Góc nhìn

Khoảng cách nào đáng phạt?
Hơn 20 năm trước, tôi được Sứ quán Việt Nam tại Washington DC giao cho một chiếc Toyota 7 chỗ để đưa đón các đoàn trong nước sang công tác tại Mỹ. Sau này, vì công việc, tôi cũng rong ruổi trên nhiều cao tốc và đường trường ở Anh, Campuchia rồi Đức, hiểu được tầm quan trọng của việc giữ khoảng cách và tốc độ an toàn trên cao tốc.
Giảm quyền lực thi cử
Hiếm nước nào trên thế giới có kỳ thi vào lớp 10 căng thẳng như Việt Nam. Một số quốc gia châu Á cạnh tranh khốc liệt ở đầu vào đại học - tức là thay đổi cấp giáo dục, khác với thay đổi bậc học trong một cấp học phổ thông.
Đám giỗ thành đám nhậu
Tuần trước, tôi theo chân chị về miền Tây ăn giỗ. Ngôi nhà nằm bên con rạch nhỏ, dựng rạp trước sân đón họ hàng về từ nhiều nơi.
AI làm, ai hiểu?
Mấy tháng nay tôi có một thói quen mới. Trước khi tắt máy đi ngủ, tôi ngồi thêm mươi phút nghĩ xem còn việc gì giao được cho AI làm qua đêm.
Sống lại để 'được chết'
Mở app eTax, bạn tôi bất ngờ thấy dòng cảnh báo: “Sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh trong 30 ngày”, kèm yêu cầu hoàn thành nghĩa vụ thuế hoặc liên hệ cơ quan thuế để làm thủ tục về đăng ký thuế.
Họ tải quan điểm xuống
Tôi bắt đầu nghi ngờ rằng, rất nhiều người chưa bao giờ có một ý tưởng nguyên bản trong đời, khi phát hiện ra một hiện tượng thú vị của thời hiện đại.
Vòng xoáy lao động ở Nhật
Nhiều ngày nay, đi qua Cục Xuất nhập cảnh và Lưu trú Tokyo, tôi thấy dòng người xếp hàng ngoài hè, tiếng Việt lao xao. Nhiều người trong số họ sắp hết hạn cư trú, đang muốn về nước trước 10/9, khi Nghị định 283/2026 có hiệu lực, với mức phạt có thể lên tới 100 triệu đồng.
Quyền của nạn nhân
Những ngày gần đây, câu chuyện về một người cha đồng hành cùng con gái sau khi cô tố giác bị xâm hại tình dục nhận được nhiều sự chú ý.
Nụ hôn không được phép
Cô gái ấy tìm đến tôi với những câu hỏi có thể bị coi là khó hiểu với nhiều người. Cô và bạn trai chỉ vừa bắt đầu mối quan hệ thì trong một buổi hẹn hò, anh bất ngờ hôn cô.
Rủ má đi chơi
Mỗi lần tôi rủ đi đâu, má sẽ lắc đầu: “Má quê mùa, đi theo tụi con kỳ lắm”. Sau hai chữ “quê mùa” không chỉ là nỗi ngại đường xa hay sợ tốn tiền, mà còn là cảm giác mình không thuộc về thế giới của con.
Đồng loạt đòi thu, đồng loạt dừng
Tháng 8/2026, hai đơn vị duy nhất đang cung cấp dịch vụ thu phí không dừng (ETC) tại Việt Nam - là VETC và ePass - đồng loạt áp dụng khoản phí 6.600 đồng/tháng/khách hàng cá nhân dưới tên gọi "phí quản lý tài khoản". Việc này được các doanh nghiệp lý giải là nhằm bù đắp chi phí vận hành hạ tầng công nghệ, bảo mật và kết nối đối soát.
'Hộp đen' phải biết thấy
Mười mấy năm trước, thiết bị giám sát hành trình trên xe kinh doanh vận tải chủ yếu làm một việc khá khiêm tốn: đều đặn gửi về một chấm trên bản đồ, kèm tốc độ, thời gian dừng đỗ và số giờ xe chạy.
Nộp phí hoặc hủy ví
Tôi vừa lái xe đưa gia đình đi nghỉ xuyên qua một số quốc gia châu Âu. Ở Pháp, Italy, Slovenia hay Áo, tôi đều dùng dịch vụ thu phí không dừng, nhưng nếu không muốn, vẫn có thể trả bằng thẻ hoặc tiền mặt.
Không có chỗ cho người học việc
Những năm đầu đi làm, có lần tôi tự thực hiện một thay đổi trên hệ thống đang chạy mà không viết change request (phiếu thay đổi), không chuẩn bị runbook (phương án xử lý), cũng không báo ai. Tôi nghĩ mình đã nắm rõ.
