Lời dối trá kinh điển nhất về những loạt sút luân lưu là coi chúng như một trò xổ số may rủi. Đá penalty là một kỹ năng có thể nhận diện và tập luyện. Đó không chỉ là bài kiểm tra về năng lực sút bóng hay chọn góc sút, mà còn là cuộc đấu của dữ liệu phân tích, đòn tâm lý và bản lĩnh thép dưới áp lực ngàn cân.

Khi Eberechi Eze sút bóng ra ngoài, hay Gabriel Magalhaes đưa quả bóng bay thẳng về hướng sông Danube (Budapest, Hungary), đó là thất bại theo cách nghiệt ngã nhất. Nhưng dù thế nào, đó vẫn là một thất bại của Arsenal.

Song song đó, lời dối trá kinh điển thứ hai về những quả luân lưu hay phạt đền là định kiến cho rằng vận may không hề đóng vai trò gì. Bất kỳ trận đấu nào được định đoạt bởi 10 cú sút luân lưu chắc chắn sẽ chịu sự phó mặc đến bất công của các yếu tố ngẫu nhiên. Đó có thể là một mặt sân lồi lõm, một pha tiếp bóng lỗi, hay cái chạm may rủi từ sự đoán mò của thủ môn - vì dù có chuẩn bị kỹ đến đâu, bắt penalty vẫn có phần đoán mò.

Việc bóng đá, một trò chơi vốn đã "hiếm muộn" bàn thắng, cách biệt mong manh và vô số biến số, lại chọn cách định đoạt những danh hiệu cao quý nhất bằng những chi tiết nhỏ như thế, chính là một trong những nét đẹp tàn nhẫn nhất của nó.

Vậy, Arsenal có thực sự kém may mắn ở Budapest? Khi gạt bỏ những cơn phẫn nộ chính đáng, những giả định nếu - thì bất tận, hay những tranh cãi vụn vặt về các quyết định của trọng tài, Arsenal có lẽ đã nhận về kết quả xứng đáng với họ.

Thua trên chấm luân lưu sau khi đã khiến nhà ĐKVĐ phải toát mồ hôi và bối rối suốt 120 phút rõ ràng là một kết cục đau đớn. Nhưng ở chiều ngược lại, khó để phủ nhận một thực tế rằng từ chiến thuật, kế hoạch tiếp cận trận đấu cho đến hệ tư tưởng, Arsenal phần lớn đã tự đẩy mình vào nông nỗi này.

Về bản chất và khi đối đầu với những đối thủ sừng sỏ nhất, triết lý bóng đá của Mikel Arteta được thiết kế nhằm hạn chế tối đa các kịch bản thực tế có thể xảy ra, để rồi chực chờ định đoạt trận đấu bằng những sơ hở ít ỏi còn lại của đối phương. Nhưng một chiến lược được căn chỉnh chỉ để kiếm tìm và bảo vệ lợi thế dẫn trước 1-0, với bốn trung vệ và một khối đội hình lùi sâu, sẽ thành hay bại chính bởi thước đo khắc nghiệt đó. Thứ bóng đá của những "biên độ mong manh" sẽ luôn rất vững vàng, cho đến khi bị quật ngã bởi chính những chi tiết nhỏ nhất ấy.

Liệu Arsenal có một cách tiếp cận nào khác khả thi hơn? Có lẽ không. Bayern Munich ở bán kết đã phơi bày những giới hạn khi chọn cách chơi đôi công sòng phẳng với PSG theo sở trường của họ. Và Arsenal lại không sở hữu những Michael Olise, Harry Kane, Luis Diaz, hay một triết lý dựa trên những đợt sóng tấn công vũ bão, dồn dập, không khoan nhượng. Họ cũng mất đi hai hậu vệ phải xuất sắc, và kết thúc trận đấu với bộ ba trên hàng công gồm Gabriel Martinelli, Noni Madueke và Viktor Gyokeres. Chi tiết này ít nhất cần được đặt vào bối cảnh để nhìn nhận công bằng về những gì người ta có thể kỳ vọng ở Arteta trong trận chung kết.

Các kỳ chuyển nhượng gần đây của Arsenal luôn ưu tiên việc gia cố hàng thủ, gia tăng chiều sâu và nâng tầm mặt bằng chung của đội hình, thay vì đưa về những ngôi sao dạng "nhân tố X" có thể định đoạt một trận cầu lớn bằng một khoảnh khắc thiên tài.

Đó dường như cũng là thông điệp ngầm trong những lời tự sự sau trận của Arteta, khi ông nói về việc "cần phải cải thiện" và "tìm kiếm những biên độ khác biệt". Nhà cầm quân Tây Ban Nha ca ngợi hết lời những ngôi sao mà Luis Enrique có trong tay, nói về cái cách PSG bóp nghẹt không gian theo ý muốn và buộc đối thủ phải chơi ở những khu vực mà họ ghét nhất trên sân.

