Góp ý hoàn thiện Nghị quyết phát triển văn hóa và thí điểm chế định luật sư công

Đồng chí Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh thảo luận về dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam - Ảnh: CTV

Thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng chí Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Trần Vũ Khiêm tán thành cao với sự cần thiết ban hành nghị quyết. Bên cạnh đó, đồng chí đề nghị chỉnh sửa thành “Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách phát triển văn hóa Việt Nam”.

Ý kiến cho rằng, tên nghị quyết trong dự thảo chưa thể hiện rõ quyết tâm chính trị trong việc thể chế hóa chủ trương của Đảng, trên cơ sở nhận diện đầy đủ những hạn chế, bất cập của hệ thống pháp luật hiện hành, đặc biệt là sự thiếu đồng bộ về thể chế, những hạn chế trong phân bổ nguồn lực, cơ chế xã hội hóa và đầu tư cho văn hóa, từ đó đề ra một số cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển văn hóa Việt Nam. Việc điều chỉnh nội dung như trên sẽ thống nhất với nội hàm của nghị quyết.

Ý kiến cũng đề cập đến cơ chế ưu đãi. Cụ thể, khoản 1, Điều 5 của dự thảo quy định: “Sản xuất, phát hành, phổ biến phim; triển lãm; thể dục, thể thao; biểu diễn nghệ thuật ngoài quy định tại điểm k, khoản 2, Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng được áp dụng thuế suất 5%”. Khẳng định quy định này thể hiện sự quan tâm, ưu đãi đối với các ngành văn hóa, tuy nhiên đồng chí Trần Vũ Khiêm cho rằng, bản chất của công nghiệp văn hóa là “kinh tế tài sản trí tuệ”.

Doanh nghiệp trong lĩnh vực này không phụ thuộc nhiều vào máy móc, đất đai, mà chủ yếu dựa vào ý tưởng, nội dung, thương hiệu và bản quyền. Giá trị cốt lõi của việc nâng đỡ ngành công nghiệp này nằm ở khả năng kiểm soát, khai thác và bảo vệ bản quyền. Thuế chỉ tác động phần “ngọn” (lợi nhuận), chưa chạm tới “gốc” (doanh thu), điều này cũng đúng với âm nhạc, nội dung số, game và toàn bộ hệ sinh thái sáng tạo.

Chỉ rõ tình trạng vi phạm bản quyền phổ biến trên môi trường số; nội dung bị khai thác lại không xin phép, doanh thu quảng cáo phần lớn rơi vào các nền tảng xuyên biên giới, khiến người sáng tạo không nhận được giá trị tương xứng, đồng chí cho rằng, trong bối cảnh đó, nếu chỉ tập trung vào ưu đãi thuế, chính sách sẽ khó trúng “điểm nghẽn”, khó tạo chuyển biến thực chất, thậm chí có thể bị lợi dụng. Kinh nghiệm của Hàn Quốc cho thấy, thành công của làn sóng văn hóa Hàn Quốc không đến từ ưu đãi thuế đơn thuần, mà từ hệ thống bảo hộ bản quyền rất chặt chẽ, cùng với cơ chế thực thi mạnh mẽ.

Từ đó, đồng chí Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Trần Vũ Khiêm đề nghị bổ sung quy định mang tính đột phá về bản quyền trong Nghị quyết. Cụ thể: Bổ sung khoản mới trong Điều 1 về ưu đãi và hỗ trợ phát triển công nghiệp văn hóa: “Tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa được bảo đảm quyền tác giả, quyền liên quan theo cơ chế tăng cường bảo hộ;” (Những nội dung này có tính đặc thù, ưu đãi hơn hẳn so với quy định tại các Điều 21, 22, 23, Luật Sở hữu trí tuệ 2025).

Đồng chí Hoàng Xuân Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh và đồng chí Nguyễn Khánh Vũ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Quảng Trị tham dự phiên thảo luận tổ - Ảnh: CTV

Về thủ tục hành chính: Trong lĩnh vực văn hóa, việc cấp phép biểu diễn, sản xuất phim, quay phim tại di sản, triển khai dự án đầu tư… đều đang vướng thủ tục kéo dài, chồng chéo giữa nhiều luật. Thực tế cho thấy, có những dự án mất cả năm để xin ý kiến, thậm chí lỡ mất cơ hội chỉ vì chậm thủ tục. Nếu tháo gỡ được “nút thắt” về mặt thủ tục hành chính thì các dự án phát triển du lịch gắn với văn hóa, xây dựng phim trường trên các địa bàn có di sản văn hóa mới dễ dàng phát huy hết thế mạnh. Do đó, ý kiến đề nghị nghiên cứu, bổ sung nội dung: “Có cơ chế đặc thù cho công tác bảo tồn, phát huy các di sản thiên nhiên thế giới và phân quyền cho các địa phương trong việc ban hành, đề xuất, triển khai các chính sách thí điểm theo các cơ chế đặc thù đó”.