Chết đi, sống lại
Hơn 38.800 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong bảy tháng đầu năm, trong khi có 34.096 doanh nghiệp thành lập mới, và 12.221 doanh nghiệp quay lại hoạt động.
Một bài thi khác
Hơn 320 thí sinh Tuyên Quang đã thi lại tốt nghiệp, sau khi kết quả trước đó bị hủy vì những sai phạm nghiêm trọng trong khâu tổ chức.
'Tàn địa' nhà siêu méo
Những mặt tiền mỏng như mảnh tường. Những căn nhà vài ba mét vuông, kê giường thì khỏi đặt bếp. Đó là những gì mọc lên sau khi Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm khởi công trở lại. Trong 263 trường hợp bị thu hồi một phần đất, 49 trường hợp còn dưới 9 m².
Người dưới đất 'trói' UAV trên trời
Tôi từng nghĩ UAV cũng là một phương tiện. Muốn quản lý thì hãy đăng ký chủ sở hữu, cấp cho nó một mã số giống như biển số ôtô, xe máy. Khi có vi phạm, từ phương tiện truy ra người chịu trách nhiệm.
Ỷ lại rất dễ chịu
Vị giáo sư ở Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) quay sang hỏi tôi trong giờ giải lao một hội thảo “Cậu đã dùng Claude cho nghiên cứu chưa? Nó viết mô hình toán tốt lắm".
'Giải trí đến chết'
Hàng xóm nhà tôi có một bà rất hay quát chồng, mắng con, gây sự với láng giềng. Hễ nghe xa gần giọng đục khàn ấy vang lên là tôi phá cửa chạy đi xem. Nhưng mười lần như một, bố mẹ lập tức xua chúng tôi vào nhà, đóng cửa lại.
Xuất khẩu game Việt
Cách đây hơn 20 năm, mẹ tôi thường phải đi lùng các quán game để tìm con trai.
Người ngồi ngoài chuỗi
Cách đây vài năm, tôi đến một xưởng cơ khí ở vùng công nghiệp phía Bắc. Chủ doanh nghiệp, tầm ngoài năm mươi, dẫn tôi đi xem dãy máy CNC còn mới, khoe từng con máy như khoe con. Ông kể đã bỏ ra gần hai triệu USD để có bằng ấy thiết bị, đúng chuẩn Nhật, độ chính xác không kém ai.
Cha mẹ sợ... con
Người bạn Nhật Bản từng có nhiều năm làm việc ở Việt Nam nói với tôi rằng, điều khiến anh áp lực nhất sau khi trở về nước không phải là công việc, mà là làm cha.
Thù hằn trên mạng
Ngày 5/8, khi hàng triệu người bị cuốn vào ma lực của một cuộc livestream đình đám, tôi chú ý đến một thông tin khác.
Nếp tam giác trên cuộn giấy vệ sinh
Nhiều năm trước, trong lúc ngồi chờ tại một phòng khám nha khoa ở Nhật Bản, tôi nhìn thấy tấm biển giới thiệu một thiết bị đang đăng ký sáng chế.
Thi lại để cứu điều gì?
Gian lận thi cử tại Tuyên Quang khiến tôi nhớ đến một chuyện cách đây 38 năm, trong kỳ tuyển nghiên cứu sinh đi học nước ngoài.
Mù mờ mua đất
Mua một chiếc điện thoại, người tiêu dùng được nhà sản xuất bảo hành. Mua một chiếc ôtô, có hệ thống đăng kiểm, bảo hiểm rủi ro sử dụng.
Chung cư: có hạn hay vĩnh viễn?
Không công trình nào vĩnh cửu, nhưng căn cứ vòng đời một chung cư để xác định thời hạn sở hữu căn hộ là vấn đề cần cân nhắc.
Nhật Bản và tư duy 'hậu AI'
"Ngày trước, nhắc đến Nhật Bản là nhắc đến Sony, Toyota, Honda, Canon… Nhưng bây giờ, khi AI đang làm thay đổi cả thế giới, Nhật Bản sẽ định vị mình ở đâu?".
Dẹp 'xe dù' bằng mệnh lệnh
Khi vận tải công cộng không theo kịp nhu cầu đi lại, tư nhân sẽ tạo ra những phương tiện linh hoạt hơn. Bài học kinh điển đến từ không gian hậu Xô viết.
40 tuổi 'đã toan về già'
10 năm trước, tôi gặp người đứng đầu cơ quan thuế của một quận trung tâm ở Tokyo. Lúc bấy giờ, ông đang nóng lòng mong hoàn thành thật tốt hai năm cuối cùng của sự nghiệp để được nghỉ hưu.
