Phương án vừa được đơn vị tư vấn báo cáo Sở Xây dựng TP HCM. Cơ quan chuyên môn sẽ tiếp tục hoàn thiện đề án, lấy ý kiến các sở ngành, địa phương và người dân trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Theo đề xuất, vùng phát thải thấp (LEZ) nằm trong phạm vi Vành đai 2, giới hạn bởi các tuyến Đỗ Mười - Lê Đức Anh - Lê Khả Phiêu (quốc lộ 1 cũ) - Nguyễn Văn Linh - cầu Phú Mỹ - Võ Chí Công - Nguyễn Thị Định - Đồng Văn Cống - Mai Chí Thọ - Võ Nguyên Giáp - Xa lộ Hà Nội. Đây cũng là khu vực TP HCM đang hạn chế xe tải trọng lớn và xe khách giường nằm vào nội đô theo khung giờ.

Đơn vị tư vấn cho biết khu vực bên trong Vành đai 2 có mật độ phương tiện lớn nhất thành phố, phát sinh lượng khí thải cao và thường xuyên ghi nhận nồng độ bụi mịn vượt ngưỡng. Khu vực này hiện có hơn 6,1 triệu dân, phát sinh trên 11,5 triệu lượt đi lại mỗi ngày. Mạng lưới giao thông công cộng tương đối phát triển cũng được xem là điều kiện thuận lợi để người dân chuyển sang các loại hình vận tải thay thế.

Lộ trình chuyển đổi theo từng nhóm phương tiện

Đề án đề xuất lùi một số mốc triển khai so với nghiên cứu trước nhằm tạo thêm thời gian cho người dân và doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện.

Theo đó, xe buýt là nhóm áp dụng sớm nhất khi từ năm 2027 phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh trong vùng LEZ. Từ năm 2028, các loại taxi, xe hợp đồng, ôtô tải và ôtô cá nhân khi vào khu vực này phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải từ mức 4 hoặc mức 5 tùy loại phương tiện.

Đối với xe máy, từ năm 2029 phương tiện lưu thông trong vùng LEZ phải đạt chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Từ năm 2030, thành phố tiếp tục nâng tiêu chuẩn khí thải với các phương tiện còn sử dụng động cơ đốt trong, đồng thời đẩy nhanh chuyển đổi sang xe điện, năng lượng xanh và hybrid.

Theo lộ trình đề xuất, đến năm 2035 hầu hết phương tiện hoạt động trong vùng LEZ phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Riêng mục tiêu trên phạm vi toàn thành phố là hoàn tất chuyển đổi vào năm 2040.

Ngoài nội đô TP HCM, đề án cũng đề xuất triển khai sớm các giải pháp chuyển đổi phương tiện xanh tại Côn Đảo và khu vực Cần Giờ (cũ). Trong đó, Côn Đảo được định hướng hoàn thành chuyển đổi sang phương tiện sử dụng điện và năng lượng xanh vào năm 2030, còn Cần Giờ dự kiến đạt mục tiêu này vào năm 2035.

Nhiều chính sách hỗ trợ

Để thúc đẩy lộ trình chuyển đổi, đề án đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ theo từng khu vực.

Tại Côn Đảo, cá nhân và hộ gia đình được hỗ trợ tối đa khoảng 20 triệu đồng khi chuyển đổi xe máy và gần 53 triệu đồng với ôtô dưới 9 chỗ. Taxi và xe hợp đồng dưới 9 chỗ được hỗ trợ tối đa gần 80 triệu đồng mỗi xe. Xe tải, ôtô khách và xe hợp đồng từ 10 chỗ trở lên được hỗ trợ từ khoảng 97 triệu đến 155 triệu đồng một xe.

Tại khu vực Cần Giờ, người dân được đề xuất hỗ trợ lệ phí trước bạ, đăng ký và cấp biển số khi chuyển đổi phương tiện, với mức tối đa khoảng 1,77 triệu đồng cho xe máy và 14 triệu đồng cho ôtô dưới 9 chỗ. Doanh nghiệp vận tải được hỗ trợ từ 10 đến 14 triệu đồng mỗi xe.

Đối với vùng LEZ, người dân chuyển đổi xe máy được hỗ trợ lệ phí trước bạ, phí đăng ký và cấp biển số, tương đương khoảng 1,77 triệu đồng mỗi xe. Ôtô điện hoặc sử dụng năng lượng xanh được hỗ trợ khoảng 14 triệu đồng, trong khi xe hybrid sạc ngoài được hỗ trợ khoảng 7 triệu đồng.

Hộ nghèo, cận nghèo trên toàn địa bàn thành phố được đề xuất hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng mỗi xe máy đối với hộ nghèo và 14 triệu đồng với hộ cận nghèo. Shipper được hỗ trợ lệ phí trước bạ, chi phí đăng ký và cấp biển số, khoảng 5 triệu đồng mỗi xe.

Song song với các chính sách hỗ trợ, TP HCM dự kiến đầu tư hạ tầng phục vụ giao thông xanh. Theo đề xuất, vùng LEZ sẽ được bố trí hơn 3.300 trụ sạc nhanh và 8.900 tủ đổi pin; Côn Đảo có 56 trụ sạc và 200 tủ đổi pin; khu vực Cần Giờ có 462 trụ sạc và 710 tủ đổi pin. Các địa bàn còn lại của thành phố dự kiến được đầu tư hơn 14.500 trụ sạc và gần 23.800 tủ đổi pin.

Hiện TP HCM có hơn 14 triệu dân, trên một triệu ôtô và hơn 11 triệu xe máy, chưa kể lượng lớn phương tiện từ các địa phương khác. Theo thống kê trong đề án, giao thông đường bộ chiếm khoảng 88% lượng bụi mịn phát sinh từ hoạt động giao thông. Thành phố kỳ vọng việc triển khai vùng phát thải thấp sẽ góp phần giảm ô nhiễm không khí và hạn chế ùn tắc giao thông.

Giang Anh