Bốn chính sách lớn trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi

Ảnh minh họa: Lê Hồng Nhung/Mekong ASEAN.

Bộ Y tế đã cập nhật, hoàn thiện báo cáo về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sau Hội nghị giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức ngày 7/7.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã góp phần quan trọng trong việc hình thành khung pháp lý cho công tác quản lý an toàn thực phẩm tại Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay đã thay đổi rất nhiều, từ quy mô sản xuất, phương thức kinh doanh cho đến sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính vì vậy, nhiều quy định của luật hiện hành không còn theo kịp thực tiễn.

Với mục tiêu xây dựng khung pháp lý để quản lý an toàn thực phẩm hiện đại, đồng bộ, hiệu lực và hiệu quả; chuyển mạnh tư duy quản lý từ “kiểm soát từng khâu riêng lẻ” sang “quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm”, Bộ Y tế đã xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) với bốn chính sách cốt lõi.

Thứ nhất, quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng. Mục tiêu là giám sát, đảm bảo an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm từ sản xuất ban đầu (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ) đến sơ chế, chế biến, phân phối, tiêu thụ và lưu thông trên thị trường, hướng tới phương thức kiểm soát an toàn thực phẩm của các nước phát triển.

Với khâu sản xuất, dự thảo Luật quy định tất cả các cơ sở kinh doanh trong lĩnh vực thực phẩm phải đáp ứng nguyên tắc thực hành vệ sinh tốt (GHP) theo lộ trình do Chính phủ quy định. Quy định các cơ sở sản xuất thực phẩm phải đáp ứng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến HACCP; ISO 22000; IFS; BRC; FSSC 22000 và các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến khác.

Thứ hai, cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm trên thị trường. Mục tiêu là đổi mới phương thức quản lý thực phẩm gắn với hoạt động giám sát, kiểm tra trong toàn bộ vòng đời của sản phẩm, nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm cho người sử dụng.

Đối với giai đoạn trước khi lưu hành, dự thảo quy định từng nhóm thực phẩm sẽ áp dụng phương thức quản lý phù hợp. Một số nhóm phải đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng trước khi đưa ra thị trường, trong khi một số nhóm khác được lưu hành mà không phải công bố trước nhưng vẫn chịu sự kiểm tra, giám sát sau lưu hành.

Đối với giai đoạn sau lưu hành, cơ quan quản lý sẽ thực hiện giám sát, phân tích nguy cơ, phòng ngừa, xử lý sự cố và truy xuất nguồn gốc thông qua hệ thống thông tin an toàn thực phẩm thống nhất từ trung ương đến địa phương.

Thứ ba, số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông. Dự thảo đề xuất tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý an toàn thực phẩm, trong đó áp dụng công nghệ vào giải quyết thủ tục hành chính cũng như các hoạt động phân tích nguy cơ, phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố, truy xuất nguồn gốc và kiểm tra thực phẩm trong quá trình lưu thông trên thị trường.

Đồng thời, xây dựng hệ thống thông tin về an toàn thực phẩm thống nhất từ trung ương đến địa phương, trong đó có đầy đủ thông tin của cơ sở kinh doanh thực phẩm và toàn bộ vòng đời của từng sản phẩm, từ khâu sản xuất ban đầu, sơ chế, chế biến, kinh doanh, lưu thông trên thị trường đến khi được sử dụng.

Chính sách này hướng tới quản lý an toàn thực phẩm dựa trên dữ liệu số và hệ thống thông tin quốc gia liên thông, qua đó đồng bộ hóa công tác quản lý, rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố, truy xuất nguồn gốc, cảnh báo nhanh, cảnh báo sự cố an toàn thực phẩm trên phạm vi quốc gia và kiểm tra thực phẩm trong quá trình lưu thông trên thị trường.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể. Chính sách này được đưa ra nhằm giảm thiểu đến mức thấp nhất các vụ ngộ độc thực phẩm gây ra bởi thức ăn đường phố, loại hình cung cấp suất ăn tập thể đảm bảo sức khỏe, an toàn cho người tiêu dùng.

Nội dung chính sách gồm tăng cường trách nhiệm của người kinh doanh thức ăn đường phố, loại hình cung cấp suất ăn tập thể; nâng cao trách nhiệm quản lý giám sát của chính quyền địa phương trong phối hợp liên ngành để quản lý việc kinh doanh thức ăn đường phố, loại hình cung cấp suất ăn tập thể trên địa bàn quản lý.

Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh thức ăn đường phố và cung cấp suất ăn tập thể cũng được đề cập trong dự thảo Luật. Các cơ sở phải lưu giữ thông tin về nguồn gốc nguyên liệu thông qua hóa đơn, chứng từ, sổ ghi chép hoặc hình thức phù hợp khác để phục vụ truy xuất nguồn gốc khi cần thiết; đồng thời thực hiện cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm và thông báo với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương về thông tin của tổ chức, cá nhân và địa điểm kinh doanh.

Theo Nghị quyết số 119/2026/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh chương trình lập pháp năm 2026, Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

Hà Anh