Ẩm thực Việt Nam là bức tranh đa sắc màu, trong đó mỗi vùng quê lại có một món đặc sản gắn liền với văn hóa và con người nơi đó. Nếu Bắc Ninh có bánh phu thê, Thái Bình có bánh gai, thì Hưng Yên lại tự hào với món bánh tày. Dẫu trải qua bao biến thiên của thời gian, món bánh này vẫn được người dân nơi đây gìn giữ như một phần ký ức đẹp của tuổi thơ và truyền thống tổ tiên.

Bánh tày là bánh gì?

Bánh tày là món bánh gắn liền với vùng quê Hưng Yên, đặc biệt là làng cổ Nôm – nơi còn lưu giữ nhiều dấu ấn văn hóa Việt xưa. Với hình dáng dài tròn giống như cánh tay, bánh tày không chỉ hấp dẫn bởi hương vị ngọt bùi, béo ngậy mà còn mang trong mình câu chuyện lịch sử và giá trị tinh thần sâu sắc.

Ngày xưa, bánh tày thường chỉ xuất hiện trong các dịp trọng đại như lễ Tết, giỗ chạp hay khi làng có sự kiện lớn. Người dân coi bánh là biểu tượng của no đủ, đoàn kết và hạnh phúc. Ngày nay, món bánh tày đã trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua làm quà biếu, cũng như học cách làm tại nhà để gìn giữ hương vị quê hương.

Nguồn gốc và ý nghĩa của bánh tày

Theo người dân Hưng Yên kể lại, bánh tày có từ thời xa xưa, gắn với truyền thuyết về vị tướng Thánh Tam Giang, người từng chiêu mộ binh lính ở làng Nôm. Để tiện mang theo trong các chuyến hành quân, người dân đã sáng tạo ra loại bánh nhỏ gọn, dễ bảo quản mà vẫn đầy đủ dinh dưỡng. Nhờ đó, binh lính có thể no bụng và giữ sức trong suốt chặng đường dài.

Tên gọi “bánh tày” có thể xuất phát từ hình dáng thon dài như cánh tay, hoặc từ chữ “tay” trong nghĩa đoàn kết, chung sức. Qua thời gian, món bánh này trở thành biểu tượng văn hóa, là món ăn không thể thiếu trong các dịp Tết đến xuân về của người dân đồng bằng Bắc Bộ.

Nguyên liệu làm bánh tày truyền thống

Để làm được món bánh tày ngon chuẩn vị làng quê, bạn cần chuẩn bị những nguyên liệu cơ bản nhưng phải chọn loại tốt nhất:

Nguyên liệu phần vỏ:

• Gạo nếp: 1 kg (nếp cái hoa vàng là ngon nhất).
• Lá dong: khoảng 30 chiếc (chọn lá to, xanh, không rách).
• Lạt mềm hoặc dây nilon dùng để buộc bánh.

Nguyên liệu phần nhân:

• Đỗ xanh xát vỏ: 500 g.
• Mỡ heo thăn: 200 g (hoặc thay bằng dừa nạo nếu muốn vị chay).
• Đường: 300 g.
• Muối: ½ thìa cà phê.
• Dụng cụ:.
• Nồi lớn để luộc bánh.
• Khuôn ống tre hoặc khuôn tròn để tạo hình (có thể thay bằng khuôn inox trụ dài).
• Rổ, nồi hấp, chảo chống dính.

Cách làm bánh tày chuẩn hương vị truyền thống

Bước 1: Sơ chế gạo nếp và đỗ xanh

• Gạo nếp bạn đem vo sạch, ngâm với nước ấm trong 3 tiếng để hạt nếp nở mềm, dẻo hơn. Sau đó vớt ra để ráo nước.

• Đỗ xanh xát vỏ bạn cũng ngâm khoảng 5 tiếng, rồi hấp hoặc nấu chín, tán nhuyễn. Tiếp theo, bạn cho đỗ vào chảo cùng đường, đảo đều tay đến khi hỗn hợp dẻo quánh, thơm mùi đỗ xào.

Bước 2: Chuẩn bị nhân bánh

• Bạn cắt mỡ heo thành từng thỏi dài, luộc sơ rồi để ráo. Bọc lớp đỗ xanh đã xào quanh miếng mỡ, nắn đều tay để tạo thành nhân tròn, dài vừa phải.
• Nếu bạn muốn làm bánh tày chay, có thể thay phần mỡ bằng dừa nạo xào với đường. Nhân dừa cũng cho ra hương vị béo thơm và thanh mát rất hợp với nếp.

Bước 3: Chuẩn bị lá dong

• Lá dong bạn rửa sạch, trụng qua nước sôi cho mềm để dễ gói. Lau khô bằng khăn sạch. Khi gói, bạn cần úp hai mặt lá ngược chiều nhau – một mặt lưng ra ngoài, mặt xanh đậm vào trong để bánh sau khi chín có màu xanh đẹp mắt.

Bước 4: Gói bánh tày

• Bạn đặt 2–3 lá dong lên bàn, cho một lớp gạo nếp xuống trước, dàn đều, đặt nhân đỗ xanh thịt mỡ vào giữa rồi phủ thêm một lớp nếp mỏng lên trên.
• Sau đó, bạn cuộn tròn lại thật chặt, vừa cuộn vừa kéo lá cho đều tay để bánh không bị rỗng. Dùng lạt buộc chặt hai đầu bánh và thân bánh. Gói càng khéo, bánh khi chín càng đẹp, không bị tách nhân.

