Một phụ nữ 25 tuổi tại Trung Quốc được chẩn đoán mắc viêm tụy cấp sau khi áp dụng chế độ giảm cân cực đoan, theo Xinmin Evening News. Bệnh nhân Thanh Thanh (đã đổi tên) ở thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, cao 1m55 và nặng 55 kg. Cách đây vài tháng, cô lên kế hoạch giảm cân nghiêm ngặt: nhịn ăn gần như hoàn toàn suốt 6 ngày và chỉ ăn "thả ga" vào ngày còn lại trong tuần.

Trong 6 ngày ép cân, cô hầu như không đụng đến tinh bột, chỉ ăn rau luộc, ức gà và các loại trái cây ít đường, nhằm kiểm soát lượng calo nạp vào cơ thể dưới mức 800 calo mỗi ngày. Ngược lại, vào ngày "xả láng", cô sẽ ăn một thực đơn đa dạng món đậm vị như lẩu, gà rán, mì cay, trà sữa và các loại hạt.

Phương pháp này bước đầu mang lại hiệu quả khi Thanh Thanh giảm liền 7,5 kg chỉ trong vòng một tháng, chạm mốc cân nặng 47,5 kg. Hôm 14/5, sau 6 ngày nhịn ăn, người phụ nữ bước vào ngày "ăn thả ga". Cô ăn một xô gà rán lớn vào buổi trưa và tiếp tục ăn thêm hai gói mì cay vào buổi tối. Đêm muộn hôm đó, cô cảm thấy đau thắt vùng bụng, thắt lưng và lưng. Ngay cả sau khi nôn hết thức ăn, tình trạng chướng bụng và đau đớn vẫn không thuyên giảm khiến gia đình phải đưa cô đi cấp cứu tại bệnh viện thuộc trường Y, Đại học Chiết Giang.

Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số amylase, một loại enzyme tiêu hóa quan trọng do tuyến tụy và tuyến nước bọt sản xuất, trong huyết thanh của bệnh nhân vọt lên mức 823 U/L, cao gấp nhiều lần so với mức bình thường. Sau khi ghi nhận thêm tình trạng sưng nề và tụ dịch nghiêm trọng ở đuôi tụy, các bác sĩ chẩn đoán cô mắc viêm tụy cấp tính mức độ trung bình đến nặng và lập tức yêu cầu nhập viện.

Các bác sĩ cho biết nhiều người lầm tưởng viêm tụy cấp chỉ xảy ra ở những người thường xuyên uống rượu bia, ăn quá nhiều dầu mỡ hoặc có tiền sử viêm túi mật, sỏi mật, song số lượng bệnh nhân trẻ tuổi mắc căn bệnh này do kết hợp giữa việc ăn kiêng cực đoan và ăn bù vô độ đang có xu hướng gia tăng mạnh mẽ. "Để giảm cân, nhiều người chỉ ăn một bữa mỗi ngày với niềm tin sẽ gầy đi. Tuy nhiên, phương pháp này dễ đẩy tuyến tụy đến bờ vực suy kiệt", một bác sĩ giấu tên tại bệnh viện cho biết.

Tuyến tụy là một trong những cơ quan quan trọng nhất tiết ra các enzyme tiêu hóa. Việc nhịn ăn kéo dài hoặc ăn uống thất thường sẽ khiến tuyến tụy luôn trong trạng thái "chờ với tải trọng thấp". Lúc này, một bữa ăn vô độ, đặc biệt là các món nhiều dầu mỡ và giàu chất béo, sẽ lập tức kích thích tuyến tụy phải làm việc quá tải, tiết ra một lượng lớn enzyme tiêu hóa trong thời gian ngắn.

Áp lực trong ống tụy tăng cao làm các enzyme này bị kích hoạt sớm, tràn ra ngoài và quay lại "tiêu hóa" chính các mô của tuyến tụy, gây ra tình trạng phù nề, thậm chí là xuất huyết, hoại tử, dẫn đến viêm tụy cấp.

Sau khi được chỉ định nhịn ăn tuyệt đối, truyền dịch, hút dịch dạ dày, dùng thuốc ức chế tiết enzyme tụy cùng các biện pháp điều trị triệu chứng và hỗ trợ khác, tình trạng của Thanh Thanh đã được kiểm soát nhưng vẫn cần một thời gian nữa mới có thể bình phục hoàn toàn.

Ngay cả sau khi xuất viện, căn bệnh này vẫn có nguy cơ tái phát cao và dễ chuyển thành viêm tụy mạn tính nếu người bệnh tái diễn thói quen ăn uống sai lầm.

Viêm tụy cấp là một căn bệnh cấp cứu bụng thường gặp, trong đó khoảng 20% người bệnh có nguy cơ trở nặng. Khi bệnh đã chuyển sang thể nặng, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 20-30%, chưa kể đi kèm các biến chứng nguy hiểm như áp xe tụy, nang giả tụy, rò tụy hay tiểu đường... khiến chi phí điều trị tốn kém và thời gian hồi phục kéo dài.

Ngoài ra, việc liên tục lặp đi lặp lại vòng lặp "nhịn ăn khắc nghiệt rồi lại ăn uống vô độ" trong thời gian dài còn có thể dẫn dến các cơn cấp cứu nguy hiểm khác như viêm túi mật, tổn thương dạ dày, thậm chí làm rối loạn hoàn toàn hệ nội tiết. Điều này không chỉ dẫn đến một loạt hệ lụy như rối loạn kinh nguyệt, vô kinh, rụng tóc, suy giảm hệ miễn dịch mà còn khiến tốc độ chuyển hóa cơ bản ngày càng trì trệ, hệ quả là càng giảm cân lại càng dễ béo.

Để bảo vệ sức khỏe tuyến tụy, các chuyên gia y tế khuyến cáo tuyệt đối không được loại bỏ hoàn toàn chất béo và carbohydrate ra khỏi thực đơn vì đây là những nguồn năng lượng thiết yếu, đồng thời cần duy trì việc ăn uống điều độ, tránh việc thay đổi đột ngột từ nhịn ăn sang ăn các bữa lớn giàu dầu mỡ để hệ tiêu hóa có thời gian thích nghi. Bên cạnh hạn chế bia rượu, người dân cũng cần chủ động kiểm soát các bệnh lý về đường mật và mỡ máu thông qua thăm khám định kỳ.

Đối với nhu cầu giảm cân lành mạnh, các bác sĩ nhấn mạnh nguyên tắc an toàn phải được đặt lên hàng đầu, không nên theo đuổi tốc độ giảm cân nhanh nhất thời mà phải xây dựng thói quen ăn uống và vận động khoa học để cơ thể thích nghi dần dần.

Bình Minh (Theo SCMP, Xinmin Evening News, China)