Dán bí mật vào ô chat AI
Tháng trước, một doanh nghiệp nhờ tôi rà lại hệ thống sau khi họ nghi bị lộ hợp đồng khách hàng.
60 phút chơi game
Trong hơn 20 năm làm nghề game, có một câu hỏi tôi được nghe rất nhiều, từ báo chí, bạn bè, và cả những phụ huynh ngồi cạnh trên máy bay: "Game có xấu không, có làm trẻ con nghiện không?"
'Luật mềm' cho làn vượt cao tốc
Đề xuất của Cục Cảnh sát giao thông quy định làn sát dải phân cách trên cao tốc chỉ dùng để vượt xe đang tạo ra ý kiến trái chiều.
Hội phụ huynh hay 'phụ thu'?
“Khoản này tôi không đóng”.
Mảnh đạn chưa từng được lấy ra
Cha tôi qua đời khi cơ thể vẫn còn những mảnh đạn mà bác sĩ không dám lấy ra.
Được xem, không được nói
Nhiều năm trước, tôi dự một hội thảo về thiết kế trải nghiệm. Diễn giả chiếu hai tấm ảnh sân chơi.
Cuộc gọi mới và món nợ cũ
“Ngày nào cảnh sát cũng gọi điện”.
Người và 'giống loài' AI
Tháng 6 vừa rồi, tôi đứng lớp trong chủ đề AI tại một trại hè dành cho 60 học sinh 12-20 tuổi.
Xe thải loại đi đâu?
Đầu tháng 7, Hà Nội bắt đầu thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực Hoàn Kiếm. Đọc tin ấy, tôi bất chợt nghĩ đến… máy bay.
Bán nhà đang thế chấp
Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đề xuất cho phép chủ đầu tư bán nhà, dù căn nhà hoặc dự án đó vẫn đang được thế chấp tại ngân hàng, nếu người mua đồng ý.
Messi không thể trẻ lại
Trước khi bạn đọc bài này, tôi muốn nói thẳng rằng tôi không thích ai đó đụng đến cầu thủ Barca. Nhưng tôi phải thừa nhận việc Paredes xô, bóp cổ Eric Garcia, vật ngã Gavi là hành động phi thể thao.
Cứu dự án hay cứu người?
“Nếu chúng tôi khắc phục hết thiệt hại thì chồng tôi có còn phải đi tù không?”. Người phụ nữ hỏi tôi sau gần hai giờ trình bày về một dự án đang đình trệ.
Messi - Yamal: cuộc đối đầu kỳ diệu
Bức ảnh của Messi và Yamal - hai con người cách nhau cả thế hệ rồi cùng thi đấu trong một trận chung kết World Cup - thực sự đã vượt ra khỏi trí tưởng tượng của con người, vượt qua cả tỷ lệ trúng xổ số ở bất kỳ quốc gia nào trên thế giới.
Ghế trống của ông chủ
Suốt nhiều năm, sáng nào tôi cũng bắt đầu bằng một cuộc gọi: “Nhà máy hôm qua chạy thế nào?”. Cho đến khi tôi nhận ra câu hỏi ấy chính là chỗ yếu nhất của mình.
'Dềnh nước' hay 'ngập úng'?
Tranh cãi “dềnh nước” hay “ngập úng” dâng lên khi đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho biết: "Chúng ta không gọi đó là ngập úng. Trong định nghĩa của chúng tôi, ngập úng tức là 30 cm và quá 30 phút. Ở đây chúng tôi sử dụng từ... bị dềnh nước... bị khoảng hơn 20 cm".
Người trẻ 'ba không'
Một người trẻ tốt nghiệp đại học và trong hộp thư có hơn trăm email từ chối, mang cùng một cấu trúc - lịch sự nhưng vô cảm. Không ai nói cụ thể họ gặp vấn đề gì.
Khi chung cư hết hạn
Việc Bộ Xây dựng bỏ đề xuất gắn quyền sở hữu căn hộ với thời hạn sử dụng công trình có thể khiến nhiều người thở phào.
Chiếc USB lộ đề thi ở Pháp
Hơn 15 năm sống ở Pháp, vừa giảng dạy trong trường đại học, vừa có con học trong hệ thống giáo dục ở đây, tôi chứng kiến không ít câu chuyện liên quan đến gian dối thi cử.
Nỗi sợ của người ký
Tôi ngồi nghe một chủ nhiệm đề tài ở trường đại học kể chuyện anh mất nguyên một học kỳ chỉnh sửa dự toán kinh phí, vì khoản mua vật tư thí nghiệm bị yêu cầu tách nhỏ theo đúng mã ngành, đúng danh mục, dù tổng số tiền không đổi.