Hệ lụy từ xu hướng siết kiểm soát biên giới tại châu Âu

Hàng trăm người di cư tìm cách bơi từ Maroc sang Ceuta, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha ở Bắc Phi, ngày 30/7/2026. Ảnh minh họa: AA/TTXVN phát

Khu vực Schengen hiện gồm 29 quốc gia, trong đó có 25 nước thành viên EU cùng Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ. Cơ chế này cho phép người có thị thực Schengen ngắn hạn đi lại giữa các nước tham gia mà thông thường không phải qua kiểm soát biên giới nội bộ.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, với người dân từ châu lục này, thị thực Schengen là một trong những kênh quan trọng để tới châu Âu phục vụ du lịch, công tác, học tập ngắn hạn hoặc thăm thân. Theo số liệu được công bố, trong năm 2024, các nước Schengen đã cấp khoảng 2,5 triệu thị thực thông qua các cơ quan lãnh sự tại châu Phi. Maroc đứng đầu với khoảng 460.000 thị thực, tiếp đến là Algeria với khoảng 341.000, Nam Phi 180.000, Ai Cập 152.000 và Tunisia 137.000.

Sức ép đối với cơ chế đi lại tự do trong Schengen gia tăng sau khi Italy tạm thời áp dụng kiểm soát đối với hành khách từ Tây Ban Nha, trong đó tập trung vào công dân ngoài EU. Động thái này diễn ra sau làn sóng người di cư đổ vào Ceuta, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha tại Bắc Phi. Tây Ban Nha sau đó cũng tiến hành kiểm tra ngẫu nhiên đối với hành khách đến từ Italy.

Các biện pháp trên cho thấy nguyên tắc không kiểm soát biên giới nội bộ của Schengen không mang tính tuyệt đối. Các nước thành viên có thể tạm thời khôi phục kiểm soát biên giới trong những trường hợp được cho là đe dọa nghiêm trọng tới an ninh hoặc trật tự công cộng.

Đáng chú ý, tại Đức, đồng lãnh đạo đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) Alice Weidel đã kêu gọi nước này rút khỏi Schengen, cho rằng cơ chế tự do đi lại góp phần làm gia tăng các vấn đề di cư của Đức.

Đối với người châu Phi, những diễn biến trên chưa đồng nghĩa thị thực Schengen sắp bị hủy bỏ, song có thể khiến việc đi lại tại châu Âu trở nên chặt chẽ, khó dự đoán hơn nếu các nước tăng cường kiểm soát biên giới nội bộ và siết chính sách thị thực đối với công dân ngoài EU.

Nguyễn An (TTXVN)