Phụ nữ nguy cơ 'mất xương' nhanh hơn ở tuổi mãn kinh

Sự suy giảm estrogen trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh có thể khiến tốc độ mất xương tăng lên, làm gia tăng nguy cơ loãng xương, gãy xương ở phụ nữ lớn tuổi.

Tại sự kiện mít tinh hưởng ứng Ngày Mãn kinh Thế giới năm 2026 do Cục Bà mẹ Trẻ em (Bộ Y tế) tổ chức chiều 15/10, Phó Cục trưởng Tống Trần Hà, cho hay cả nước hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ trong độ tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh, từ 45 đến 69 tuổi. Tuổi mãn kinh trung bình của phụ nữ Việt Nam khoảng 48-50.

"Đây là nhóm đóng vai trò quan trọng trong gia đình và đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội. Sau mãn kinh, phụ nữ còn có thể sống thêm 20-30 năm, đặt ra yêu cầu chăm sóc sức khỏe toàn diện để duy trì khả năng hoạt động và chất lượng cuộc sống lâu dài", ông Hà nói.

Mãn kinh không phải bệnh mà là giai đoạn sinh lý tự nhiên. Tuy nhiên, những thay đổi nội tiết trong thời kỳ chuyển tiếp có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, tinh thần, tình dục, giấc ngủ, tim mạch, xương khớp và chuyển hóa.

TS.BS Lê Quang Thanh, Phó Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, cho hay tại Việt Nam, tỷ lệ loãng xương ở phụ nữ tuổi mãn kinh được ước tính khoảng 30-40%. Nguyên do sự suy giảm estrogen trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh làm thay đổi quá trình chuyển hóa xương, thúc đẩy hoạt động của tế bào hủy xương. Khi tốc độ tiêu xương vượt quá quá trình tạo xương, mật độ xương giảm, khiến phụ nữ dễ mắc loãng xương và gãy xương hơn theo tuổi tác.

Trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh, tốc độ mất xương có thể đạt khoảng 2% mỗi năm. Tổng lượng xương mất tại cột sống và hông có thể lên tới 10-12%.

Loãng xương thường tiến triển âm thầm, không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi xảy ra gãy xương hoặc xuất hiện những biến chứng ảnh hưởng đến khả năng vận động. Vì vậy, chuyên gia cho rằng chăm sóc sức khỏe xương cần bắt đầu từ giai đoạn tiền mãn kinh, thay vì chờ đến khi được chẩn đoán loãng xương mới tìm cách can thiệp.

Một trong những nội dung được chuyên gia lưu ý là nhu cầu canxi của phụ nữ trung niên không chỉ phụ thuộc vào tuổi mà còn liên quan đến chế độ ăn, tình trạng sức khỏe và nguy cơ loãng xương. Theo mức khuyến nghị được Viện Dinh dưỡng Quốc gia đưa ra năm 2026, phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh cần 900 mg canxi mỗi ngày.

Song, không nên mặc định mọi phụ nữ tiền mãn kinh, mãn kinh đều cần uống thêm canxi với cùng một liều lượng. Trước tiên, cần đánh giá khẩu phần ăn để xác định lượng canxi đã được cung cấp. Nếu chế độ ăn đáp ứng đủ nhu cầu, việc bổ sung thêm có thể không cần thiết; nếu chưa đủ, có thể cân nhắc sử dụng chế phẩm bổ sung theo tư vấn chuyên môn.

Cách bổ sung cũng cần được chú ý. Lượng canxi từ chế phẩm bổ sung trong mỗi lần uống nên ở mức không quá 500-600 mg. Nếu cần bổ sung nhiều hơn, nên chia thành các lần trong ngày để hỗ trợ hấp thu.

Bên cạnh canxi, vitamin D đóng vai trò quan trọng trong hấp thu canxi tại ruột và duy trì sức khỏe xương. Phụ nữ cần bảo đảm cung cấp đủ vitamin D thông qua chế độ dinh dưỡng, tiếp xúc ánh nắng phù hợp và sử dụng chế phẩm bổ sung khi có chỉ định hoặc nhu cầu thực tế. Việc lựa chọn sản phẩm cần dựa trên nhu cầu dinh dưỡng, bệnh lý nền, khả năng dung nạp và mức độ tuân thủ của từng người, thay vì chỉ dựa vào quảng cáo.

Đặc biệt, người lớn tuổi, người mắc bệnh thận hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc cần trao đổi với bác sĩ trước khi bổ sung canxi. Sử dụng liều cao kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tăng canxi máu, tăng canxi niệu và sỏi thận. Canxi còn có thể ảnh hưởng đến hấp thu một số thuốc và vi chất, do đó thời điểm sử dụng cần được bố trí phù hợp với từng loại thuốc theo hướng dẫn chuyên môn.

Ngày Mãn kinh Thế giới năm 2026 lấy chủ đề "Đau mạn tính ở tuổi trung niên", với thông điệp "Từ nhận thức đến chăm sóc dựa trên bằng chứng". Các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ không nên âm thầm chịu đựng những thay đổi về sức khỏe trong giai đoạn này. Duy trì chế độ ăn đầy đủ canxi, vitamin D và protein, kết hợp vận động giúp cơ thể thích nghi và khỏe mạnh hơn ở giai đoạn này.

Lê Nga