Xác định cụ thể phạm vi công việc, bảo đảm hiệu quả chế định luật sư công

Tại phiên thảo luận Tổ 2 (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh), các đại biểu nhất trí ban hành Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.

Bảo đảm đủ thời gian triển khai, tổng kết và hoàn thiện mô hình

ĐBQH Nguyễn Thanh Sang cho rằng, việc hình thành đội ngũ Luật sư công là cần thiết trong bối cảnh hiện nay khi hoạt động pháp lý tại các cơ quan, đơn vị chủ yếu do bộ phận pháp chế đảm nhiệm, chưa thực sự chuyên nghiệp. Khi phát sinh tranh chấp, đặc biệt là các vụ kiện hành chính, chính cơ quan ban hành quyết định lại trực tiếp tham gia bảo vệ mình, do đó khó bảo đảm tính khách quan.

"Việc có đội ngũ Luật sư công mang tính độc lập hơn, khách quan hơn, trong các tranh chấp, khiếu nại những luật sư này sẽ là người đại diện thì tiếng nói mang tính pháp lý hơn, chuyên nghiệp hơn", đại biểu nhấn mạnh.

ĐBQH Nguyễn Thanh Sang (TP. Hồ Chí Minh) đề nghị kéo dài thời gian thực hiện lên 5 năm kể từ khi Nghị quyết có hiệu lực

Góp ý cụ thể vào dự thảo Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Thanh Sang cho rằng, quy định điều kiện “5 năm kinh nghiệm làm việc” cần được xem xét lại theo hướng nhấn mạnh hơn vào năng lực tranh tụng. Thực tiễn xét xử cho thấy, khả năng tranh tụng, lập luận pháp lý tại tòa mới là yếu tố quyết định .

Liên quan đến phạm vi hoạt động, đại biểu đề nghị chỉnh lý quy định theo hướng không cấm chung việc tham gia các hoạt động có liên quan đến pháp chế, mà cần xác định cụ thể: Luật sư công không được thực hiện những nội dung pháp chế thuộc lĩnh vực mà mình đang được phân công tại cơ quan.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng chỉ rõ, việc quy định áp dụng cơ chế đấu thầu trong lựa chọn Luật sư công là không phù hợp. Đặc thù của hoạt động pháp lý không thể đánh giá đơn thuần bằng tiêu chí giá, trong khi yếu tố quyết định lại là năng lực chuyên môn, kinh nghiệm xử lý vụ việc. Do đó, cần thiết kế các tiêu chí lựa chọn cụ thể, phù hợp, thay vì áp dụng cơ chế đấu thầu dễ dẫn đến lựa chọn theo giá thấp, không bảo đảm chất lượng.

Đại biểu cũng đề xuất cơ chế linh hoạt trong việc thuê luật sư theo từng vụ việc, nhất là đối với các vụ việc phức tạp hoặc trong giai đoạn đầu triển khai chế định luật sư công. Đây được xem là giải pháp hỗ trợ, bổ sung nguồn lực, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của Luật sư công.

Về chính sách đãi ngộ, đại biểu đề nghị chuyển sang cơ chế thù lao theo vụ việc thay vì hỗ trợ hàng tháng. Quy định như vậy cũng tương xứng với tính chất, mức độ phức tạp và thời gian xử lý. Theo đại biểu, nhiều vụ việc kéo dài, đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, ngoại ngữ tốt và khả năng chịu áp lực lớn; nếu không có cơ chế thù lao phù hợp sẽ khó thu hút đội ngũ luật sư giỏi tham gia.

Về thời gian thí điểm, đại biểu Nguyễn Thanh Sang cho rằng, quy định 2 năm là quá ngắn để đánh giá toàn diện hiệu quả chính sách. Từ thực tiễn giải quyết các vụ việc, đặc biệt là các vụ án hành chính, dân sự kéo dài, đại biểu kiến nghị kéo dài thời gian thực hiện lên 5 năm kể từ khi Nghị quyết có hiệu lực, nhằm bảo đảm đủ thời gian triển khai, tổng kết và hoàn thiện mô hình.

Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ giữa Luật sư công và bộ phận pháp chế tại các sở, ngành

ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Hạnh đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, làm rõ nhiều nội dung quan trọng nhằm bảo đảm tính khả thi và thống nhất khi triển khai.

Một trong những vấn đề được đại biểu nhấn mạnh là sự cần thiết phải phân định rõ chức năng, nhiệm vụ giữa Luật sư công và bộ phận pháp chế tại các sở, ngành. Theo đại biểu, hiện nay các phòng pháp chế đã thực hiện nhiệm vụ tư vấn, rà soát pháp lý đối với hoạt động của cơ quan, đơn vị. Nếu không quy định rạch ròi, dễ dẫn đến tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm trong xử lý công việc. Do đó, dự thảo Nghị quyết cần xác định cụ thể phạm vi công việc của từng chủ thể, bảo đảm tính độc lập tương đối và hiệu quả vận hành của chế định mới.

ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Hạnh đề nghị có chính sách đủ mạnh để khuyến khích công chức, viên chức tham gia làm luật sư công

Về chế độ, chính sách, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết, dự thảo Nghị quyết có bổ sung quy định trường hợp một người đồng thời được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ hàng tháng thì chỉ được hưởng mức cao nhất. Tuy nhiên, nội dung này chưa được đề cập trong Kết luận số 23.

Từ thực tiễn, đại biểu cho rằng, chế định Luật sư công được thiết kế nhằm khuyến khích công chức, viên chức tham gia, do đó cần có chính sách đủ mạnh. Nếu quy định theo hướng “chọn một mức cao nhất” có thể làm giảm động lực, nhất là đối với những người đang hưởng các cơ chế đặc thù khác. Vì vậy, đại biểu đề nghị cân nhắc thấu đáo, bảo đảm hài hòa giữa nguyên tắc quản lý và mục tiêu thu hút nguồn lực chất lượng cao.

Liên quan đến việc tuyển dụng luật sư từ khu vực ngoài nhà nước tham gia thực hiện nhiệm vụ Luật sư công, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh chỉ ra sự chưa thống nhất giữa các quy định. Cụ thể, dự thảo Nghị quyết cho phép tuyển dụng luật sư vào làm việc để thực hiện nhiệm vụ Luật sư công; trong khi tờ trình của Chính phủ nêu theo hướng kiêm nhiệm, không làm phát sinh biên chế; còn Kết luận số 23 lại định hướng sẽ trở thành công chức, viên chức. Từ đó, đại biểu đề nghị làm rõ địa vị pháp lý của lực lượng này: là công chức, viên chức hay làm việc theo chế độ kiêm nhiệm.

"Nếu là kiêm nhiệm thì họ có được hành nghề luật sư tư nữa hay không? Bởi vì một trong những điều cấm của luật sư công là không được tham gia tư vấn pháp lý ngoài khu vực công của mình. Đó là vấn đề tôi rất băn khoăn, đề nghị cơ quan soạn thảo có rà soát và quy định nhất quán để đảm bảo khi thực hiện sẽ không bị vướng", đại biểu lưu ý.

Về đào tạo, tập sự, đại biểu nêu thực tế, dự thảo Nghị quyết quy định một số đối tượng công chức, viên chức được miễn một phần thời gian tập sự hành nghề luật sư, song chưa làm rõ cơ chế tổ chức thực hiện phần thời gian tập sự còn lại. Cụ thể, cần xác định rõ nơi tập sự, phương thức quản lý, đánh giá để bảo đảm chất lượng đội ngũ sau khi được cấp chứng chỉ hành nghề.

N. Bình; Ảnh: L. Hiển