Dự án Luật Phát triển đô thị: Bước phát triển trong tư duy xây dựng thể chế quản trị và phát triển đô thị

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy phát biểu tại Tổ 1 (Ảnh: Quang Vinh)

Tạo động lực mới cho các địa phương phát triển trong giai đoạn mới

Ngày 7/8, Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự án Luật Phát triển đô thị. Dự thảo Luật trình Quốc hội tại kỳ họp lần này gồm 5 Chương, 65 Điều. Việc xây dựng, ban hành Luật Phát triển đô thị là cần thiết nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng của Đảng, nhất là Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới, tạo lập khung thể chế ổn định, đồng bộ, lâu dài đối với TPHCM.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyến phát biểu tại Tổ (Ảnh: Quang Vinh)

Phạm vi áp dụng dự thảo Luật, gồm: TPHCM và các thành phố được công nhận là đô thị đặc biệt; thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt được áp dụng một số cơ chế, chính sách; đơn vị hành chính được công nhận là khu kinh tế đặc biệt. Dự thảo Luật quy định các cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp đối với từng nhóm đối tượng, gắn với các yêu cầu, điều kiện nhất định. Các cơ chế, chính sách cụ thể sẽ tiếp tục được Quốc hội xem xét, thảo luận, cân nhắc kỹ lưỡng trong quá trình xem xét, thông qua dự án Luật.

Phát biểu tại Tổ 1, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Tuyến (Đoàn Hà Nội), Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ cho rằng, việc xây dựng Luật để tạo động lực mới cho các địa phương có các điều kiện về phát triển đô thị, hoặc đô thị đặc biệt có điều kiện về mặt hành lang pháp lý triển khai các cơ chế chính sách để phát triển, tạo động lực cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo bà Tuyến, trong đó quy định những cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt. Những cơ chế để thúc đẩy không chỉ riêng cho các thành phố lớn đã có điều kiện đạt được đô thị đặc biệt, tạo thúc đẩy, mang tính kiến tạo, thúc đẩy, tính động lực. Đặc biệt điều 2 quy định rõ TPHCM là thành phố được công nhận là đô thị đặc biệt, được áp dụng toàn bộ cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt được quy định tại luật này. Như vậy điều 2 đã mở rộng rất lớn cho TPHCM và tạo điều kiện, mọi cơ chế, chính sách của luật này cho riêng TPHCM để trở thành một đô thị đặc biệt. Theo đó, rất rõ ràng, tường minh trong phạm vi điều chỉnh.

Chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển

Bên cạnh đó Luật cũng quy định về nhóm đối tượng “thành phố khác”. Theo bà Nguyễn Thị Tuyến, “thành phố khác” gồm nhiều thành phố như: Hải Phòng, Cần Thơ, Đà Nẵng, Huế, tới đây là Quảng Ninh, Bắc Ninh. Các “thành phố khác” chưa được công nhận là đô thị đặc biệt được áp dụng cơ chế chính sách để thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt được quy định tại Luật này. Trong trường hợp được cấp có thẩm quyền cho phép, phù hợp với điều kiện của Luật này, và yêu cầu phát triển thì có thể được thực hiện những cơ chế đô thị đặc biệt.

“Những thành phố khác chưa được công nhận là đô thị đặc biệt, hoặc chưa đạt những tiêu chí là đô thị đặc biệt. Nhưng trong xu thế phát triển, nhu cầu, năng lực quản trị của thành phố đó đáp ứng được trong Luật này và được cấp có thẩm quyền cho phép thì có thể được thực hiện cơ chế đô thị đặc biệt. Đây là một cơ chế linh hoạt nhưng rất chặt chẽ chứ không phải không có nguyên tắc”, bà Tuyến nói.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Phương Thủy phát biểu tại Tổ (Ảnh: Quang Vinh)

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Phương Thủy (Đoàn Hà Nội), dự án Luật Phát triển đô thị không chỉ một luật bổ sung các cơ chế và chính sách mới mà là một bước phát triển quan trọng trong tư duy xây dựng thể chế quản trị và phát triển đô thị của đất nước. Dự án Luật này được xem là sự tiếp nối và phát triển của Luật Thủ đô năm 2026 với việc chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển.

Vị đại biểu là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhìn nhận, đây là một bước tiến quan trọng, là dự án luật đánh dấu sự chuyển đổi từ các cơ chế thí điểm theo từng nghị quyết riêng lẻ sang việc luật hóa các cơ chế đã được kiểm định. Điều này tạo nền tảng pháp lý ổn định, lâu dài và có khả năng phát triển bền vững trong tương lai.

Liên quan tới phát triển giáo dục, đào tạo trong dự thảo Luật Phát triển đô thị, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng, việc quy định chính sách cấp học bổng, cơ chế ưu đãi đặc biệt cho người có năng khiếu, tài năng và có thành tích đặc biệt xuất sắc cần mở rộng đến với những người học các lĩnh vực, ngành trọng điểm của thành phố. Bên cạnh đó cần bổ sung chính sách hỗ trợ giảng viên xuất sắc, đặc biệt là giảng viên từ nước ngoài về làm việc tại các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn thành phố.

Anh Vũ - Việt Thắng - Quang Vinh