Uỷ ban của Quốc hội Iran thông qua việc thu phí dịch vụ với tàu qua eo biển Hormuz

Tàu di chuyển ở khu vực eo biển Hormuz. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN phát

Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA tối 23/8 dẫn điều khoản được thông qua cho biết các tàu thuộc những quốc gia được phép đi qua eo biển Hormuz sẽ phải trả phí đối với các dịch vụ do Iran cung cấp.

Người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, Hassan Ghashghavi nói với các phóng viên rằng trong phiên họp, ủy ban tiếp tục xem xét kế hoạch và đã hoàn tất Điều 3, vốn còn chưa được xử lý xong tại cuộc họp trước.

Ông Ghashghavi cho biết: “Theo Điều 3, các khoản phí sẽ được thu đối với những dịch vụ bao gồm dịch vụ hàng hải, môi trường, cung cấp nhiên liệu trong những điều kiện đặc biệt, bảo hiểm, an toàn và các dịch vụ khác được cung cấp tại eo biển Hormuz”.

Ông Ghashghavi nhấn mạnh rằng các khoản phí này sẽ được thu từ tàu thuyền của những quốc gia được phép, bằng đồng rial Iran hoặc bất kỳ loại tiền tệ nào khác mà Cộng hòa Hồi giáo Iran cho là phù hợp.

Người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran cũng nêu rõ: “Kế hoạch này, trong khi thừa nhận quyền tự do hàng hải phù hợp với luật pháp và các quy định quốc tế, đồng thời cũng nhấn mạnh việc tôn trọng an ninh của các quốc gia ven biển và chủ quyền của họ, cũng như ngăn chặn các hành vi xâm phạm những quyền này”.

Ông Ghashghavi cũng lưu ý rằng Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz có những quy tắc và điều kiện đặc thù riêng.

Liên quan đến vấn đề này, ông Ghashghavi dẫn trường hợp Oman và cho biết sau khi chấp nhận Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), Oman đã ngay lập tức đưa ra một tuyên bố chính trị nhấn mạnh rằng các quy định của công ước không được xâm phạm chủ quyền quốc gia và an ninh của Oman.

Liên quan tới eo biển Hormuz, vào ngày 25/6, Mỹ và các quốc gia thành viên Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) đã kêu gọi mở lại eo biển Hormuz, nhấn mạnh rằng quyền tự do hàng hải qua tuyến đường thủy chiến lược này vẫn là yếu tố “thiết yếu” đối với an ninh khu vực và toàn cầu.

Trong thông cáo chung được công bố sau cuộc họp cấp bộ trưởng Mỹ - GCC tại Manama, hai bên nhấn mạnh quyền “tự do hàng hải vô điều kiện và không bị hạn chế”, bao gồm quyền quá cảnh theo luật pháp quốc tế, đồng thời bác bỏ “mọi khoản thu phí, lệ phí hoặc bất kỳ nỗ lực nào nhằm áp đặt quyền kiểm soát” đối với eo biển Hormuz.

Các bộ trưởng cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì sự đoàn kết khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang hướng tới một giải pháp chấm dứt xung đột mang tính lâu dài hơn, đồng thời viện dẫn mục tiêu chung là ngăn chặn Iran phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân.

Eo biển Hormuz. Ảnh: IRNA/TTXVN phát

Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Hai tuyến hàng hải của eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.

Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.

Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.

Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.

Sự gián đoạn qua eo biển Hormuz được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc