Việc gián đoạn giấc ngủ liên tục ở người sau độ tuổi 50 kích thích hệ thần kinh giao cảm gây viêm mạn tính, trực tiếp tổn hại màng lọc bảo vệ thận.

Bác sĩ thận học cảnh báo thói quen thức giấc lúc 4 giờ sáng ở tuổi trung niên

Nhiều người sau độ tuổi 50 bắt đầu có thói quen thức giấc lúc 4-5h nhưng thường chủ quan cho rằng đó chỉ là dấu hiệu lão hóa tự nhiên nên không mấy bận tâm. Tuy nhiên, bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận học với hơn 20 năm kinh nghiệm tại Đài Loan (Trung Quốc), cảnh báo dù đồng hồ sinh học có thể dịch chuyển sớm hơn theo tuổi tác, thức dậy sớm dẫn đến thiếu ngủ mạn tính hoặc việc liên tục bị gián đoạn giấc ngủ suốt đêm, đều có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận. Hiệp hội Thận học Mỹ từng cảnh báo cứ mỗi 10% mức độ đứt đoạn giấc ngủ tăng thêm, độ lọc cầu thận sẽ giảm đi đáng kể, đồng thời nguy cơ xuất hiện đạm niệu tăng vọt tới 28%.

Chia sẻ trên trang cá nhân hôm 15/10, ông Hung cho hay hiện tượng người lớn tuổi dễ thức dậy sớm có liên quan trực tiếp đến sự thoái hóa của tuyến tùng trong não. Khi tuyến này thoái hóa, lượng hormone melatonin tiết ra giảm mạnh và đạt đỉnh sớm hơn. Cùng lúc đó, cortisol, loại hormone thúc đẩy sự tỉnh táo, cũng tăng sớm hơn vào lúc rạng sáng.

Sự thay đổi song hành này khiến đồng hồ sinh học của người trung niên và người cao tuổi bị đẩy lên trước, dẫn đến thói quen ngủ sớm và dậy sớm. Bên cạnh đó, sau độ tuổi 50, cấu trúc giấc ngủ chuyển sang trạng thái chủ yếu là ngủ nông, khiến người bệnh dễ bị ảnh hưởng bởi ánh sáng, tiếng động hoặc cảm giác buồn tiểu. Thậm chí, chỉ một luồng gió nhẹ hay chút ánh sáng mờ cũng đủ làm họ bừng tỉnh ngay lập tức.

Phân tích về tác hại của giấc ngủ chập chờn, bác sĩ Hung dẫn một nghiên cứu năm 2017 đăng trên tạp chí của Hiệp hội Thận học Mỹ theo dõi giấc ngủ của các bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính. Kết quả cho thấy mỗi khi độ đứt đoạn giấc ngủ tăng thêm 10%, độ lọc cầu thận sẽ sụt giảm rõ rệt và nguy cơ đạm niệu tăng 28%. Liên tục thức giấc và chất lượng giấc ngủ bị xé lẻ sẽ khiến hệ thần kinh giao cảm luôn trong trạng thái kích thích, về lâu dài cơ thể rơi vào tình trạng viêm mạn tính, gây tổn hại đến màng lọc của thận.

Bên cạnh đó, thời lượng ngủ quá ngắn cũng gây hại cho sức khỏe của thận. Chuyên gia chỉ ra rằng nếu bắt đầu ngủ từ 21 đến 22h và tự nhiên thức giấc khoảng 4-5h, đảm bảo ngủ đủ 7 tiếng và tinh thần sảng khoái vào ban ngày, thì đó chỉ là sự dịch chuyển đồng hồ sinh học bình thường và hoàn toàn vô hại. Ngược lại, nếu bắt đầu ngủ từ nửa đêm nhưng 4h đã tỉnh giấc, thời lượng ngủ quá ngắn kéo dài có thể dẫn đến tình trạng kháng insulin cùng phản ứng viêm toàn thân.

Đối với người thường xuyên dậy sớm do tuổi tác, bác sĩ khuyến nghị ba phương pháp bảo vệ thận hiệu quả. Trước hết, cần tính ngược thời gian từ lúc thức dậy để xác định giờ đi ngủ phù hợp. Nếu muốn dậy lúc 5h, cần đảm bảo đã vào giấc ngủ sâu trước 22h để duy trì thời lượng ngủ tối thiểu 7 tiếng mỗi đêm.

Thứ hai, nên tiếp xúc vừa phải với ánh nắng mặt trời vào ban ngày và giảm bớt ánh sáng trong nhà vào buổi tối nhằm ổn định nhịp sinh học. Sau khi tỉnh giấc, cần tránh nằm nướng trên giường lướt điện thoại hoặc dùng chế độ báo thức nhắc lại để cố ngủ tiếp.

Ngoài ra, nếu thường xuyên bị tiểu đêm, ngáy to hoặc nghi ngờ mắc chứng ngưng thở khi ngủ, người bệnh nên đến cơ sở y tế khám để tìm nguyên nhân và điều trị kịp thời.