Được bán tối đa 50%, điện mặt trời mái nhà có cơ hội bứt tốc

Nâng bán điện dư lên tới 50%, thị trường dần sôi động

Chia sẻ với PV Tiền Phong, ông Lê Trần Đạt - đại diện một doanh nghiệp điện mặt trời mái nhà tại Hà Nội - cho biết, từ tháng 6 đến nay, số lượng doanh nghiệp liên hệ tư vấn lắp điện mặt trời đã tăng lên đáng kể. Phần lớn khách hàng đến từ các lĩnh vực điện tử, cơ khí, dệt may, logistics và chế biến thực phẩm. Bên cạnh mục tiêu tiết giảm chi phí điện, nhiều doanh nghiệp đang chịu áp lực ngày càng lớn từ đối tác quốc tế về sử dụng năng lượng xanh và giảm phát thải carbon.

“Trước đây nhiều doanh nghiệp có nhu cầu nhưng vẫn chần chừ vì chưa rõ hiệu quả đầu tư dài hạn cũng như cơ chế khai thác phần điện dư. Gần đây, số cuộc gọi và yêu cầu khảo sát thực tế tăng lên đáng kể”, anh Đạt nói

Ông Nguyễn Tiến Lê - Trưởng phòng kinh doanh của một doanh nghiệp tư vấn năng lượng tại TPHCM - cho biết nhiều khách hàng từng tạm dừng kế hoạch đầu tư điện mặt trời mái nhà từ năm 2024 đang quay trở lại tính toán phương án triển khai.

“Khách hàng hiện nay không còn chạy theo phong trào như giai đoạn áp dụng cơ chế giá hỗ trợ (FIT). Điều họ quan tâm là thời gian hoàn vốn, chi phí điện trong dài hạn và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu”, vị này chia sẻ.

Với quy định được bán tối đa lên 50% điện dư, điện mặt trời mái nhà thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp.

Sự sôi động trở lại đối với điện mặt trời mái nhà diễn ra trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng cao, đặc biệt tại các khu vực sản xuất công nghiệp và trong những tháng nắng nóng cao điểm.

Thời gian gần đây, hàng loạt chính sách mới đã được ban hành nhằm khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà và thị trường điện xanh. Gần nhất là Nghị định 243/2026 của Chính phủ sửa đổi các quy định về điện mặt trời mái nhà và cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA).

Theo đó, tỷ lệ sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được phép bán lên lưới điện quốc gia được nâng từ 20% lên tối đa 50%. Giới đầu tư đánh giá đây là thay đổi có tác động trực tiếp đến hiệu quả tài chính của dự án, giúp rút ngắn thời gian hoàn vốn và nâng cao tính hấp dẫn của hoạt động đầu tư.

Kỳ vọng chu kỳ tăng trưởng mới

Theo Tổng Công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), hiện các doanh nghiệp tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp đang quan tâm nhiều hơn đến các giải pháp điện mặt trời kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng nhằm giảm chi phí điện và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Điện mặt trời mái nhà được đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển trong thời gian tới.

Theo đánh giá của EVNNPC, riêng 17 tỉnh, thành phố phía Bắc có tiềm năng phát triển hơn 19.000 MW điện mặt trời mái nhà, chủ yếu tập trung tại các khu công nghiệp, nhà máy sản xuất và các công trình thương mại.

“Trong trường hợp đạt mục tiêu đến năm 2030 có 50% hộ dân và 50% mái nhà công sở lắp đặt hệ thống điện mặt trời tự sản, tự tiêu theo định hướng của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đây sẽ là nguồn điện xanh rất lớn bổ sung cho hệ thống điện miền Bắc trong các tháng cao điểm mùa hè”, đại diện EVNNPC nhận định.

Ông Bùi Quốc Hùng - Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương - cho biết, tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà ở Việt Nam hiện rất lớn. Theo ông Hùng, tại dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà, Bộ Công Thương đề xuất một số chính sách hỗ trợ như hỗ trợ một phần chi phí đầu tư từ ngân sách địa phương hoặc tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi.

Tuy nhiên, trong quá trình lấy ý kiến, một số nội dung chưa nhận được sự đồng thuận. Bộ Tài chính cho rằng, hiện chưa có cơ sở bố trí ngân sách để hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động đầu tư điện mặt trời mái nhà.

Ông Hùng cho biết, dù cơ chế hỗ trợ trực tiếp bằng ngân sách hoặc tín dụng ưu đãi cho điện mặt trời mái nhà chưa được ban hành, song việc Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ chế mua bán điện trực tiếp và phát triển năng lượng tái tạo. Đây là bước hoàn thiện quan trọng về hành lang pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ trong thời gian tới.

Xuân Phong