Nhà cho người khó vào tay kẻ khôn Thứ bảy, 28/3/2026, 00:00 (GMT+7) “Nhà ở xã hội không phải để đầu tư”. Điều này gần như không cần phải bàn cãi. Tuy nhiên, thực tế triển khai chính sách hiện nay lại đang cho phép điều ngược lại.Sau 5 năm, một căn nhà ở xã hội hoàn toàn có thể bước ra thị trường như một tài sản thương mại: không giới hạn người mua, không còn trần giá. Một tài sản được hình thành từ ưu đãi của Nhà nước lại có thể vận hành như một hàng hóa thị trường.Chính sách an sinh vì thế vô tình trở thành kênh đầu tư có ưu đãi.Luật Nhà ở 2023 và các quy định trước đây đã lựa chọn cách tiếp cận tương đối "mở". Theo đó, trong 5 năm đầu, nhà ở xã hội được kiểm soát chặt. Người mua không được bán tự do. Nếu chuyển nhượng, chỉ có thể bán lại cho chủ đầu tư hoặc người đủ điều kiện, với mức giá bị khống chế. Tuy nhiên, sau mốc 5 năm, nếu đã có Giấy chứng nhận, cơ chế thay đổi hoàn toàn. Chủ sở hữu được bán theo giá thị trường, không còn giới hạn về đối tượng nhận chuyển nhượng. Một căn nhà "xã hội" từ đó có thể trở thành nhà "thương mại".Cách tiếp cận này tôn trọng quyền tài sản - một điều cần thiết, nhưng lại tạo ra sự cám dỗ đầu cơ. Khi một chính sách tạo ra đủ chênh lệch giữa "giá ưu đãi" và "giá thị trường", việc nó bị khai thác là điều khó tránh.Trong khi đó, nhu cầu thực về nhà ở xã hội vẫn tăng đều. Mỗi năm có hàng trăm nghìn lao động trẻ bước vào thị trường, nhiều người trong số đó thuộc nhóm có thể đáp ứng điều kiện mua nhà ở xã hội. Nhưng nếu các căn hộ liên tục trôi ra thị trường sau 5 năm, quỹ nhà ở xã hội sẽ dần thu hẹp. Khi đó, câu chuyện không còn nằm ở từng giao dịch riêng lẻ, mà là vấn đề của thiết kế chính sách dài hạn.Trong bối cảnh đó, hồ sơ chính sách Luật Nhà ở (sửa đổi) định hướng chỉ cho phép chuyển nhượng trong "hệ sinh thái" nhà ở xã hội - là một bước đi hợp lý. Không phải vì cần "siết", mà vì cần đúng logic. Nhà ở xã hội, ngay từ đầu, đã không phải là hàng hóa thị trường thuần túy. Nó được hình thành từ các ưu đãi của Nhà nước và giới hạn đối tượng được mua. Nếu đầu vào đã bị giới hạn, thì đầu ra không thể hoàn toàn tự do. Điều này không tước bỏ quyền tài sản. Người sở hữu vẫn có quyền chuyển nhượng, nhưng quyền đó được thực hiện trong một khuôn khổ phù hợp với bản chất của loại tài sản. Quyền không mất đi, mà chỉ được đặt lại đúng vị trí của nó trong chính sách.Quan trọng hơn, cách thiết kế này giúp giữ lại nguồn cung nhà ở xã hội. Người bán đi, sẽ có người đủ điều kiện khác tiếp cận. Nhà ở vì thế có thể vận hành theo hướng tuần hoàn, thay vì bị đẩy ra thị trường.Tuy nhiên, để một định hướng đúng trở thành chính sách hiệu quả, vẫn cần làm rõ một số điểm quan trọng.Trước hết, vấn đề then chốt nằm ở cơ chế xác định đối tượng trong các giao dịch thứ cấp. Nếu dự kiến giới hạn người mua lại, thì phải trả lời một cách dứt khoát: ai xác nhận, xác nhận bằng cách nào, và hệ thống nào chịu trách nhiệm kiểm soát.Việc ứng dụng công nghệ - chẳng hạn - như cơ chế xác nhận đủ điều kiện, thông qua tài khoản định danh điện tử (VNeID) - nên được xem là một yếu tố trong thiết kế chính sách, nhằm bảo đảm tính minh bạch và khả năng kiểm soát trong thực thi.Thứ hai là vấn đề chuyển tiếp, một điểm nhạy cảm không kém về mặt chính sách. Hàng trăm nghìn người đã mua nhà ở xã hội theo quy định hiện hành, không ít trong số đó hình thành kỳ vọng hợp pháp quyền chuyển nhượng sau một thời gian nhất định. Nếu chính sách thay đổi mà không đi kèm cơ chế chuyển tiếp phù hợp, thì rủi ro không chỉ nằm ở thiệt hại kinh tế, mà còn ở việc xói mòn niềm tin vào tính ổn định và khả năng dự đoán của pháp luật.Bởi lẽ, người dân đã ra quyết định dựa trên một khuôn khổ pháp lý cụ thể; nếu khuôn khổ đó bị thay đổi đột ngột, thì chi phí của sự điều chỉnh sẽ bị đẩy hoàn toàn về phía họ. