Trả lời:

Amidan là các tổ chức lympho nằm ở hai bên thành họng, thuộc vòng bạch huyết Waldayer. Ở trẻ nhỏ, amidan tham gia nhận diện vi khuẩn, virus xâm nhập qua mũi, miệng đồng thời kích hoạt đáp ứng miễn dịch ban đầu, góp phần sản xuất một số kháng thể tại chỗ. Vì vậy, amidan có vai trò quan trọng đối với hệ miễn dịch của trẻ, giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng.

Cơ thể người có một mạng lưới miễn dịch rộng lớn với nhiều cơ quan cùng tham gia, bao gồm tủy xương, tuyến ức, lách, hệ thống hạch bạch huyết, mô lympho phân bố ở đường hô hấp, tiêu hóa. Khi một phần mô lympho bị loại bỏ, các thành phần còn lại có khả năng đảm nhiệm và bù trừ chức năng miễn dịch, giúp cơ thể vẫn duy trì khả năng chống lại tác nhân gây bệnh.

Chức năng miễn dịch của amidan hoạt động mạnh nhất trong giai đoạn trẻ khoảng 4-10 tuổi. Khi đến tuổi thiếu niên, amidan thường teo nhỏ và không còn giữ vai trò quan trọng như trước.

Trẻ nhỏ trong độ tuổi mẫu giáo, tiểu học thường bị viêm amidan. Viêm tái phát nhiều lần, kéo dài dù đã điều trị nội khoa đầy đủ có thể khiến trẻ thường xuyên sốt, đau họng, mệt mỏi, ăn ngủ kém, chậm tăng cân, giảm khả năng tập trung học tập. Ổ viêm mạn tính còn có thể là nguồn phát tán vi khuẩn, làm tăng nguy cơ biến chứng ở tai giữa, xoang, gây tắc nghẽn đường thở, ngủ ngáy to, ngưng thở khi ngủ. Lúc này, giữ lại amidan không còn mang ý nghĩa bảo vệ, thay vào đó nó trở thành ổ nhiễm trùng, ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh hoạt của trẻ. Trong trường hợp này, bác sĩ chỉ định cắt amidan, phẫu thuật khi trẻ đủ 4 tuổi trở lên.

Sau cắt amidan, nồng độ một số kháng thể miễn dịch tại chỗ như IgA, IgM có thể giảm nhẹ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, sự thay đổi này thường chỉ mang tính tạm thời. Các chỉ số miễn dịch toàn thân như số lượng tế bào lympho, khả năng đáp ứng miễn dịch với vi khuẩn, virus nhìn chung không bị ảnh hưởng đáng kể. Phần lớn trẻ sau cắt amidan không có biểu hiện suy giảm miễn dịch kéo dài, không ốm vặt nhiều hơn so với trước phẫu thuật.

Bạn nên đưa con đi khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được bác sĩ đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe, cân nhắc giữa lợi ích, nguy cơ trước khi đưa ra chỉ định phẫu thuật cắt amidan. Trường hợp bé cần phẫu thuật, bạn nên lưu ý chăm sóc hậu phẫu đúng cách để con hồi phục nhanh, hạn chế biến chứng, duy trì khả năng đề kháng ổn định.

Trong những ngày đầu, trẻ cần được nghỉ ngơi đầy đủ, tránh vận động mạnh. Nên ưu tiên thức ăn mềm, nguội, dễ nuốt như cháo, súp, sữa mát, đảm bảo cân đối dinh dưỡng; tránh đồ cay nóng, cứng vì có thể gây đau họng và kích thích vùng phẫu thuật. Cho trẻ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Trẻ cần uống đủ nước giúp giữ ẩm niêm mạc họng, vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng.

Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu bất thường như chảy máu, sốt cao, đau tăng dần sau phẫu thuật, chị nên đưa bé đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra, can thiệp kịp thời.

ThS.BS Nguyễn Thùy Linh
Trung tâm Tai Mũi Họng
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội