Cơ thể có ba cặp tuyến nước bọt lớn gồm tuyến mang tai (nằm ở hai bên má), tuyến dưới hàm và tuyến dưới lưỡi. Thông thường nước bọt đóng vai trò quan trọng trong việc giữ ẩm, làm sạch khoang miệng, hỗ trợ tiêu hóa, bảo vệ niêm mạc khỏi vi khuẩn. Khi dòng chảy của nước bọt bị giảm hoặc tắc nghẽn, khả năng tự bảo vệ của cơ thể suy yếu, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và virus tấn công, gây ra viêm nhiễm.

BS.CKI Trần Khánh Duy, Chuyên khoa Tai Mũi Họng, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết viêm tuyến nước bọt có thể do nhiễm vi khuẩn Staphylococcus aureus hoặc vi khuẩn khác, nhiễm virus như virus quai bị. Sỏi tuyến nước bọt, uống ít nước, cơ thể thiếu nước kéo dài, vệ sinh răng miệng kém có thể tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển. Tác dụng phụ của một số thuốc gây khô miệng, hút thuốc lá, người lớn tuổi hoặc người bị suy giảm miễn dịch có nguy cơ cao viêm tuyến nước bọt.

Triệu chứng bệnh thường gồm đau, sưng vùng má hoặc dưới hàm, khó há miệng, đau tăng khi ăn uống, nước bọt có mùi hôi, mệt mỏi, sốt, ớn lạnh, khô miệng, khó nuốt thức ăn.

Triệu chứng sưng đau vùng hàm hoặc má rõ hơn khi ăn uống, đặc biệt khi ăn đồ chua. Bởi lúc này tuyến nước bọt hoạt động mạnh để tiết nước bọt hỗ trợ tiêu hóa. Nếu ống tuyến bị viêm hoặc tắc do sỏi, nước bọt không thoát ra được sẽ làm tăng áp lực trong tuyến, gây đau và căng tức nhiều hơn. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành áp xe tuyến nước bọt, lan nhiễm trùng vùng mặt cổ.

Phần lớn trường hợp được điều trị nội khoa bằng kháng sinh, giảm đau, bù nước, massage tuyến nước bọt và tăng tiết nước bọt bằng cách uống nhiều nước hoặc dùng thực phẩm chua nhẹ. Nếu có sỏi lớn, áp xe hoặc tắc nghẽn kéo dài, bác sĩ có thể can thiệp lấy sỏi hoặc dẫn lưu mủ.

Sau điều trị, người bệnh cần vệ sinh răng miệng sạch sẽ, súc miệng bằng nước muối hàng ngày ngăn viêm nhiễm tái phát, uống đủ nước để miệng luôn ẩm, duy trì chức năng của tuyến nước bọt.

Phòng ngừa bệnh bằng cách uống đủ nước, giữ vệ sinh răng miệng tốt, hạn chế thuốc lá, điều trị sớm các bệnh lý răng miệng. Nếu sưng đau kéo dài, sốt, khó há miệng, khó nuốt, sưng hàm hoặc tái phát nhiều lần nên đi khám Tai Mũi Họng sớm để điều trị phù hợp, tránh biến chứng.

Uyên Trinh