Bên cạnh đó, hệ thống các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể là nguồn lực rất lớn, một bộ phận cấu thành nền văn hóa Việt Nam, tuy nhiên, dự thảo chưa đề cập nhiều đến các cơ chế, chính sách mang tính đột phá trong lĩnh vực này.

Qua phân tích thực tế, ý kiến chỉ rõ dự thảo Nghị quyết hiện nay chủ yếu tập trung vào điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thể thao mà chưa đề cập nhiều tới hệ thống di sản, cả vật thể và phi vật thể. Do đó đồng chí đề nghị bổ sung các quy định theo hướng thúc đẩy các giá trị văn hóa phi vật thể, di sản thay vì chỉ dừng ở bảo tồn tĩnh như hiện nay.

Đồng chí Nguyễn Minh Tâm, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh thảo luận về Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công - Ảnh: CTV

Góp ý dự thảo Nghị quyết về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, đồng chí Nguyễn Minh Tâm, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu mở rộng đối tượng được miễn đào tạo, miễn tập sự đối với một số nhóm có kinh nghiệm pháp lý phù hợp, nhằm sớm hình thành đội ngũ luật sư công trong giai đoạn đầu. Về chế độ, chính sách đối với đội ngũ luật sư công, ý kiến đề nghị cân nhắc quy định phụ cấp phù hợp, bảo đảm công bằng trong thực hiện chính sách.

Liên quan đến điều kiện hành nghề, qua phân tích Điều 11 và khoản 4, Điều 20, Luật Luật sư, đồng chí Nguyễn Minh Tâm cho rằng, việc gia nhập Đoàn luật sư là điều kiện để hành nghề và được cấp Thẻ luật sư. Tuy nhiên, dự thảo Nghị quyết hiện chưa làm rõ luật sư công có bắt buộc phải gia nhập Đoàn luật sư hay không. Vì vậy, cần quy định cụ thể nội dung này, làm cơ sở xác định rõ cơ quan có thẩm quyền đề nghị và cấp Thẻ luật sư đối với luật sư công.

Ngoài ra, đồng chí Nguyễn Minh Tâm đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ thẩm quyền xử lý vi phạm kỷ luật nghề nghiệp đối với luật sư công, thuộc cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nơi luật sư công công tác hay Đoàn luật sư, nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Luật sư, tránh khoảng trống pháp lý và chồng chéo trong quản lý.

Đồng chí Hoàng Nam Hải, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Dân nguyện và Giám sát thảo luận về Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công - Ảnh: CTV

Tham gia thảo luận nội dung này, đồng chí Hoàng Nam Hải, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho rằng, trên cơ sở phân tích thời gian đào tạo, tập sự để trở thành luật sư và các trường hợp được miễn đào tạo, miễn tập sự, đề nghị cần tính toán, đánh giá kỹ lưỡng việc kéo dài thời gian thí điểm. Qua đó, bảo đảm đủ thời gian cho công tác bổ nhiệm, thực hiện nhiệm vụ và tổng kết, đánh giá.

Đối với khoản 1, Điều 2 quy định về luật sư công, đại biểu cũng đề nghị mở rộng phạm vi, cho phép luật sư công tham gia bảo vệ quyền và lợi ích của nhóm yếu thế.

Từ thực tiễn nhiệm vụ và hoạt động của Công an tỉnh, đồng chí Thiếu tướng Nguyễn Thanh Liêm, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Công an tỉnh nhấn mạnh sự cần thiết và phù hợp của Nghị quyết về thí điểm chế định luật sư công. Theo đó, việc hình thành đội ngũ luật sư công sẽ góp phần giảm tải một số nhiệm vụ cho thủ trưởng đơn vị.

Đồng chí Thiếu tướng Nguyễn Thanh Liêm, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Công an tỉnh thảo luận về Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công - Ảnh: CTV

Tuy nhiên, theo nội dung dự thảo, lực lượng thực hiện chủ yếu là cán bộ, công chức, chiến sĩ lực lượng vũ trang được giao nhiệm vụ theo hình thức kiêm nhiệm, không làm tăng biên chế. Điều này đặt ra hai vấn đề cần quan tâm: Thứ nhất, cần thiết kế cơ chế phụ cấp phù hợp, có thể tính theo từng vụ việc và tính chất, mức độ yêu cầu; thứ hai, cần quy định rõ về thời gian đào tạo, cấp chứng chỉ luật sư đối với cán bộ được giao nhiệm vụ, nhằm bảo đảm khi nghị quyết ban hành có thể triển khai thuận lợi, hiệu quả.

Ngọc Mai