Chạy bộ có gây suy giãn tĩnh mạch?

Tôi thường xuyên chạy bộ, tham gia các giải chạy phong trào. Chạy nhiều có làm tăng nguy cơ suy giãn tĩnh mạch chân không? (Nguyễn Lan Anh, 37 tuổi, Hà Nội)

Trả lời:

Trong hệ tĩnh mạch bình thường, các van tĩnh mạch giúp máu lưu thông theo một chiều từ chân về tim. Khi van bị suy yếu hoặc tổn thương, máu có thể trào ngược và ứ đọng ở chân, làm tăng áp lực trong tĩnh mạch, khiến thành mạch giãn rộng.

Suy giãn tĩnh mạch thường biểu hiện bằng các tĩnh mạch nổi rõ, ngoằn ngoèo dưới da hoặc cảm giác tức nặng chân, đau mỏi, ngứa hoặc sưng mắt cá chân, đặc biệt khi đứng lâu, ngồi lâu và về cuối ngày. Nếu không được điều trị, bệnh tiến triển dẫn tới các biến đổi màu sắc da, viêm da, loét vùng cẳng chân.

Chạy bộ thường xuyên, kể cả tham gia các giải chạy phong trào không là nguyên nhân trực tiếp gây suy giãn tĩnh mạch. Nguy cơ suy giãn tĩnh mạch liên quan đến nhiều yếu tố như tuổi tác, tiền sử gia đình, mang thai, thừa cân, béo phì và đặc thù công việc phải đứng lâu. Do đó, bạn không nên lo lắng hay ngừng tập chỉ vì sợ mắc bệnh.

Khi chạy bộ, cơ bắp chân co bóp, tạo lực ép lên các tĩnh mạch sâu, giúp đẩy máu từ chân trở về tim. Vì vậy, vận động phù hợp thậm chí có lợi cho tuần hoàn tĩnh mạch. Ở các trường hợp mắc bệnh tĩnh mạch mạn tính, việc duy trì vận động và cải thiện chức năng cơ bắp chân, góp phần hỗ trợ kiểm soát triệu chứng. Tuy nhiên, tập luyện không thể khôi phục chức năng của các van tĩnh mạch đã bị tổn thương.

Bạn nên tập luyện với cường độ, quãng đường chạy phù hợp với thể trạng, tăng khối lượng tập từ từ, nghỉ ngơi phù hợp tránh cố gắng quá sức khi cơ thể có dấu hiệu bất thường. Người trưởng thành nên thực hiện ít nhất 75-150 phút hoạt động thể thao cường độ mạnh mỗi tuần, trong đó có chạy bộ hoặc 150-300 phút hoạt động cường độ vừa. Người mới chạy có thể bắt đầu bằng đi bộ nhanh, xen kẽ chạy chậm và tăng dần khi cơ thể thích nghi.

Người mắc suy giãn tĩnh mạch không nhất thiết phải ngừng chạy bộ nếu không có triệu chứng hoặc biến chứng khiến vận động bị hạn chế. Người bệnh chạy ở tốc độ và quãng đường không làm đau, nặng chân hoặc sưng phù tăng lên rõ. Nếu triệu chứng xuất hiện hoặc kéo dài sau chạy, cần giảm cường độ, rút ngắn quãng đường và tham khảo ý kiến bác sĩ. Người bị suy giãn tĩnh mạch nặng hoặc biến chứng nên được bác sĩ đánh giá để hướng dẫn mức vận động phù hợp. Trường hợp một bên chân đột ngột sưng, đau, nóng hoặc đỏ, bạn cần đi khám cấp cứu để loại trừ huyết khối tĩnh mạch sâu.

Phương pháp điều trị suy giãn tĩnh mạch phụ thuộc vào mức độ bệnh và triệu chứng của từng người. Người bệnh nên được khám và siêu âm Doppler khi có chỉ định để đánh giá tình trạng dòng máu trào ngược, từ đó lựa chọn phương pháp chữa trị thích hợp.

Với trường hợp nhẹ, người bệnh có thể được hướng dẫn duy trì vận động phù hợp, tránh đứng hoặc ngồi bất động quá lâu, kê cao chân khi nghỉ và kiểm soát cân nặng. Vớ áp lực có thể được chỉ định để giảm đau, nặng chân hoặc phù, nhưng cần lựa chọn mức áp lực phù hợp theo tư vấn y tế. Nếu tĩnh mạch giãn gây triệu chứng kéo dài hoặc bệnh tiến triển, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp can thiệp như điều trị bằng nhiệt nội mạch (laser hoặc sóng cao tần) hoặc phương pháp không nhiệt (bơm keo sinh học)...

ThS.BS Nguyễn Thị Tuyết
Trung tâm Tim mạch
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội