Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi): Chuyển từ tiền kiểm sang quản lý theo chuỗi

Sau hơn 15 năm thực thi, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác quản lý lĩnh vực này. Tuy nhiên, sự phát triển của thương mại điện tử, chuỗi cung ứng toàn cầu và mô hình kinh doanh mới khiến nhiều quy định không còn theo kịp thực tiễn.

Công tác kiểm tra an toàn thực phẩm luôn được chú trọng. Ảnh: Bộ Y tế cung cấp

Theo thông tin cập nhật từ Bộ Y tế, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đã làm rõ những định hướng lớn của dự thảo luật, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Một trong những thay đổi lớn nhất của dự thảo luật là chuyển từ cách quản lý theo từng khâu riêng lẻ sang kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm. Việc giám sát sẽ được thực hiện từ khâu sản xuất ban đầu, chăn nuôi, trồng trọt, chế biến, vận chuyển cho đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Theo đó, các cơ sở sản xuất thực phẩm sẽ từng bước phải áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến như Thực hành sản xuất tốt (GMP) hoặc Hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP) hoặc Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000 và các tiêu chuẩn quốc tế tương đương. Đây được xem là giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm ngay từ gốc, thay vì chỉ tập trung xử lý vi phạm khi sự cố đã xảy ra.

Dự thảo cũng đề xuất đổi mới phương thức quản lý thực phẩm theo mức độ rủi ro. Nhóm sản phẩm có nguy cơ cao như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dành cho chế độ ăn đặc biệt và sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ sẽ phải đăng ký bản công bố trước khi lưu hành.

Trong khi đó, phần lớn thực phẩm thông thường chỉ cần công bố tiêu chuẩn áp dụng và chịu sự giám sát thông qua hoạt động hậu kiểm trên thị trường. Bộ Y tế cho rằng cách tiếp cận này vừa bảo đảm an toàn thực phẩm, vừa giảm thủ tục hành chính không cần thiết cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, dự luật dành nhiều nội dung để quản lý hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số. Các sàn thương mại điện tử sẽ phải kiểm soát hồ sơ công bố sản phẩm, thông tin quảng cáo và chịu trách nhiệm liên đới nếu buông lỏng kiểm duyệt dẫn đến vi phạm an toàn thực phẩm.

Song song với đó, cơ quan soạn thảo đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông từ trung ương đến địa phương. Toàn bộ thông tin về cơ sở sản xuất, sản phẩm, kết quả kiểm nghiệm, cảnh báo vi phạm và truy xuất nguồn gốc sẽ được số hóa để phục vụ công tác quản lý, thanh tra và xử lý sự cố.

Đối với thức ăn đường phố và suất ăn tập thể - những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm cao - dự luật bổ sung nhiều quy định về lưu giữ thông tin nguồn gốc nguyên liệu, trách nhiệm của người kinh doanh và vai trò giám sát của chính quyền địa phương.

Cục An toàn thực phẩm cũng cho biết, dự thảo sửa đổi Luật An toàn thực phẩm cũng đề cập việc xây dựng dữ liệu tập trung liên thông để thực hiện quản lý an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm theo chính sách số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông.

Theo Bộ Y tế, Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe người dân, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn phát triển.

Minh Thành