Định nghĩa

Ung thư mắt có thể khởi phát ngay trong mắt (ung thư mắt nguyên phát) hoặc lan đến mắt từ các cơ quan khác trong cơ thể (ung thư mắt thứ phát). Đây là bệnh ít gặp nhưng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực và sức khỏe nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Nguy cơ

Nguyên nhân chính xác của ung thư mắt chưa được xác định. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:

• Tuổi cao
• Tiền sử gia đình có người mắc u hắc tố
• Một số bất thường di truyền
• Tiếp xúc kéo dài với tia cực tím (UV)
• Một số hội chứng di truyền ít gặp
• Suy giảm miễn dịch

Ở trẻ em, u nguyên bào võng mạc có thể liên quan đến đột biến gene RB1 được di truyền từ cha mẹ hoặc xuất hiện ngẫu nhiên.

Triệu chứng

Ung thư mắt giai đoạn đầu thường không gây triệu chứng rõ rệt. Nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ khi khám mắt định kỳ.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như:

• Nhìn mờ hoặc suy giảm thị lực
• Xuất hiện các đốm đen, tia sáng hoặc vật thể trôi nổi trong tầm nhìn
• Mất một phần thị trường
• Thay đổi hình dạng hoặc kích thước đồng tử
• Mắt lồi bất thường
• Đau mắt hoặc cảm giác căng tức mắt
• Xuất hiện khối u hoặc vùng sắc tố bất thường trên mắt
• Mắt đỏ kéo dài không rõ nguyên nhân

Ở trẻ mắc u nguyên bào võng mạc, dấu hiệu điển hình là đồng tử có ánh trắng bất thường khi chụp ảnh bằng đèn flash, mắt lé hoặc giảm thị lực.

Phân loại bệnh

Tùy vị trí xuất hiện, ung thư mắt được chia thành nhiều dạng khác nhau.

U hắc tố nội nhãn

Đây là loại ung thư mắt nguyên phát phổ biến nhất ở người lớn. Khối u phát triển từ các tế bào sắc tố (melanocyte) trong lớp màng bồ đào của mắt, bao gồm mống mắt, thể mi và hắc mạc.

U lympho nội nhãn

Xuất phát từ các tế bào lympho của hệ miễn dịch, thường gặp ở người lớn tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch.

U nguyên bào võng mạc

Đây là là loại ung thư mắt thường gặp nhất ở trẻ em, hình thành từ các tế bào võng mạc chưa trưởng thành. Bệnh thường xuất hiện trước 5 tuổi.

Ung thư kết mạc

Khối u phát triển tại lớp màng mỏng trong suốt phủ bề mặt nhãn cầu và mặt trong mí mắt.

Ung thư hốc mắt và phần phụ của mắt

Các khối u có thể xuất hiện ở mí mắt, tuyến lệ, cơ vận nhãn hoặc các mô quanh mắt.

Chẩn đoán

Bác sĩ có thể chỉ định nhiều phương pháp để xác định bệnh gồm:

• Khám mắt toàn diện
• Soi đáy mắt
• Siêu âm mắt
• Chụp cắt lớp vi tính (CT)
• Chụp cộng hưởng từ (MRI)
• Chụp mạch huỳnh quang võng mạc
• Sinh thiết trong một số trường hợp cần thiết

Ngoài việc xác định loại ung thư, bác sĩ cũng đánh giá kích thước khối u và mức độ lan rộng để lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Điều trị

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào loại ung thư, kích thước khối u, vị trí tổn thương và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Theo dõi

Một số khối u nhỏ chưa ảnh hưởng đến thị lực có thể được theo dõi định kỳ trước khi quyết định can thiệp.

Xạ trị

Xạ trị là một trong những phương pháp điều trị phổ biến đối với ung thư mắt. Bức xạ được sử dụng để tiêu diệt tế bào ung thư hoặc làm chậm sự phát triển của khối u.

Laser

Điều trị bằng laser có thể được áp dụng với một số khối u nhỏ nhằm phá hủy tế bào ung thư hoặc cắt nguồn máu nuôi khối u.

Phẫu thuật

Bác sĩ có thể cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ khối u. Trường hợp bệnh tiến triển nặng cần phải cắt bỏ nhãn cầu để ngăn ung thư lan rộng.

Hóa trị và liệu pháp miễn dịch

Một số loại ung thư mắt hoặc trường hợp đã di căn có thể cần hóa trị, điều trị nhắm trúng đích hoặc liệu pháp miễn dịch.

Biến chứng

Nếu không được điều trị, ung thư mắt có thể dẫn đến:

• Mất thị lực vĩnh viễn
• Tăng nhãn áp
• Bong võng mạc
• Di căn đến gan, phổi, não hoặc các cơ quan khác

Phòng ngừa

Hiện chưa có biện pháp phòng ngừa tuyệt đối ung thư mắt. Tuy nhiên, mọi người có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách:

• Khám mắt định kỳ
• Đeo kính chống tia UV khi ra ngoài trời
• Theo dõi các thay đổi bất thường ở mắt
• Tái khám sớm khi xuất hiện các triệu chứng như nhìn mờ, chớp sáng, ruồi bay hoặc đau mắt kéo dài
• Tầm soát định kỳ nếu có tiền sử gia đình mắc bệnh hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.

Bảo Bảo (Tổng hợp)