Bước 5: Luộc bánh

Cuối cùng, bạn xếp bánh vào nồi lớn, đổ nước ngập mặt bánh và đun sôi. Giữ lửa nhỏ vừa, luộc trong khoảng 5 tiếng. Trong quá trình luộc, luôn châm thêm nước sôi để bánh không bị cháy đáy nồi.

Sau khi bánh chín, vớt ra, để nguội tự nhiên, rồi dùng tay nhẹ nhàng lăn bánh cho tròn đều.

Thưởng thức bánh tày

Khi ăn, bóc lớp lá dong xanh mướt, cắt bánh bằng chính sợi lạt buộc ban đầu thành từng khoanh tròn nhỏ. Mỗi khoanh bánh xinh xắn có lớp nếp dẻo mềm bên ngoài, bao quanh phần nhân vàng óng ánh.

Cắn một miếng, bạn sẽ cảm nhận vị ngọt dịu của đường, vị béo của mỡ, mùi thơm của nếp quyện với hương lá dong tự nhiên. Bánh tày vừa có thể ăn nóng ngay sau khi hấp, vừa ngon khi để nguội.

Đặc biệt, nếu để qua ngày, bạn chỉ cần hấp lại vài phút là bánh vẫn dẻo ngon như mới. Món bánh này không chỉ ngon miệng mà còn chứa nhiều năng lượng, rất phù hợp cho bữa sáng hoặc làm món quà quê ý nghĩa dành tặng bạn bè, người thân.

Gợi ý: Nếu bạn muốn thử hương vị bánh tày chuẩn gốc, hãy ghé làng Nôm – Hưng Yên, nơi món bánh này vẫn được gìn giữ và làm thủ công theo cách truyền thống.

Cách bảo quản bánh tày

• Bảo quản ở nhiệt độ thường: Trong những ngày thời tiết mát mẻ, khô ráo, bạn có thể để bánh tày ở nơi thoáng gió, tránh ánh nắng trực tiếp hoặc nơi có độ ẩm cao. Thông thường, bánh có thể để ở nhiệt độ phòng khoảng 1–2 ngày mà vẫn giữ được độ dẻo, thơm và vị béo ngậy đặc trưng. Tuy nhiên, nếu thời tiết nóng ẩm, bạn nên chuyển bánh vào tủ lạnh để tránh bánh bị thiu hoặc mốc.
• Bảo quản trong tủ lạnh: Cách tốt nhất để giữ bánh tày lâu hơn là bọc kín bánh bằng màng bọc thực phẩm hoặc cho vào hộp đậy nắp chắc chắn rồi đặt ở ngăn mát tủ lạnh. Với cách này, bánh có thể dùng ngon trong khoảng 5–7 ngày mà không bị khô cứng hay mất mùi thơm. Khi muốn thưởng thức, bạn nên hấp lại bánh trong khoảng 10–15 phút để nếp mềm dẻo và nhân đỗ xanh béo ngậy như mới nấu. Lưu ý, không nên luộc lại bánh vì sẽ làm bánh bị nhão, mất độ dẻo và hương vị tự nhiên.

Mẹo làm bánh tày ngon hơn

• Chọn gạo nếp mới: Nếp cái hoa vàng cho hương vị thơm, dẻo tự nhiên, vì vậy hãy ưu tiên chọn dòng gạo nếp này khi làm bánh.
• Đỗ xanh xào kỹ: Đỗ phải dẻo mịn, không vón cục để dễ bọc nhân, vì vậy xào kỹ đỗ sẽ giúp bánh ngon hơn.
• Buộc chặt tay khi gói: Giúp bánh giữ dáng tròn và không bị tách nhân khi luộc.
• Canh nước luộc liên tục: Không để nước vơi, tránh bánh bị cháy, hãy thêm nước ngập bánh khi thấy cạn.
• Lăn bánh sau khi chín: Giúp bánh tròn đều, chắc bánh, nhìn đẹp mắt hơn.

Lời kết

Nếu bạn yêu thích những món bánh dân gian Việt Nam, đừng bỏ qua cơ hội thưởng thức hoặc tự tay làm bánh tày tại nhà. Với nguyên liệu dễ tìm, cách làm tỉ mỉ nhưng không quá khó, bạn hoàn toàn có thể mang hương vị quê hương vào gian bếp của mình. Một đĩa bánh tày dẻo thơm, vàng ruộm chắc chắn sẽ khiến cả gia đình thích thú, vừa ngon miệng, vừa gợi nhớ về những ký ức thân thương nơi làng quê Việt Nam xưa.

Để làm bánh tày thơm ngon, chín đều và giữ trọn hương vị truyền thống, bạn cần có một chiếc nồi chất lượng, truyền nhiệt tốt và dung tích đủ lớn. Hãy đến ngay FPT Shop gần nhất để lựa chọn cho gian bếp của mình những sản phẩm nồi chính hãng, đảm bảo an toàn, bền bỉ và có mức giá cực kỳ ưu đãi.

Mua ngay nồi inox giá tốt tại FPT Shop ở đây:

• Nồi inox.

Xem thêm:

• Khám phá 17 cách làm bánh ngọt đơn giản mà ngon tuyệt tại nhà cho các dịp đặc biệt
• Hé lộ nhanh 3 cách làm bánh từ bột mì và sữa ông thọ vừa thơm ngon vừa dễ làm, cả nhà ai cũng mê mẩn