Bé sơ sinh nhiễm trùng rốn biến chứng viêm màng não

TP HCMBé trai 14 ngày tuổi sốt nhẹ, rốn rỉ dịch, sưng đỏ, bác sĩ chẩn đoán nhiễm trùng rốn, biến chứng nhiễm trùng huyết, viêm màng não.

Bé rụng rốn lúc 9 ngày tuổi, chồi rốn bẩn, chảy dịch vàng, da quanh rốn đỏ, 5 ngày sau nặng hơn. BS.CKI Tô Vũ Thiên Hương, Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết bé bị viêm mô tế bào rốn do vi khuẩn tấn công vào da và mô mỡ dưới da bụng, khiến quầng đỏ quanh rốn lan rộng khoảng 4x4 cm, vùng mô dưới da rốn bị tụ dịch tạo thành ổ áp xe. Đây là tình trạng nhiễm trùng rốn nặng, nguy cơ cao gây nhiễm trùng huyết, viêm phúc mạc, hoại tử ruột hoặc thành bụng.

Bác sĩ điều trị kháng sinh phổ rộng, song 48 tiếng sau bé vẫn sốt cao liên tục, lừ đừ, vùng sưng đỏ quanh rốn khoảng 8 cm. Kết quả xét nghiệm ghi nhận chỉ số liên quan đến nhiễm trùng (CRP) cao gấp 10 lần bình thường, do nhiễm khuẩn tụ cầu. Êkíp chọc dò tủy sống xác định bé bị viêm màng não.

Bác sĩ Hương giải thích vi khuẩn từ ổ áp xe xâm nhập vào hệ tuần hoàn gây nhiễm trùng máu, sau đó di chuyển lên não. Ở trẻ sơ sinh, hàng rào máu não còn non nớt, vi khuẩn dễ dàng xuyên qua lớp này, tấn công màng não và dịch não tủy, gây viêm màng não, dù đã điều trị kháng sinh. Tình trạng của bé lúc này rất nguy kịch, có thể dẫn đến sốc nhiễm trùng, suy đa tạng, phù não, co giật hoặc di chứng thần kinh về sau.

Bác sĩ thay đổi phác đồ kháng sinh để điều trị vi khuẩn gây viêm màng não, theo dõi sát các chỉ số sinh tồn. Bé được đặt đường truyền PICC (đưa ống thông siêu nhỏ từ một tĩnh mạch ở tay hoặc chân đi sâu vào tĩnh mạch lớn) để truyền dịch và thuốc an toàn trong thời gian dài. Điều dưỡng chăm sóc tích cực tại rốn, hỗ trợ vết thương mau lành.

Sau gần 5 ngày điều trị, bé hết sốt, được tập vật lý trị liệu vận động, kết hợp chia nhỏ cữ bú theo nhu cầu nhằm đảm bảo dinh dưỡng. Đến ngày thứ 21, kết quả siêu âm thóp chưa ghi nhận bất thường, sức khỏe ổn định, bé được xuất viện.

Bác sĩ Hương cho hay trẻ sơ sinh thường rụng rốn trong khoảng 7-14 ngày tuổi, một số trường hợp lâu hơn tùy thuộc vào cơ địa và cách chăm sóc. Thông thường rốn của trẻ khô dần, chuyển sang màu đen, nâu hoặc xám và tự rụng, có thể tiết một ít máu hoặc nhầy trắng. Khoảng 7-10 ngày sau, rốn sẽ lành hoàn toàn. Đây là quá trình rụng rốn tự nhiên của trẻ, bố mẹ không nên quá lo lắng.

Tuy nhiên, trong giai đoạn rốn chưa lành hoàn toàn, dễ bị tấn công bởi các loại vi khuẩn, phổ biến nhất là tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus), liên cầu nhóm A (Streptococcus pyogenes), vi khuẩn Gram âm như Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis và có thể do vi khuẩn kỵ khí.

Trẻ bị nhiễm trùng rốn có thể xuất hiện triệu chứng rốn ướt, hôi, rỉ dịch mủ, chảy máu, sưng đỏ vùng da xung quanh, sốt, lừ đừ, bỏ bú... hoặc biến chứng nặng nếu không phát hiện và điều trị kịp thời. Do đó, phụ huynh hãy đưa con đến bệnh viện khám ngay nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường ở rốn.

Để phòng ngừa nhiễm trùng rốn cho trẻ sơ sinh, bác sĩ Hương khuyến nghị người chăm sóc trẻ nên rửa sạch tay bằng xà phòng trước khi vệ sinh rốn cho bé. Mặc tã dưới rốn, để rốn hở và khô, tránh thoa dung dịch hay đắp vật lạ vào vùng này.

Phụ huynh vệ sinh rốn cho trẻ một lần mỗi ngày, tốt nhất là sau khi tắm, ngay cả khi trẻ chưa rụng rốn. Lưu ý sử dụng tăm bông vô trùng nhúng trong nước muối sinh lý lau nhẹ từ chân rốn lên cuống rốn và vùng da xung quanh. Không kéo giật cuống rốn của trẻ, nhất là khi thấy cuống rốn gần rụng.

Ngọc Châu