Nhầm cúm với cảm lạnh, dễ bỏ qua dấu hiệu bệnh nặng

Cúm thường gây sốt, đau nhức cơ thể và mệt mỏi rõ rệt hơn cảm lạnh, có thể dẫn đến biến chứng nặng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.

TP HCM ghi nhận 34.664 ca viêm hô hấp cấp trong tuần qua, tăng hơn 64% so với trung bình 4 tuần trước. Trong 151 mẫu bệnh phẩm dương tính với virus cúm, chủng cúm A/H1N1 năm 2009 chiếm gần 77%. Chủng cúm này thường lây lan nhanh, có thể gây biến chứng nặng ở người có bệnh mạn tính.

ThS.BS.CK2 Trần Minh Trúc Hằng, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, cho biết cảm lạnh và cúm thường bị nhầm lẫn do cùng gây triệu chứng đường hô hấp. Tuy nhiên, hai bệnh khác nhau về tác nhân gây bệnh, biểu hiện lâm sàng và nguy cơ biến chứng.

Cảm lạnh thường do các virus như Rhinovirus hoặc Enterovirus gây ra, với triệu chứng chủ yếu ở đường hô hấp trên như sổ mũi, ho, đau họng. Bệnh thường nhẹ và có thể tự khỏi sau 7-10 ngày.

Trong khi đó, cúm do virus Influenza gây ra, phổ biến thuộc nhóm A và B. Ngoài ho, sổ mũi, nghẹt mũi, người mắc cúm có thể sốt, đau đầu, đau nhức cơ thể và mệt mỏi rõ rệt. Bệnh thường cải thiện sau khoảng một tuần, song thời gian hồi phục có thể kéo dài tùy thể trạng và diễn biến bệnh.

Theo bác sĩ Hằng, cúm có thể gây biến chứng như viêm phổi, viêm xoang cấp và các tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng. Nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền như đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản. Người đang hóa trị ung thư, ghép tạng hoặc lọc máu cũng cần đặc biệt thận trọng.

Một hiểu lầm thường gặp là cho rằng dầm mưa, nằm máy lạnh hoặc tiếp xúc trực tiếp với thời tiết lạnh sẽ gây cúm. Thực tế, cúm là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra. Thời tiết và những thay đổi trong sinh hoạt có thể trùng với thời điểm virus lưu hành nhiều hơn, nhưng bản thân việc dầm mưa hay nằm máy lạnh không trực tiếp tạo ra virus cúm.

Virus cúm lây chủ yếu qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, phát tán các giọt bắn chứa virus. Bệnh cũng có thể lây khi tiếp xúc với bàn tay hoặc bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. Trẻ em trong độ tuổi đi học dễ mắc bệnh do thường xuyên tiếp xúc với nhiều người tại trường học và trong gia đình.

Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm, cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, vệ sinh các bề mặt tiếp xúc và giữ không gian sinh hoạt thông thoáng. Tiêm vaccine cúm hằng năm theo khuyến cáo cũng là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế diễn biến nặng.

Bác sĩ Hằng lưu ý, tiêm vaccine không đồng nghĩa với việc được bảo vệ tuyệt đối trước mọi chủng virus cúm. Người đã tiêm vẫn có thể mắc bệnh, nhưng vaccine giúp giảm nguy cơ bệnh nặng và biến chứng. Hiệu quả bảo vệ còn phụ thuộc vào mức độ tương đồng giữa chủng virus lưu hành với chủng virus trong vaccine, cũng như khả năng đáp ứng miễn dịch của từng người.

Người mắc cúm cũng không nên tự ý sử dụng kháng sinh. Thuốc này không có tác dụng tiêu diệt virus cúm, chỉ được dùng khi có chỉ định điều trị nhiễm khuẩn hoặc bội nhiễm vi khuẩn. Sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể làm gia tăng tình trạng kháng thuốc.

Người bệnh cần theo dõi diễn biến sức khỏe. Khi sốt cao, đau đầu nhiều, chóng mặt, đau nhức cơ thể, mệt mỏi rõ rệt, buồn nôn hoặc tiêu chảy, nên đi khám để được đánh giá. Cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, rối loạn ý thức hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng.

Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền nên thăm khám sớm khi có triệu chứng nghi cúm để được đánh giá nguy cơ và xử trí kịp thời. Người có triệu chứng như sốt, ho, đau họng hoặc sổ mũi nên đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần với người khác, đồng thời chủ động thực hiện các biện pháp vệ sinh để tránh lây bệnh cho gia đình và cộng đồng.

Lê Phương