7 người tử vong do não mô cầu trong hơn 10 tháng

Miền Nam ghi nhận 42 ca não mô cầu từ đầu năm đến hết ngày 17/10, trong đó 7 người tử vong, khoảng 94% trường hợp nhiễm chủng nhóm B.

Đại diện Viện Pasteur TP HCM cho biết bệnh nhân xuất hiện rải rác tại 8 tỉnh, thành phía Nam và tập trung chủ yếu tháng 2 đến tháng 6. Trong đó TP HCM chiếm hơn 57% số ca, Cà Mau gần 12%, Đồng Tháp 9,5%.

Nhóm 11-15 tuổi chiếm tỷ lệ mắc cao nhất, với 28,6%. Khu vực cũng ghi nhận ba ổ dịch tại trường học, cơ sở tập trung ở An Giang, Cà Mau và TP HCM.

Tại TP HCM, đến chiều 17/10, Trường THCS Hai Bà Trưng ghi nhận 4 học sinh mắc não mô cầu nhóm B. Một học sinh nam 12 tuổi diễn tiến tối cấp, sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan và tử vong trong vòng 24 giờ. Ngành y tế đã triển khai kháng sinh dự phòng cho người tiếp xúc gần, đồng thời tổng vệ sinh, khử khuẩn toàn trường.

Số ca não mô cầu năm nay tăng cao so các năm, theo đại diện Viện Pasteur. Cả năm 2025, khu vực phía Nam ghi nhận 39 ca, trong đó có 6 ca tử vong. Năm 2024 ghi nhận 12 ca, một tử vong.

Dữ liệu giám sát nhiều năm của Viện Pasteur TP HCM cho thấy chủng nhóm B chiếm ưu thế. Trong giai đoạn 2013-2026, các chủng được xét nghiệm tại viện đều thuộc nhóm này. Giám sát trong quân đội giai đoạn 2014-2021 cũng ghi nhận nhóm B chiếm 91,3%.

Các chuyên gia y tế TP HCM cho rằng số ca não mô cầu gia tăng có thể liên quan đến miễn dịch cộng đồng suy giảm sau đại dịch Covid-19, tạo điều kiện cho các bệnh truyền nhiễm như não mô cầu, sởi hay cúm mùa bùng phát. Trong khi đó, vi khuẩn não mô cầu dễ lây qua giọt bắn khi tiếp xúc gần và có thể âm thầm lưu hành ở 5-25% người khỏe mạnh, nhất là trong môi trường tập trung đông người.

BS.CK2 Nguyễn Thị Kim Anh, Phó trưởng khoa Sức khỏe trẻ em, Phòng khám Theo yêu cầu, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết bệnh do não mô cầu xâm lấn nguy hiểm vì diễn tiến nhanh, triệu chứng ban đầu dễ nhầm với cúm hoặc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp thông thường.

Người bệnh có thể sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nôn. Khi bệnh tiến triển, các dấu hiệu như cứng cổ, lơ mơ, rối loạn ý thức hoặc ban xuất huyết trên da có thể xuất hiện. Tuy nhiên, không nên chờ có ban xuất huyết mới đi khám. Khi trẻ sốt kèm đau đầu dữ dội, li bì hoặc có biểu hiện bất thường, gia đình cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới một tuổi, thanh thiếu niên và người trên 65 tuổi thuộc nhóm có nguy cơ mắc bệnh. Nguy cơ cũng cao hơn ở người sống trong môi trường tập thể đông đúc như ký túc xá, doanh trại quân đội; người suy giảm miễn dịch, nhiễm HIV hoặc bị tổn thương, đã cắt bỏ lách. Người vừa mắc bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt là cúm, hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá cũng cần lưu ý.

BS.CK1 Đinh Văn Thới, Phó trưởng Phòng khám Đa khoa, Viện Pasteur TP HCM, cho biết các nhóm huyết thanh A, B, C, W và Y gây ra phần lớn ca bệnh não mô cầu xâm lấn. Vaccine phòng một nhóm không đồng nghĩa bảo vệ trước tất cả các nhóm còn lại.

Việt Nam hiện có vaccine phòng não mô cầu nhóm B và vaccine phối hợp phòng các nhóm A, C, W, Y. Người dân nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn vaccine và lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe.

Người tiếp xúc gần với bệnh nhân, như người sống cùng nhà hoặc trẻ học cùng lớp, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và hướng dẫn dự phòng. Những trường hợp được xác định có nguy cơ phơi nhiễm có thể được chỉ định dùng kháng sinh dự phòng càng sớm càng tốt, lý tưởng trong vòng 24 giờ sau khi bệnh nhân được chẩn đoán. Không tự ý mua kháng sinh sử dụng.

Lê Phương