Tồn tại một giả định rằng sau khi cuối cùng đã giải cơn khát Ngoại hạng Anh, với một đội hình đang bước vào độ tuổi chín của sự nghiệp, và vừa ép đội bóng được xem là mạnh nhất thế giới phải vắt đến giọt mồ hôi cuối cùng, Arsenal chắc chắn sẽ sớm tung bước nhảy vọt cuối cùng. Rằng đây chỉ là sự khởi đầu cho kỷ nguyên vàng son của Arteta. Tất cả những điều đó đều có thể trở thành hiện thực. Nhưng nếu điều đó không xảy ra thì sao? Sẽ ra sao nếu đây đã là đỉnh cao nhất mà Arsenal có thể chạm tới?

Bởi, có một nghịch lý. Một mặt, có ý kiến cho rằng Arsenal nhờ huấn luyện giỏi, văn hóa tốt và quy trình chuẩn chỉ, đã vắt kiệt đến những giọt công năng cuối cùng từ nguồn lực có sẵn, cho phép họ cạnh tranh sòng phẳng với những siêu đại gia và những cỗ máy được chống lưng nhà nước của châu lục. Nhưng mặt khác, có ý kiến lại nói đây là một đội bóng vẫn còn thừa mứa tiềm năng để tiến bộ trong những năm tới.

Liệu cả hai điều này có thể cùng đúng một lúc? Nếu Arteta đã vắt kiệt từng giọt tiềm năng cuối cùng từ đội hình này, thì khả năng họ tìm thấy những đẳng cấp cao hơn là bao nhiêu? Sẽ ra sao nếu CLB này vốn dĩ đã đang vận hành ở mức 105% công suất của họ?

Khát vọng đổi mới và vươn tầm hơn nữa là cực lớn. Những tân binh chắc chắn sẽ giúp thu hẹp khoảng cách, nhưng câu chuyện cảnh báo từ Liverpool hè năm ngoái là một lời nhắc nhở rằng quy trình này hiếm khi suôn sẻ hoặc không có rủi ro. Các cầu thủ đẳng cấp thế giới đòi hỏi một cấu trúc lương nâng cấp, những mảng miếng chiến thuật mới, và một bầu không khí phòng thay đồ có chút khác biệt. Một CLB được vận hành tốt như Arsenal có thể tự tin rằng họ sẽ mua sắm thành công nhiều hơn là thất bại. Nhưng canh bạc càng lớn, rủi ro càng cao.

Trong khi đó, những CLB có thể dựa dẫm vào hầu bao hào phóng của một quốc gia lại có biên độ sai số lớn hơn nhiều. Một bước đi đắt giá cỡ thương vụ Neymar, Kylian Mbappe hay Lionel Messi nhưng vẫn không mang về được Champions League có thể khiến hầu hết các CLB trật bánh cả thập kỷ. PSG, ngược lại, chỉ đơn giản là nhún vai và làm lại từ đầu. Man City có thể vung gần 80 triệu USD cho Omar Marmoush, 67 triệu USD cho Nico Gonzalez, 62 triệu USD cho Tijjani Reijnders, 36 triệu USD cho James Trafford mà không gặp áp lực rạch ròi rằng bất cứ ai trong số họ cũng phải ra sân đều đặn và tỏa sáng.

Nhìn rộng ra ngoài hai CLB này, nhiều gã khổng lồ đang ngủ quên của châu Âu vẫn còn thừa không gian để tiến bộ. Bayern và Barca đã ở rất gần. Man Utd, Chelsea, Liverpool và Real Madrid đều có khả năng thức tỉnh khỏi cơn mộng mị một cách nhanh chóng. Các thế hệ sau này có thể sẽ cảm thấy vận may của Arsenal khi lọt vào chung kết Champions League bằng một nhánh đấu có Bayer Leverkusen, Sporting Lisbon và Atletico Madrid. Liệu hoàn cảnh có thực sự thuận lợi hơn cho họ vào lần tới?

Arsenal hoàn toàn có cơ sở để tự nhận mình là đội bóng hay nhất châu Âu mùa này. Và dù việc đã tiến rất gần đỉnh vinh quang có thể là niềm an ủi phần nào cho các CĐV và ban huấn luyện, họ cũng cần phải nhận ra rằng ô cửa cơ hội ở đẳng cấp tối cao này là cực nhỏ, phụ thuộc vào may mắn cũng như tài năng, và không có gì đảm bảo nó sẽ xuất hiện trở lại.

Hoàng Thông (theo Guardian)