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là "đúng về định hướng", mà còn phải "đúng về cách chuyển đổi". Điều này đòi hỏi một lộ trình đủ rõ, thậm chí có thể cân nhắc áp dụng theo nguyên tắc không hồi tố, hoặc thiết kế hiệu lực chậm hơn đối với các trường hợp đã phát sinh, nhằm giảm thiểu xáo trộn và bảo đảm công bằng chính sách.Khi quay lại điểm xuất phát, "nhà ở xã hội không phải để đầu tư" không thể chỉ là nguyên tắc trên giấy, mà phải được thể hiện nhất quán trong thiết kế chính sách, từ điều kiện tiếp cận đến cơ chế chuyển nhượng.Nếu không, chủ trương sẽ đẹp về ngôn từ, nhưng rỗng về hiệu lực.Phạm Thanh Tuấn Link bài viết: https://vnexpress.net/Nha-cho-nguoi-kho-vao-tay-ke-khon-5055730.html Facebook Google Tweet Danh mục tin tức Tin tức liên quan Cấm không nổi dạy thêm Quản lý một lớp học thêm thì dễ, quản lý cái thị trường sinh ra lớp học thêm mới khó. Nơi sinh hay quê quán? Bữa cơm ngày Tết của gia đình bạn tôi đang vui bỗng chùng xuống. 'Không uống là không nể anh' Mùi tanh, chua và ngai ngái xộc lên khi chị vừa mở cửa. Chồng chị nằm dài trên sofa, đầu ngoẹo sang một bên, miệng thổi hơi lên không trung thành nhịp. Một bãi nôn dài chạy từ phòng khách đến cửa toilet. Web đen vào sách lớp 3 Cách đây hai năm, khi cuốn “Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian” của Ocean Vuong được đưa vào chương trình đọc cho học sinh lớp 11, tôi đã viết một bài trên Góc nhìn về khoảng trống mênh mông trong việc dán nhãn tuổi sách. Tiến thoái lưỡng nan ở Cần Giờ Một chuyên gia quốc tế ngành cảng trao đổi với tôi rằng, với những diễn biến liên quan đến các thương vụ M&A trong ngành gần đây, triển vọng hãng tàu lớn nhất thế giới MSC đầu tư phát triển cảng ở Cần Giờ có thể không rõ ràng. 25 tỷ USD 'cua trong lỗ' Một doanh nhân ở London chuyển cho tôi những ý kiến cho rằng Việt Nam sẽ có thể nhận 25 tỷ USD sau khi thị trường chứng khoán được nâng hạng. Đại học - di dời hay bám trụ? Ở Việt Nam, câu hỏi “di dời trường đại học đi đâu’ thường bắt đầu từ quỹ đất. Đáng lẽ nó phải bắt đầu từ con người. Ngành học nào hết thời Người quen tôi có con đang học năm nhất ngành Ngôn ngữ Anh, gần đây lại muốn học thêm data và AI vì sợ không theo kịp thị trường. Đậu xe hơi, cưỡi xe buýt Tôi đã dùng phương tiện giao thông công cộng tại nhiều thành phố ở Singapore, Anh, Scotland, Luxembourg, Dubai. Tôi cũng từng trải nghiệm ùn tắc giao thông khi lái xe xuôi ngược từ Dubai đến Sharjah (UAE) trên các tuyến đường mỗi bên có 8-10 làn xe. Tố giác có thưởng Tôi mua ly trà sữa 50 Đài tệ ở Đài Bắc. Người bán hàng gọi lại để đưa hóa đơn, giải thích thêm, đó đồng thời là tấm vé số với giải đặc biệt lên tới 10 triệu Đài tệ. Sau những tối hậu thư 'lạnh người' Tôi sinh ra vào mùa đông năm 1966 tại Hà Nội, thời điểm bom Mỹ đang dội dày đặc xuống thành phố này. Sống hay chết vì dầu mỏ Tôi ghé vào trạm xăng ven đường khi tín hiệu GPS đột ngột biến mất. Trên bản đồ, chiếc xe của tôi đang được định vị nằm ngoài khơi Dubai. Cha mẹ già ai chăm Anh con trai đó gần như tuyệt vọng khi đưa cha mình đến chỗ chúng tôi. Xe buýt, vấn đề không ở giá vé Gần đây tôi đi xe buýt thường xuyên và có những trải nghiệm khác trước khá nhiều. Hermès giả phá di sản thật Năm ngoái, Anne, 12 tuổi, chọn Việt Nam làm điểm nghỉ hè. Xem tất cả