Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng đề nghị hoàn thiện chính sách giá đất, bảo đảm sinh kế người dân khi thu hồi đất

Toàn cảnh phiên họp Quốc hội sáng 21/8. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu Nguyễn Duy Minh, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Đất đai lần này. Theo đó, nhiều định hướng của Nghị quyết số 21-NQ/TW của Trung ương đã được tiếp thu, song mức độ thể chế hóa chưa đồng đều, một số nội dung vẫn mới dừng ở nguyên tắc, chưa có đầy đủ cơ chế để vận hành hiệu quả trong thực tiễn.

Góp ý về Điều 30 và Điều 32, đại biểu Nguyễn Duy Minh cho rằng tinh thần của Nghị quyết số 21 là đổi mới mạnh mẽ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng thống nhất, đồng bộ, giảm tầng nấc, đơn giản hóa và tăng tính linh hoạt.

Đại biểu Nguyễn Duy Minh, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng thảo luận tại hội trường. Ảnh: Quốc hội

Theo đại biểu, vấn đề không chỉ là quy hoạch bao nhiêu loại đất hay phân bổ bao nhiêu chỉ tiêu, mà quan trọng hơn là phải biến quy hoạch thành công cụ tổ chức không gian phát triển. Bởi quyết định quy hoạch có thể làm thay đổi rất lớn giá trị đất đai; một khu vực từ đất có giá trị thấp, sau khi được quy hoạch thành khu đô thị, trung tâm dịch vụ hoặc đầu mối giao thông, giá trị đất có thể tăng lên rất lớn.

Từ đó, đại biểu đề nghị hoàn thiện các quy định theo hướng giảm nội dung phân bổ quá chi tiết, tăng tính linh hoạt, đồng thời gắn quy hoạch sử dụng đất với quy hoạch hạ tầng và khả năng huy động nguồn lực.

Về giá đất, đại biểu Nguyễn Duy Minh nhấn mạnh yêu cầu của Nghị quyết số 21 là giá đất không chỉ sát thị trường mà còn phải dựa trên dữ liệu, phương pháp khoa học, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Đại biểu đồng tình với mục tiêu đơn giản hóa thủ tục khi dự thảo chuyển từ xác định giá đất cụ thể sang bảng giá đất và hệ số điều chỉnh. Tuy nhiên, nếu dữ liệu giao dịch chưa đầy đủ, chưa phản ánh đúng giá trị thực tế mà vẫn được sử dụng để tính nghĩa vụ tài chính và bồi thường thì những vướng mắc trong thực tiễn vẫn có thể phát sinh.

Đại biểu đề nghị tại Điều 75 bổ sung yêu cầu về chất lượng dữ liệu đầu vào, khả năng kiểm chứng và trách nhiệm công khai dữ liệu, phương pháp, kết quả xác định giá đất. Tại Điều 76, cần quy định rõ hơn tiêu chí xác định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh, không chỉ dừng ở việc xác định cơ quan xây dựng, cơ quan quyết định.

Đồng thời, cần có cơ chế rà soát, điều chỉnh khi giá thị trường biến động lớn hoặc dữ liệu đầu vào không còn phù hợp, tránh tình trạng bảng giá đất chậm thay đổi nhưng phải sử dụng hệ số điều chỉnh ngày càng lớn để bù đắp.

Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng tham dự phiên họp sáng 21/8. Ảnh: Quốc hội

Đối với thu hồi đất, bồi thường và tái định cư, đại biểu Nguyễn Duy Minh đề nghị thể chế hóa rõ hơn tinh thần của Nghị quyết số 21 về chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân.

Theo đó, tại Điều 42 cần bổ sung nguyên tắc việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không chỉ được đánh giá bằng giá trị tài sản được hoàn trả mà phải tính đến khả năng người có đất bị thu hồi duy trì đời sống và sinh kế sau khi thu hồi đất.

Điều 47 về hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất và Điều 49 về bố trí tái định cư, cần xác định rõ trách nhiệm của Nhà nước không kết thúc ngay khi tiền bồi thường được chi trả mà chính sách hỗ trợ cần gắn với một giai đoạn phục hồi sinh kế xác định sau thu hồi đất.

Cũng tham gia thảo luận về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, đại biểu Tạ Văn Hạ, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng tập trung vào hai định hướng lớn, trong đó nhấn mạnh vấn đề xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường.

Đại biểu cho rằng đây là một chính sách lớn trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai. Thực tiễn triển khai cho thấy việc xác định giá đất sát giá thị trường còn gặp nhiều khó khăn do thị trường quyền sử dụng đất chưa thực sự minh bạch, dữ liệu giao dịch còn thiếu, chưa phản ánh đầy đủ thị trường và còn chịu tác động của đầu cơ, thổi giá.

Theo đó, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở việc có áp dụng nguyên tắc thị trường hay không, mà quan trọng là phải bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Đại biểu Tạ Văn Hạ, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng thảo luận tại hội trường. Ảnh: Quốc hội

Theo đại biểu, nếu chuyển sang cơ chế bảng giá đất cộng hệ số điều chỉnh trong khi những hạn chế về dữ liệu và thị trường chưa được khắc phục, có nguy cơ quay trở lại cơ chế giá hành chính. Khi đó, khoảng cách giữa giá Nhà nước và giá thị trường có thể tiếp tục xuất hiện, ảnh hưởng trực tiếp đến giá bồi thường và là một trong những nguyên nhân dẫn đến tranh chấp, khiếu nại, tố cáo.

Về đề xuất cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu Tạ Văn Hạ đề nghị cần nghiên cứu, đánh giá tác động thật kỹ.

Theo đại biểu, tinh thần của Nghị quyết số 18-NQ/TW của Trung ương là việc thu hồi đất phải được thực hiện sau khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được phê duyệt; trường hợp phải bố trí tái định cư thì phải hoàn thành bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất, bảo đảm người dân có chỗ ở và cuộc sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Mục tiêu đẩy nhanh tiến độ dự án, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phải được đặt ngang hàng với yêu cầu ổn định đời sống, chỗ ở và sinh kế của người dân. Bởi khi một gia đình bị thu hồi đất mà chưa có nơi tái định cư, hàng loạt vấn đề về chỗ ở, việc học hành của con cái, sinh kế, chăm sóc người cao tuổi, người bệnh… có thể phát sinh.

Đại biểu Tạ Văn Hạ cũng cho rằng người dân phải di chuyển, từ bỏ nơi ở và sinh kế quen thuộc để phục vụ sự phát triển chung là một sự đóng góp lớn. Vì vậy, chính sách thu hồi đất phải thể hiện sự quan tâm đúng mức đến cuộc sống của người dân, đồng thời cần quy định chặt chẽ để các trường hợp ngoại lệ không trở thành phổ biến.

HỒNG CHÂU