Suy hô hấp xảy ra khi phổi không cung cấp đủ oxy cho máu và hoặc không thải được lượng khí carbon dioxide (CO₂) ra ngoài. Khi đó, cơ thể thiếu oxy và hoặc ứ đọng khí CO₂ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các cơ quan quan trọng như não, tim, thận. Nếu không được điều trị kịp thời, suy hô hấp có thể tiến triển nhanh.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Ngân, khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết người thường xuyên tiếp xúc với bụi mịn từ xi măng, sắt thép, khói máy móc hoặc các hóa chất như dung môi, thuốc nhuộm, amiăng có nguy cơ tổn thương phổi cao. Những tác nhân này tích tụ lâu dài gây viêm đường hô hấp mạn tính, xơ hóa phổi, suy giảm chức năng hô hấp, từ đó làm tăng nguy cơ suy hô hấp.

Dấu hiệu ban đầu là khó thở khi gắng sức, leo cầu thang nhanh mệt, thở gấp khi mang vác nặng. Người bệnh có thể thấy cơ thể yếu, dễ buồn ngủ, môi, đầu ngón tay xanh nhợt. Khi khí CO₂ tích tụ, người bệnh có thể kèm thêm đau đầu, nhìn mờ, lú lẫn, tim đập nhanh. Trường hợp thiếu oxy kèm thừa CO₂, tình trạng có thể nguy kịch, cần cấp cứu ngay.

Để chẩn đoán suy hô hấp, bác sĩ quan sát màu da môi, nhịp thở, nhịp tim, đo nồng độ oxy trong máu để đánh giá khả năng trao đổi khí. Khi nghi ngờ mắc bệnh, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm khí máu động mạch, chụp X-quang hoặc CT ngực, nội soi phế quản hay điện tâm đồ. Những kỹ thuật này giúp xác định mức độ tổn thương phổi, tìm nguyên nhân gây suy hô hấp và định hướng điều trị phù hợp.

Suy hô hấp là bệnh lý nguy hiểm, có thể khiến người bệnh mất khả năng lao động. Bác sĩ Ngân khuyến cáo người làm việc trong môi trường nhiều khói bụi, hóa chất cần mang khẩu trang bảo hộ, nhất là trong lúc cắt, khoan, pha trộn vật liệu hoặc sử dụng dung môi. Hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh hô hấp và kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các tổn thương phổi tiềm ẩn. Ngay khi có triệu chứng như thở nhanh, mệt mỏi kéo dài, hãy đi khám sớm.

Mỗi người nên ăn nhiều rau xanh, trái cây giàu chất chống oxy hóa, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá. Một số thực phẩm như bưởi, cà chua, cá béo, dầu ô liu, quả việt quất... có lợi cho phổi. Thói quen vận động, thực hiện các bài tập thở cơ hoành hay hít thở sâu thường xuyên có thể tăng dung tích phổi, giảm căng thẳng.

Thu Giang