chiến lược đối với các doanh nghiệp sở hữu công nghệ lõi, công nghệ chiến lược hoặc cam kết xây dựng trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực tại TP HCM, nhằm thu hút các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ lượng tử và vật liệu mới.

Đại biểu Lê Ngọc Quang (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng) phát biểu tại tổ 15. (Ảnh: MT)

Phát biểu tại tổ 15, đại biểu Lê Ngọc Quang (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng) cho rằng, một trong những nội dung cốt lõi của dự thảo Luật Phát triển đô thị là phải đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất cho TP HCM. Với vai trò đầu tàu kinh tế, thành phố đang triển khai nhiều dự án quy mô lớn như trung tâm tài chính quốc tế, khu đô thị lấn biển, khu thương mại tự do và các công trình hạ tầng trọng điểm. Do đó, cần trao thêm thẩm quyền để thành phố chủ động quyết định những vấn đề lớn, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao năng lực cạnh tranh với các đô thị trong khu vực.

Theo đại biểu, bên cạnh việc trao cơ chế vượt trội cho TP HCM, Luật cũng cần được thiết kế theo hướng mở để những chính sách đã được kiểm chứng có thể áp dụng cho các địa phương khác khi đáp ứng điều kiện tương tự, thay vì mỗi địa phương phải xin cơ chế đặc thù riêng.

Đại biểu Lê Ngọc Quang cũng đề nghị bổ sung quy định về các mô hình phát triển mới như khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và đặc biệt là các dự án khu đô thị lấn biển. Theo ông, hiện nhiều tỉnh, thành ven biển, trong đó có Đà Nẵng, đang nghiên cứu các dự án lấn biển quy mô lớn nhưng chưa có hành lang pháp lý để triển khai. Vì vậy, việc bổ sung các quy định này ngay trong Luật Phát triển đô thị sẽ tạo cơ sở pháp lý thống nhất, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển cho các địa phương.

Huy Tùng